Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

“Các quốc gia ASEAN, các nước với nhu cầu khổng lồ về đầu tư cơ sở hạ tầng, nên nắm bắt lấy cơ hội trong Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc (BRI)”. Đó là những gì mà lãnh đạo các doanh nghiệp đến từ các nước trong khu vực ASEAN đã đề xuất. Nhưng cần thiết phải căn hàng sáng kiến BRI với Bản kế hoạch ASEAN, và ASEAN cần phải dọn sạch các vấn đề xuất phát từ căng thẳng giữa liên quan của Nhật Bản trong cơ sở hạ tầng của ASEAN với sự hiện diện ngày một tăng của Trung Quốc.

Hội nghị thượng đỉnh Vành đai và Con đường, được tổ chức bởi chính phủ Hong Kong và Hội đồng Phát triển Thương mại Hong Kong (HKTDC), đã diễn ra vào hôm 11/9 tại Hong Kong.

Vincent Lo, chủ tịch của HKTDC, đã trả lời tờ Myanmar Times rằng các quốc gia ASEAN đã “sẵn sàng” và “tích cực” để hợp tác với sáng kiến Vành đai và Con đường. Còn bà Carrie Lam, Trưởng Đặc khu Hành chính Hong Kong, đã phát biểu rằng nền kinh tế ASEAN và vị trí địa lý của khối đã góp phần giúp ASEAN trở thành một phần cốt lõi trong kế hoạch vĩ đại của Bắc Kinh.

Hội thảo “Quan hệ đối tác với ASEAN: Tăng trưởng thông qua phát triển Cơ sở hạ tầng”, được chủ trì bởi Bernard Chan - chủ tịch Công ty đầu tư Asia Financial Holdings, đã bàn luận về vai trò của nền kinh tế tư nhân và các cơ hội tiềm năng cho phát triển cơ sở hạ tầng ở châu Á.

Các diễn giả cho biết, các dự án cơ sở hạ tầng của các quốc gia trong khối có rất nhiều tiềm năng để phát triển. Cơ sở hạ tầng rất cần thiết cho việc duy trì đà tăng trưởng kinh tế. Và các doanh nghiệp tự nhân, theo xu thế tất yếu, sẽ giữ vai trò quan trọng hơn trong phát triển cơ sở hạ tầng so với chính phủ, bởi vì khả năng vay mượn và nguồn thu thuế của quốc gia là có giới hạn.

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế toàn cầu đang có dấu hiệu hụt hơi, thì tình hình kinh tế của khối ASEAN lại duy trì ổn định, với lĩnh vực cơ sở hạ tầng đầy tiềm năng. Phát triển cơ sở hạ tầng sẽ không thể mang lại lợi ích kinh tế tức thời giống như các động lực tăng trưởng kinh tế khác, như tăng trưởng việc làm hay tăng cầu. Các khoản đầu tư hạ tầng giống như “dầu mỡ”, giúp “bôi trơn” cho sự phát triển lâu dài trong khâu sản xuất, xuất nhập khẩu và cả trong khâu hậu cần.

Các diễn giả cũng bổ sung thêm, các doanh nghiệp nên có đánh giá thận trọng về rủi ro chính trị, rủi ro tài chính và rủi ro an ninh, trước khi tiến hành dự án ở các quốc gia nằm trên trục tuyến của sáng kiến “Vành đai, Con đường”. Các giải pháp được kiến nghị để giảm thiểu rủi ro bao gồm: hợp tác với các công ty nội địa ở nước sở tại, tập huấn và thuê mướn lao động địa phương, tham vấn cộng đồng ở địa phương và đảm bảo rằng các dự án sẽ tạo ra một kết quả “cả hai cùng có lợi” (win – win), vừa làm lợi cho nước sở tại, vừa làm lợi cho tất cả các bên đối tác và cả cộng đồng địa phương.

Liên kết ASEAN và BRI

Jaime Augusto Zobel de Ayala - chủ tịch kiêm CEO của Ayala cho biết, Philippines đã bước vào cuộc chơi khá trễ, nhưng vào năm ngoái Manila đã xác định rõ ràng rằng Philippines muốn được chính thức đồng hành cùng BRI, sáng kiến có thể hỗ trợ cho nhu cầu to lớn về cơ sở hạ tầng của quốc gia này. Ayala là tập đoàn lâu đời và lớn mạnh nhất ở Philippines.

Ông nhấn mạnh “Câu hỏi lớn dành cho ASEAN là làm thế nào để hợp tác với Trung Quốc”

Chairul Tanjung, chủ tịch của CT Corp - một trong những tập đoàn lớn nhất của Indonesia, nhấn mạnh rằng mục tiêu ưu tiên của ASEAN và BRI đều là sự kết nối và nguồn tài trợ, và vì vậy, cần thiết phải liên kết hai tham vọng này lại với nhau. “ASEAN đang có kế hoạch gia tăng tính kết nối, sự đi lại của người dân và việc tài trợ lẫn nhau giữa các nước thành viên, nhưng kế hoạch đó cần rất nhiều tiền để thực hiện. Trong lúc đó, Trung Quốc cũng có một kế hoạch tương tự bằng sáng kiến BRI. Và vì vậy, chúng ta cần liên kết cả hai kế hoạch này lại với nhau” - Ông Chariul Tanjung phát biểu.

Ông Tanjung bổ sung, hiện nay, phát triển cơ sở hạ tầng nằm trong nhóm những ưu tiên hàng đầu của chính phủ Indonesia. Các vị lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc và Indonesia gần đây đã thảo luận về quá trình thực hiện sáng kiến Vành đai và Con đường.

Ông Tanjung nhấn mạnh một vấn đề, đó là Nhật Bản đã và đang tham gia vào quá trình phát triển cơ sở hạ tầng của Indonesia trong hàng thập kỷ qua, và hệ thống triển khai của Trung Quốc lại không giống của Nhật. Vì vậy, thách thức đặt ra là làm thể nào để kiểm soát được các mâu thuẫn tiềm tàng khi triển khai Sáng kiến này tại Indonesia và ASEAN.

Thêm vào đó, Ông de Ayala đề xuất, nên có thêm nhiều nỗ lực để kết nối các doanh nghiệp tư nhân thay vì là kết nối giữa chính phủ với chính phủ, bởi vì chính phủ thường thiếu năng lực tài chính để tự mình tiến hành các dự án về cơ sở hạ tầng. Ông lưu ý rằng, 10 công ty lớn nhất ở Philippines hiện nay đều đang tham gia vào các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng.

Tài trợ cho cơ sở hạ tầng

Theo lời ông Tanjung, việc tài trợ cho cơ sở hạ tầng vẫn đang vấp phải một trở ngại lớn. Nguồn tài trợ trước nay thường là từ ngân sách của chính phủ, các doanh nghiệp vốn nhà nước hoặc vốn vay ngân hàng. Nhưng hiện nay, các giới hạn đã rõ ràng, vì thế, chính phủ Indonesia sẵn sàng nhượng bộ 30 đến 40 năm trong các dự án cơ sở hạ tầng. Điều đó dẫn đến tỷ suất sinh lợi từ các dự án cảng biển, dự án thu phí cầu đường, dự án sân bay và tàu hỏa, đã lên đến 11 – 15%. Ông tiếp tục đề xuất rằng, những công ty đang cần cầu nối trong đối thoại giữa Trung Quốc và ASEAN, thì nên lưu ý đến Hong Kong - một vị trí thuận lợi để xúc tiến việc đó.

Ông de Ayala cho biết thêm “Nếu các nước muốn có tỷ lệ tăng trưởng 6 – 8%, các nước cần có cơ sở hạ tầng. Nhưng năng lực của chính phủ là có hạn, vì vậy, các nước cần sự tham gia của khu vực tư nhân để đẩy nhanh tiến độ”.

Chính phủ Phillippines hiện nay đang song hành với BRI. Đối với Phillippines, sáng kiến BRI là “một cơ hội hiếm có” bởi vì cơ sở hạ tầng của nước này bị bỏ lại khá xa trong khu vực Đông Nam Á. Ông trích dẫn báo cáo của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) hồi năm ngoái, cho rằng “khe hở cơ sở hạ tầng” của ASEAN, số tiền cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng để có thể đạt được kế hoạch mục tiêu trong tương lai, sẽ vào khoảng 1,7 nghìn tỷ USD mỗi năm trong vòng 10 năm tới, trong khi chính phủ các nước chỉ có thể đáp ứng được 40 – 50 % nhu cầu. Phần còn lại sẽ đến từ những nguồn lực khác, và đó là lí do vì sao, sáng kiến BRI lại được chào đón đến như vậy.

Ông lưu ý rằng mô hình đối tác công – tư (PPP) đang trở nên phổ biến nhưng các quốc gia ASEAN cần chia sẻ kinh nghiệm và chuyên môn về mô hình PPP này, bao gồm cả những trường hợp thành công và thất bại.

Các diễn giả trong hội thảo cũng đồng ý rằng, các rủi ro của dự án có thể được giảm thiểu, thông qua việc hợp tác với các đối tác trong nước để có sự hỗ trợ tốt trong tiếp cận và phải tính đến hoàn cảnh của nước sở tại khi tiến hành xem xét dự án.

Địa phương, Địa phương, Địa phương

Keith Griffiths, thành viên sáng lập, kiêm chủ tịch công ty kiến trúc quốc tế Aedas, lập luận rằng, giải pháp ở đây là phải thuê mướn lao động địa phương. Các công ty cần có kiến thức về địa phương, cần xây dựng một mạng lưới dọc theo dự án Vành Đai và Con đường, gồm những người địa phương được thuê mướn và đào tạo.

Wen Gang, phó chủ tịch Công ty xây dựng viễn thông Trung Quốc, doanh nghiệp chuyên thiết kế và thi công cảng lớn nhất tại Trung Quốc, nhấn mạnh sự cần thiết của việc hiểu biết về cộng đồng, văn hóa và tổ chức của địa phương.

Ông nói “Các doanh nghiệp có thể sẽ phải đối mặt mới các rủi ro về chính trị và những xung đột về văn hóa. Vì vậy, doanh nghiệp cần phải hiểu biết đầy đủ về nền văn minh và văn hóa của mỗi quốc gia. Doanh nghiệp cũng cần lắng nghe tiếng nói người dân. Hãy lắng nghe. Đừng chỉ biết đưa ra giả định. Nâng cao lợi thế của các đối tác địa phương. Tìm hiểu về các thể chế pháp lý ở địa phương. Nguyên tắc là phải chia sẻ và cùng nhau có lợi. Trong đó, hợp tác là chìa khóa quan trọng nhất. Hãy hợp tác với tất cả các bên liên quan”.

Ông Tanjung cảnh báo rằng, quá xông xáo sẽ làm người dân e ngại. “Doanh nghiệp cần phải giải thích rõ các mục tiêu và lợi ích của dự án là góp phần cải thiện khu vực và đem lại lợi ích công bằng cho mọi người”. Các công ty triển khai dự án BRI nên cho thấy mình am tường và trân trọng văn hóa địa phương. Nhưng quan trọng hơn hết là phải tìm được những đối tác địa phương đáng tin cậy.

Ông de Ayala nói thêm, điều quan trọng sống còn đối với những dự án trong chuỗi BRI chính là, dự án tạo ra cơ hội việc làm cho cộng đồng địa phương, chứ không phải mang theo những lao động từ nước ngoài đến làm việc. Ở một đất nước như Philippines, cung cấp việc làm cho địa phương là “cực kỳ quan trọng” bởi vì quy mô dân số đông và tỷ lệ thất nghiệp cao của nước này.

Chủ tịch CT Corp kết luận rằng, Indonesia đặc biệt hoan nghênh và mở rộng cửa đối với các khoản đầu tư đến từ các quốc gia Đông Nam Á, “bởi vì các nước ASEAN sẽ hiểu biết về nhau rõ hơn”. Lấy ví dụ, Singapore là nước đầu tư lớn nhất vào Indonesia bởi vì hai quốc gia đã không còn lạ gì nhau. Giải pháp cho các doanh nghiệp có ý định đầu tư vào Indonesia đó chính là phải tìm các đối tác trong nước đáng tin cậy và hai bên sẽ cùng nhau tạo ra lợi nhuận.

Khi được hỏi về kế hoạch phát triển đường sắt của Trung Quốc tại quốc gia Myanmar, ông Meng Fengchao, chủ tịch Tập đoàn Xây dựng Đường sắt Trung Quốc (CRCC) - một doanh nghiệp có vốn nhà nước cho biết, công ty ông vẫn đang tham gia đàm phán về các dự án phát triển tiềm năng này, tuy nhiên, trong giai đoạn đàm phán, chi tiết sẽ không được tiết lộ vì lí do bảo mật. Tập đoàn CRCC là công ty cơ khí và xây dựng lớn thứ hai trên thế giới về doanh thu.

Trong phiên làm việc trước đó, chủ tịch Hội đồng Phát triển Dịch vụ Tài chính Hong Kong, bà Laura Cha, đã lấy ví dụ về mạng lưới đường sắt Kunming-Kyaukphyu để minh họa cho sự hiện hữu thường trực của các nỗ lực hợp tác trong khu vực. Nhưng riêng dự án Vành đai và Con đường, đây là dự án đã nâng sự hợp tác khu vực lên một tầm cao mới.

Nguồn: Myanmar Times – TQ

Từ khóa: Vành đai Con đường, ASEAN, kết hợp, cơ sở hạ tầng, kinh tế tư nhân, mô hình công – tư, địa phương