Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Các quốc gia thành viên Hiệp định Đối tác kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) vẫn chưa đi đến kết luận sau 20 vòng đàm phán.

Các nhà lãnh đạo của 16 quốc gia RCEP mong muốn đạt được tiến bộ trong Hiệp định tại Hội nghị thượng đỉnh Đông Á diễn ra tại Manila thứ 3 tuần rồi (14/11). RCEP là một hiệp định thương mại tự do khu vực gồm 10 thành viên ASEAN cùng với Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và New Zealand hợp thành. Tuy nhiên, sau 20 vòng đàm phán, các chi tiết của thỏa thuận vẫn đang được thảo luận.

Các cuộc đàm phán ở Manila chỉ diễn ra vài ngày sau khi 11 quốc gia thành viên trong hiệp định TPP đồng ý đổi tên và thúc đẩy thỏa thuận này, sau khi Mỹ đã từ bỏ.

Sau các cuộc đàm phán bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC tại Đà Nẵng - Việt Nam, lãnh đạo các nước cho biết họ vẫn sẽ tiếp tục xúc tiến TPP với tên mới là “Hiệp định Đối tác Toàn diện Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương" (CPTPP).

Nếu chỉ xét về lý do kinh tế, Bắc Kinh đặt mục tiêu hàng đầu trong việc biến RCEP trở thành một Hiệp định thương mại vượt trội. Theo một nghiên cứu năm 2016 của các nhà nghiên cứu tại Đại học Nankai, RCEP sẽ mang về cho Trung Quốc 88 tỷ USD mỗi năm, trong khi nếu CPTPP được thực thi, Trung Quốc có thể mất 22 tỷ USD mỗi năm. Nếu cả hai thỏa thuận cùng thành công, Trung Quốc sẽ có 72 tỷ USD một năm.

Vào tháng 3 năm 2016, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường từng cho biết ông hy vọng sẽ hoàn thành các cuộc hội đàm về RCEP trong năm 2016. Trong bài diễn văn hôm thứ ba vừa qua tại Manila, ông Lý lại không đưa ra bất kỳ mục tiêu cụ thể nào về mặt thời gian, nhưng nói rằng các nước liên quan nên thúc đẩy đàm phán một cách chủ động hơn.

Vấn đề đặt ra với Trung Quốc lúc này đó là bảy quốc gia, đồng thời là thành viên của TPP gồm Úc, New Zealand, Nhật Bản, Singapore, Brunei, Malaysia và Việt Nam có thể sẽ ưu tiên CPTPP hơn RCEP, sau khi đạt được một số thỏa thuận về CPTPP bên lề APEC.

Bộ trưởng Thương mại Malaysia Mustapa Mohamed thừa nhận, RCEP là một ưu tiên sau khi TPP gần như sụp đổ do Hoa Kỳ không tham gia. Ông nói “RCEP là một ưu tiên của chúng tôi khi TPP không đi đến đâu cả, nhưng trong vài tháng qua, động thái tích cực trong TPP đã quay trở lại”.

Ngược lại với TPP, RCEP có vẻ cần thêm thời gian để đạt được đồng thuận. Trong các cuộc đàm phán về RCEP ở Hàn Quốc hồi tháng 10/2017, các bộ trưởng chỉ đạt được đồng thuận về 16 vấn đề mà các quốc gia sẽ thảo luận.

Những thách thức thật sự của RCEP

Zhang Jun, Tổng giám đốc Phòng kinh tế quốc tế của Bộ ngoại giao Trung Quốc phát biểu hôm thứ ba rằng việc CPTPP quay trở lại không phải là một nguyên nhân gây trở ngại cho RCEP, vấn đề mà hiệp định này đang phải đối mặt chính là những thách thức bên trong.

Jose Cuisia Jnr, nguyên Thống đốc Ngân hàng Trung ương của Philippines đã phát biểu bên lề hội nghị Thương mại và Đầu tư ASEAN rằng RCEP có tiềm năng trở thành một hiệp định thương mại thành công hơn so với CPTPP vì sự hiện diện của Trung Quốc và Ấn Độ. Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều khó khăn cần phải giải quyết.Vị này cho biết “Có sự khác biệt trong tiêu chuẩn và quy định của các nước. Các nước phải thống nhất được giải pháp để tiêu chuẩn hóa những khác biệt này. Đó mới chính là rào cản thực sự ngăn cản quá trình đàm phán RCEP”.

Ông Huo Jianguo, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu WTO của Trung Quốc cho biết, điều quan trọng là các nhà lãnh đạo của các quốc gia RCEP phải hợp tác với nhau và tăng cường các cuộc đàm phán. “Thỏa thuận thương mại không chỉ là vấn đề mở cửa kinh tế mà còn liên quan đến vấn đề chính trị. Trung Quốc đang cố gắng chủ động đẩy nhanh RCEP nhưng các nền kinh tế lớn khác như Nhật Bản tỏ ra thiếu nhiệt tình và dường như họ ủng hộ CPTPP nhiều hơn.”

Tuy nhiên, Zhou Shijian, một nhà nghiên cứu cao cấp của Viện Quan hệ Quốc tế tại Đại học Tsinghua, cho biết, trở ngại lớn nhất cho RCEP đến từ Ấn Độ.

Ông Huo đồng ý nhận định này và cho rằng hàng xóm khổng lồ của Trung Quốc đang lo lắng về việc mở các ngành dịch vụ và rất miễn cưỡng trong việc mửa cửa khu vực sản xuất cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Preeti Saran, nhà ngoại giao hàng đầu của Ấn Độ tại khu vực châu Á cho biết nước này vẫn cam kết tham gia RCEP nhưng muốn có một kết quả cân bằng hơn.

Nguồn: scmp.com – TN

Từ khóa: TPP, CPTPP, RCEP, Trung Quốc, Ấn Độ, thách thức, không đồng thuận, chính trị