Khối BRICS góp phần xúc tiến thương mại toàn cầu dù vẫn chưa hoàn thiện.

brics 1309

Tác giả: Frank Kane

Tôi là người ủng hộ hoạt động thương mại quốc tế, nếu các khối thương mại và các tổ chức liên minh có thể thúc đẩy được hoạt động thương mại quốc tế, thì tôi cũng sẽ ủng hộ họ.

Tôi cho rằng khối BRICS - vừa có cuộc họp mặt lần 9 tại Hạ Môn, Trung Quốc - không đáp ứng đủ các tiêu chuẩn để được coi là một khối thương mại, và cũng không có nhiều đóng góp vào hoạt động xúc tiến toàn cầu hóa ngoài các buổi gặp mặt hàng năm.

So với các khối liên minh thương mại quốc tế khác, như Liên minh Châu âu EU, Hiệp hội mậu dịch tự do Bắc Mỹ (NAFTA - đang vướng phải chỉ trích từ chính quyền Trump), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), các thành viên khối BRICS có ít điểm tương đồng về lợi ích thương mại hơn. Các quốc gia này có quá nhiều điểm khác biệt – cả về kinh tế, chính trị và địa lý – để có thể cùng tạo rất bất kỳ “sức mạnh tổng hợp” nào như những gì Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình mong ước trong bài phát biểu khai mạc hội nghị.

Nền kinh tế Trung Quốc tương đồng với Nga ở những điểm nào? Trong khi một nước là công xưởng của thế giới, còn nước còn lại là trạm nhiên liệu khổng lồ trên thế giới?

Brazil sẽ hợp lực cùng Ấn Độ bằng cách nào? Cả hai nước nều cùng có thị trường nông nghiệp rộng lớn và thị trường tiêu dùng đang mở rộng. Rõ ràng, hai quốc gia này hiện đang ở thế cạnh tranh hơn là hợp tác.

Còn Nam Phi thì sao, quốc gia này tương đồng với các thành viên khác như thế nào, ngoại trừ việc Nam Phi cũng gặp vấn đề về việc chính phủ nước này can thiệp vào nền kinh tế?

Thực tế cho thấy rằng 5 quốc gia của khối BRICS chỉ có một điểm chung duy nhất, đó là việc chính phủ các nước đang thao túng các hoạt động kinh doanh.

Chúng ta hãy cùng nhìn lại một chút các sự kiện lịch sự, để làm sáng tỏ việc các quốc gia BRICS bằng cách nào có thể đạt được như ngày hôm nay. Năm 2001, Jim O’Neill, chuyên viên kinh tế cao cấp của ngân hàng Goldman Sachs đã công bố một bảng nghiên cứu với tiêu đề “Thế giới cần một khối kinh tế BRICS tốt hơn”. Một tiêu đề thật đẹp, và ý tưởng đó đã cất cánh bay cao hơn những gì O’Neilll dự định.

Chạy theo xu hướng toàn cầu hóa, đặc biệt là trong giai đoạn cực thịnh của nó, O’neill giải thích rằng hầu như tương lai phát triển của kinh tế toàn cầu sẽ đến từ 4 nước - Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc - trong đó những khối kinh tế này cùng chia sẽ những đặc điểm tương đồng về dân số cao, tầng lớp trung lưu phát triển nhanh, nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh và lực lượng lao động giá rẻ. Những yếu tố này cho thấy 4 quốc gia kể trên là một khối đáng để đầu tư vào.

Trong đó, vấn đề được quan tâm đầu tiên chính là phạm trù đầu tư. Một lý thuyết cách đây khá lâu được rút ra từ các kinh nghiệm thực tế cho rằng nếu có một tổ chức tài chính tham gia vào các thị trường cổ phiếu của khối BRICS hay đầu tư cổ phần tư nhân, thì tổ chức đó có thể thu lợi cao hơn so với những nền kinh tế già cỗi của Châu Âu hay Bắc Mỹ.

Dĩ nhiên, điều này vẫn khả thi cho đến khi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đánh vào 6 nhân tố tăng trưởng kinh tế của thế giới vào năm 2008. Đồng thời, họ cũng nhận thấy một đất nước "đáng được đầu tư” đồng nghĩa với việc không thể chống lại “cú sốc” kinh tế và tài chính. Đây rõ ràng đã là một điểm yếu rất dễ nhận thấy của khối BRICS, và vì thế mà vốn đầu tư nước ngoài cũng bị rút dần khỏi nhiều quốc gia thành viên BRICS.

Những kinh nghiệm trong quá khứ đã thúc đẩy các thành viên BRICS phải tạo ra một khối kinh tế có cấu trúc hoàn chỉnh hơn. Hội nghị thượng đỉnh đầu tiên của các nhà lãnh đạo BRICS đã diễn ra tại Nga vào năm 2009. Sau đó, Nam Phi đã đề nghị xin gia nhập, dẫn đến việc bổ sung ký tự “S” vào tên viết tắt của khối BRICS.

BRICS – khối kinh tế hay khối chính trị

Việc kết nạp Nam Phi là một lời xác nhận rằng BRICS đang sở hữu những tham vọng chính trị - vì không còn lý do nào khác để Nam Phi gia nhập BRICS ngoại trừ lý do chính trị. Sự tồn tại của khối BRICS cần có sự hiện diện của Châu Phi nếu như khối này muốn được nhìn nhận như một tổ chức toàn cầu đáng tin cậy (mặc dù không có thành viên phương Tây nào tham gia).

Nhưng Nam Phi không thỏa mãn các tiêu chuẩn thành viên của BRICS vì dân số và GDP của Nam Phi nhỏ hơn nhiều so với 4 nước còn lại. Trên nhiều phương diện, Nigeria đáng lẻ phù hợp hơn với vị trí đại diện cho Châu Phi, nhưng tiêu chuẩn về chính trị có lẽ đã vượt qua yêu cầu về kinh tế trong trường hợp này. Thậm chí, O’Neill cũng đã từng hoài nghi về việc kết nạp Nam Phi và một số nhà phê bình chỉ trích rằng điều này là một lỗ hỏng cơ bản của mô hình BRICS.

Rất dễ để bỏ qua những chỉ trích đối với BRICS khi mà các nhà bảo hộ lâu đời - Châu Âu, Bắc Mỹ, những nhóm kinh tế G7 - cố sức bảo vệ địa vị của chính mình và sẵn sàng hạ gục bất kỳ đối thủ mới nổi nào có ý định cạnh tranh. Tuy nhiên, sự chỉ trích đó cũng có phần chính đáng.

Hai thành viên của Viện Chongyang về Các nghiên cứu tài chính, thông qua diễn đàn “Vượt ra khỏi BRICS” của tờ Financial Times, đã có cơ hội tranh luận với những người chỉ trích khối BRICS, trong đó, bài báo của họ với tiêu đề “10 bí ẩn về BRICS được làm rõ”- đã đưa ra nhiều lập luận thuyết phục cho tổ chức này.

“Nhiều người đã hiểu nhầm và có những quan điểm tiêu cực đối với khối BRICS, mặc dù họ không hề cố tình tỏ ra ác ý đối với tổ chức này” tác giả trình bày trên tờ FT.

Vâng, tôi cũng không có ác ý gì, tôi chỉ đang chất vấn mục đích tồn tại cơ bản của BRICS là như một khối kinh tế hay khối chính trị. Theo quan điểm của cá nhân tôi, dù trong nhiều năm, các quốc gia ấy từng được xem như là một khối, với các cuộc kêu gọi “hợp lực” thường niên, các quốc gia thành viên khối BRICS trên thực tế cũng không thật sự thích nhau, ít nhất là trong lĩnh vực thương mại. Không một thành viên BRICS nào nằm trong nhóm 8 đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc, trong khi Trung Quốc là nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới và là thành viên quan trọng nhất của BRICS. Nga cũng chỉ dừng lại ở vị trí số 9 trong danh sách đối tác thương mại của Trung Quốc, nhưng đó chẳng qua là do nhu cầu về dầu không bao giờ đủ của quốc gia này.

Có thể thấy, nếu BRICS muốn được công nhận một cách nghiêm túc các quốc gia thành viên nên chứng minh rằng sự “hợp lực” của họ thật sự tồn tại, và nên nhanh chóng bắt đầu giao thương cùng nhau.

Nguồn: arabnews.com-TH

Từ khóa: khối BRICS, góp phần, xúc tiến thương mại, toàn cầu, chưa hoàn thiện