Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Mỹ, Canada và Mexico đã thông qua vòng tái đàm phán đầu tiên của Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ(NAFTA). Hy vọng cả ba quốc gia sẽ sớm bắt nhịp trong đàm phán, đưa ra đề xuất và nhanh chóng đạt được thỏa thuận.

Canada và Mỹ đã vạch ra một số vấn đề có thể thỏa thuận như: cắt giảm bộ máy hành chính, hài hòa luật pháp, cải thiện tiêu chuẩn lao động và bổ sung thêm nhiều tiêu chuẩn về môi trường. Trong ngành nông nghiệp, nông dân Mỹ tuần hành ở Washington để kêu gọi chính quyền đừng động chạm đến lợi ích của họ. Đoàn tuần hành không bao gồm nông dân trong ngành bơ sữa của Mỹ lẫn Canada. Vì ngành bơ sữa của Canada đã được chính phủ bảo hộ hoàn toàn bằng hệ thống quản trị nguồn cung. Còn những nông dân ngành bơ sữa Mỹ thì lại không thể hiểu hết được hệ thống quản trị phức tạp của Canada để mà đưa ra kiến nghị.

Theo một số nguồn tin cho biết, các quan chức, nhà ngoại giao, doanh nhân Canada đã tổ chức 175 cuộc họp trực tiếp với các đầu mối liên hệ ở Mỹ. Chính phủ Canada nói rằng họ đã nghiên cứu để sẵn sàng đối phó với mọi thứ có thể xảy ra.

Ngành nông nghiệp hết sức quan trọng với Canada. Vì vậy, nếu nông nghiệp không phải là “quân tốt” trên bàn cờ NAFTA, Canada có thể may mắn nằm ngoài cuộc chơi. Tuy nhiên, các vấn đề thương mại tổng quan khác, không riêng gì nông nghiệp, vẫn có thể gây rắc rối cho nước này. Nếu như Canada hài lòng với NAFTA phiên bản hiện nay thì chính quyền Trump lại muốn thay thế nó bằng một Hiệp định nâng cấp, nhắm xoá bỏ các điều khoản gây bất lợi cho Mỹ. Và trong khi Mỹ thể hiện mong muốn sửa đổi hiệp định theo hướng “mua hàng Mỹ”, đặc biệt trong lĩnh vực mua sắm chính phủ thì Canada tỏ ra ôn hòa trong vấn đề này.

Thương mại tự do không gây ra thâm hụt thương mại

Các nhà kinh tế nhận định thương mại tự do không là nguyên nhân gây ra thâm hụt thương mại, người dân Mỹ cần thuyết phục tổng thống Trump và những người trong chính quyền lắng nghe điều này. Người dân Canada cũng có thể vận động chính quyền Canada đấu tranh với nhóm đàm phán của Mỹ để đẩy lùi quan điểm sai lệch về thâm hụt thương mại.

Chúng ta cần hiểu đúng về thâm hụt thương mại. Thâm hụt không có nghĩa là tiền bị mất đi hoặc phát sinh khoản nợ. Thâm hụt thương mại nghĩa là một quốc gia đã nhập khẩu nhiều hàng hoá, dịch vụ hơn là hoạt động xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ. Các hàng hóa nhập khẩu lúc này được xem như tài sản hoặc hàng tồn kho. Khi đó, chúng ta sẽ có ít tiền mặt trong lưu thông, bởi vì tiền đã được chi trả để mua hàng nhập khẩu hoặc được sử dụng để mua nguyên liệu đầu vào cho sản xuất.

Các nhà kinh tế học xem thương mại là một sân chơi quốc tế, quốc gia nào xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu, sẽ trở thành người chiến thắng. Nhưng không phải thế. Còn nhiều yếu tố khác rất quan trọng hơn như loại hình kinh tế mà quốc gia đang theo đuổi, giai đoạn phát triển, quốc gia này đang sản xuất gì, tiết kiệm hoặc vay mượn bao nhiêu, quy mô của nền kinh tế như thế nào và các đối tác thương mại khác đang cung cấp những gì. Ngoài ra, cũng phải liên hệ với bản chất dân tộc của quốc gia đó. Người Mỹ không phải là những người có khả năng tiết kiệm tốt, họ có xu hướng vay mượn và chi tiêu. Họ có một nền kinh tế trong nước rộng lớn và phát triển, một tầng lớp giàu có và khả năng sản xuất lớn. Vì vậy, hàng năm, nước Mỹ có khuynh hướng nhập khẩu hàng hoá và dịch vụ hơn là xuất khẩu. Chênh lệch cán cân xuất nhập khẩu lên đến 500 tỷ USD mỗi năm.

Vì vậy, người Mỹ cầm hàng trong tay, và các nước nhận được đô la Mỹ trong hoạt động trao đổi hàng hóa. Các nước khác có khuynh hướng sử dụng USD để mua hàng hóa niêm yết bằng USD như tín phiếu kho bạc Mỹ, hàng tiêu dùng hoặc nguyên liệu đầu vào có xuất xứ Mỹ. Như vậy, có quốc gia nào trở thành kẻ thua cuộc trong sân chơi thương mại hay không?

Mỹ là nền kinh tế lớn nhất thế giới, vì vậy nhiều quốc gia mà Canda thiết lập thương mại không có đủ nguồn lực để nhập khẩu hết số lượng hàng hóa mà Canada sản xuất để bù trừ với hàng hóa mà Canada nhập khẩu từ nước họ. Ví dụ, Nước Mỹ không thể trồng hạt cacao, hạt cà phê và chuối. Ngay cả người dân Canada cũng thích socola (sản phẩm làm từ cacao), cà phê và chuối. Vì vậy, người Mỹ và người Canada nhập khẩu một lượng lớn các sản phẩm này từ các nước kém phát triển và các quốc gia Nam Mỹ. Tuy nhiên, các nước này lại không có đủ dòng tiền để bù trừ với lượng hàng hóa khổng lồ mà Mỹ và Canada nhập khẩu từ họ. Đó là lí do sinh ra thâm hụt.

Chẳng lẽ nếu theo lập luận không để thâm hụt xảy ra của ông Trump, trong tình huống này, chính phủ sẽ phải ngăn chặn sự mất cân bằng thương mại thông qua áp đặt hạn ngạch lên socola, cà phê và chuối? Thật nực cười.

Nhà kinh tế học người Pháp, Frederic Bastiat đã dùng những ví dụ như trên để chế giễu khái niệm về thâm hụt thương mại, và cho thấy rằng cục hải quan quốc gia chỉ tính đến số lượng xuất nhập khẩu mà không tính đến lời lỗ ứng với từng hàng hoá được giao dịch. Bằng một minh họa khôi hài, ông Frederic Bastiat chỉ ra rằng thâm hụt thương mại với Pháp có thể biến mất nếu tàu chở hàng hóa xuất khẩu của nước này bị đắm giữa đại dương. Ông mỉa mai, chỉ cần quốc gia đó chỉ toàn xuất khẩu và không nhập khẩu, thế là không có thâm hụt thương mại.

Thâm hụt thương mại của Mỹ với Canada hiện nay còn ít, minh chứng cho sự tích cực xuất khẩu và chăm chỉ làm việc của người dân Canada. Nhưng tổng thống Trump sẽ lưu tâm nếu xu hướng thâm hụt bắt đầu tăng, vì vậy Mỹ cần phải đảm bảo các điều khoản mà nước này dùng để giải quyết vấn đề thâm hụt với Mexico sẽ không đẩy hướng thâm hụt sang Canada.

Nguồn: Canada Cattlemen

Từ khóa: Tổng thống Trump, NAFTA, thâm hụt thương mại, nông nghiệp, đàm phán