Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Hai thập kỷ trước, châu Á đang bị kìm kẹp trong khủng hoảng kinh tế quy mô lớn. Năm 1998, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á đã làm thị trường chứng khoán khu vực bốc hơi hơn 60% giá trị. Quỹ dự trữ của chính phủ, vốn đã ít ỏi, cũng cạn kiệt. Đến tháng 5 năm 1998, xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Indonesia đã rớt xuống hạng CCC+.

Khó khăn giờ đây đã qua đi. Khi năm 2017 sắp khép lại, chúng ta hãy cũng nhìn lại 20 năm qua, và cùng mường tượng về tương lai của hai thập niên sắp tới. Đợt hồi phục sau khủng hoảng tài chính nhờ phần lớn vào các cải cách trong chính sách nội địa, đặc điểm dân số ở ASEAN và Nam Á, và các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng từ Trung Quốc. Các biện pháp khắc phục và các chính sách theo định hướng thị trường của chính phủ các nước đã củng cố thêm nền móng cho nền kinh tế. Từ năm 1997 đến 2016, GDP bình quân đầu người ở 6 quốc gia ASEAN đã tăng 155%. Xếp hạng tín nhiệm của Indonesia đã đạt đến điểm “đáng để đầu tư”.

Để duy trì tăng trưởng, các nền kinh tế cần phải kết nối với nhau nhiều hơn nữa so với hiện nay. Không phải chỉ là kết nối trong nước, mà phải là kết nối giữa các nước với nhau. Tuy nhiên, đối với khu vực có tính phân hóa cao như ASEAN và Nam Á, quá trình hội nhập không phải là một việc dễ dàng. Tính riêng trong ASEAN, sự cách biệt trong GDP bình quân đầu người giữa Singapore và Campuchia đã là 55 lần. Chưa kể đến các khó khăn như cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện, hệ thống pháp luật chưa nhất quán, các rào cản thương mại và mức độ đầu tư cho an ninh mạng chưa tương xứng. Những yếu kém này làm hạn chế khả năng hình thành mạng lưới chuỗi cung ứng và môi trường sinh thái kỹ thuật số.

Việc phát triển cơ sở hạ tầng cực kỳ cấp thiết đối với khu vực. Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) ước tính, khu vực Nam Á và Đông Nam Á sẽ cần tối thiểu 3,6 nghìn tỷ USD cho giai đoạn 2010 – 2020 để đầu tư cơ sở hạ tầng, đủ để đáp ứng nhu cầu tăng dân số trong hai khu vực này.

Các nước cũng nên tập trung hơn vào việc xây dựng hệ thống thanh toán số quốc gia và các giải pháp nhận diện số, hơn là tập trung vào phát triển các điểm kết nối xuyên biên giới.

Để giải quyết những khó khăn nay, chính phủ các nước cần phải thực thi các chính sách đúng đắn để khuyến khích các dự án vật chất lẫn dự án công nghệ số. Các dự án này sẽ giúp khơi thông dòng chảy của thương mại, đầu tư, thông tin và cả con người.

Nếu các quốc gia trong khu vực sớm nhận ra tầm quan trọng của việc tăng cường kết nối và tiến hành các bước để lấp đầy khoảng cách về cơ sở hạ tầng và kỹ thuật số, thì sẽ giải quyết được rất nhiều vấn đề.

Trong 20 năm tới, việc chuyển đổi kinh tế trong khu vực sẽ phải thật tập trung vào gốc ngọn, căn bản của vấn đề, hơn là sự thay đổi trên bề mặt trong 20 năm qua. Bên cạnh những điểm mạnh về dân số, chúng ta sẽ chứng kiến đầu tư cơ sơ hạ tầng phát triển ở mức độ chưa từng có. Và không chỉ là các cơ sở hạ tầng hữu hình như cầu, cảng, đường ray. Mà có lẽ là một khía cạnh thú vị hơn, như hạ tầng kỹ thuật số. Dân số trẻ cộng với cải thiện cơ sở hạ tầng vật chất lẫn kỹ thuật số sẽ giúp đưa khu vực phóng lên tầm cao mới về năng suất và sự thịnh vượng, tất nhiên, trong điều kiện rủi ro được kiểm soát tốt.

Cơ sở hạ tầng vật chất và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số

Đầu tiên là về cơ sở hạ tầng vật chất. Với sự hậu thuẫn từ Sáng kiến Vàng đai và Con đường của Trung Quốc (BRI), khu vực đang lên kế hoạch, và thực sự đã bắt đầu xây dựng, với một tốc độ chưa từng có. Ước tính dự án Vành đai và Con đường sẽ đem lại cho khu vực từ 4 – 8 nghìn tỷ USD vốn đầu tư vào hệ thống cơ sở hạ tầng trong thời gian tới. Cơ hội đã ở ngay trước mắt, nhưng chính phủ các nước phải xác định các bước hành động cụ thể để biến cơ hội thành hiện thực. Trong một diễn đàn đầu tư gần đây diễn ra ở Philippines, Bộ Tài chính nước này đã thiết lập kế hoạch để đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng từ 3 – 7% GDP trong nhiệm kỳ của Tổng thống Rodrigo Duterte. Khi được hỏi về các thách thức trong quá trình thực hiện, bộ trưởng Tài chính dí dỏm cho biết, chương trình triển khai cần phải “tận dụng được tiền đầu tư này, nếu không sẽ mất cơ hội. Nhưng cái chúng ta cần, không phải tiền vốn từ Sáng kiến BRI, mà là những cơ hội việc làm mà Dự án đem lại cho người dân địa phương”.

Liên hệ với Con đường Tơ lụa trước đây, có thể thấy Con đường tơ lựa thời hiện đại – BRI – có thể còn tạo ra một mạng lưới kết nối các thị trường rộng lớn hơn và tạo ra những cơ hội mới cho Đông Nam Á lẫn Nam Á. Kim ngạch thương mại giữa khu vực Đông Nam Á và Nam Á đã tăng từ 4 tỷ USD hồi năm 1990 lên thành 90 tỷ USD vào năm 2013. Trong giai đoạn đó, thị phần của Đông Nam Á trong thị trường Nam Á đã tăng từ 6% lên 10%. Trong khi tỷ trọng của Nam Á trong kim ngạch thương mại của Đông Nam Á đã tăng gấp đôi, lên thành 4%. Xu hướng tăng khiêm tốn này hàm ý rằng, vẫn còn dư địa để phát triển.

Thứ hai là về vấn đề cơ sở hạ tầng kỹ thuật số. Khi Ấn Độ tung ra thẻ Aadhaar vào năm 2009, rất ít người hiểu được rằng, nhận diện số rõ ràng là bước đi đầu tiên để số hóa nền kinh tế. Ngày nay, với hơn 1 tỷ người Ấn Độ dùng thẻ Aadhaar, Ấn Độ đã có thể ồ ạt chuyển đổi từ nền kinh tế dùng tiền mặt sang nền kinh tế không dùng tiền mặt, và sau đó, số hóa quá trình thanh toán để thực hiện bước nhảy lớn hơn – hủy bỏ lưu thông tiền tệ. Chính phủ các nước khác đã và đang cử người sang Ấn Độ để học hỏi mô hình, tin tưởng mô hình sẽ giúp tăng hiệu quả kinh tế, tăng thu thuế nhờ tăng tính minh bạch.

Nếu được triển khai phù hợp, các nỗ trên sẽ thực sự kết nối các nước ASEAN và các nước Nam Á trước năm 2037. Chuỗi cung ứng, từ khâu sản xuất cho đến khâu thanh toán, phân phối, sẽ được vận hành chỉ cần một cái nhất nút. Sự kết nối này sẽ giúp giảm bớt những yếu kém, và rốt cuộc, đảm bảo cho tăng trưởng mạnh của hai thập kỷ tiếp theo.

Nhưng trước tiên cần phải kiểm soát rủi ro

Thách thứ đầu tiên là tình hình căng thẳng giữa các nước, mà rõ ràng nhất là giữa Trung Quốc và Ấn Độ trong sáng kiến BRI.

Ngoài ra, việc di chuyển thông suốt trong không gian vật chất lẫn không gian số cũng tạo ra các thách thức về an ninh, cả về an ninh thực chất và an ninh mạng.

Một thách thức nữa đi kèm là sự cạnh tranh cũng ngày càng nhiều thêm. Từ nay đến năm 2037, các thị trường mới nổi, nếu như trước đây phụ thuộc rất nhiều vào chi phí lao động cạnh tranh để phát triển, thì nay sẽ phải đối mặt thách thức lớn từ sự tiến bộ công nghệ, trên con đường phát triển kinh tế đã được vạch ra của mình.

Mặc dù con đường còn đầy chông gai, nhưng phần thưởng cho người đến đích cũng sẽ rất xứng đáng để nỗ lực. Các công ty nào biết nắm bắt cơ hội từ cơ sở hạ tầng và sự bùng nổ kỹ thuật số sẽ vươn lên mạnh mẽ. Và tăng trưởng kinh tế đi kèm sẽ giúp nâng sự thịnh vượng quốc gia và mức sống của người dân lên một tầm cao mới. Trong 20 năm qua, khu vực đã trải qua bao thăng trầm, bước khỏi khủng hoảng để tăng trưởng nóng. Thì trong 20 năm tới, đà tăng trưởng nóng sẽ được tiếp nối, tạo ra một tương lai sáng lạng hơn, bền vững hơn cho tất cả các quốc gia trong khu vực.

Tác giả: Anna Marrs - CEO của Ngân hàng Standard Chartered khu vực ASEAN và Nam Á.

Nguồn: The Daily Star - TQ

Từ khóa: ASEAN, Nam Á, cơ sở hạ tầng, hạ tầng số, kết nối, tiền tệ, thách thức, cạnh tranh, căng thẳng