Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Bắc Kinh củng cố ảnh hưởng trên tuyến đường sông tối quan trọng của khu vực.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã nhân chuyến viếng thăm Campuchia trong tuần này để tăng cường công cuộc hội nhập kinh tế do Trung Quốc dẫn dắt trên khắp khu vực Đông Nam Á lục địa.

Trong bài viết đặc biệt dành riêng cho một tờ báo của Campuchia, ông Lý bày tỏ quan điểm ủng hộ chủ nghĩa đa phương và vui mừng với chiến thắng của Trung Quốc với năm nước láng giềng phía Nam, các nước cùng chung dòng Mekong – con sông dài nhất Đông Nam Á.

Bài báo được xuất bản một ngày trước khi Thủ tướng Lý Khắc Cường đặt chân đến Campuchia trong chuyến viếng thăm nước ngoài đầu tiên trong năm 2018 của ông, để tham dự Hội nghị Hợp tác Lan Thương – Mekong (MLC) lần thứ 2 kéo dài 2 ngày tại Thủ đô Phnom Penh, Campuchia.

Với vai trò đầu tàu, Trung Quốc đã cam kết sẽ chi gần 12 tỷ USD dưới hình thức cho vay và trợ cấp cho Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam.

Cuối Hội nghị, lãnh đạo chính phủ các nước đã đồng ý xem xét đợt 2 các dự án hợp tác do Trung Quốc tài trợ, bao gồm 132 dự án đã được các nước chấp thuận sau Hội nghị thượng đỉnh lần thứ nhất vào đầu năm 2016.

Ông Lý dùng hình ảnh một đoàn tàu cao tốc để mô tả về thành công của Hội nghị. Thủ tướng Trung Quốc nói với những người đồng cấp rằng, cơ chế Hợp tác Lan Thương – Mekong giống như một động cơ tàu tốc hành đã vào vị trí sẵn sàng, tờ Khmer Times đưa tin. Vào tháng 12 năm ngoái, Vương Nghị, Bộ trưởng Bộ ngoại giao Trung Quốc đã chọn một hình ảnh mạnh mẽ hơn để đưa ra nhận định tương tự. Trong cuộc họp tại Trung Quốc với các nhà đồng cấp đến từ tiểu vùng sông Mekong, ông Vương nhận xét Hợp tác Mekong Lan Thương đang trên đà phát triển vì được thúc đẩy bởi một “cỗ máy ủi”.

Cả hai nhận định trên đều có ý tứ trong đó, và “củ cà rốt” mà Bắc Kinh phân phát đã được đón nhận bởi 5 nước láng giềng phía Nam yếu thế hơn về mặt kinh tế. Từ đó đến nay, gần 60% các khoản vay ưu đãi của Trung Quốc đã được bơm vào 5 quốc gia lưu vực sông Mekong, dưới dạng các dự án hạ tầng và dự án công nghiệp. Thái Lan cũng mong muốn tiếp nhận nguồn đầu tư cho các dự án bảo tồn mới của nước này, và Campuchia thì đang tìm nguồn để đối phó với tình trạng thoái hóa đất. Còn đối với Trung Quốc, MLC là một bệ phóng nữa để thúc đẩy Sáng kiến Vành đai và Con đường, một mạng lưới vành đai kinh tế trên bộ và trên biển đầy tham vọng của Bắc Kinh.

Thủ tướng Campuchia Hun Sen, đồng minh thân cận nhất của Trung Quốc tại Đông Nam Á, rất hoan nghênh Trung Quốc rót thêm vốn vào khu vực. Trong bài phát biểu khai mạc, Thủ tưởng Hunsen - đồng chủ tịch Hội nghị MLC đã nhận định “Đặc trưng riêng biệt nhất của Hợp tác Mekong - Lan Thương chính là cơ chế hợp tác thực chất, chứ không chỉ là nói suông”.

Quan điểm về hội nhập kinh tế khu vực của MLC càng làm tăng thêm tầm ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc tại 5 quốc gia Đông Nam Á. Theo báo cáo của chính phủ Trung Quốc, thương mại giữa Trung Quốc và các nước trên lưu vực sông Mekong đã chạm mốc 17.5 tỷ USD trong 10 tháng đầu năm 2017, tăng 15.6% so với cùng kỳ. Cũng trong khoảng thời gian đó, đầu tư của Trung Quốc vào 5 nước Đông Nam Á đã tăng 22% so với cùng kỳ, đạt mức 2.68 tỷ USD, Tân Hoa Xã cho biết.

Cuộc tấn công xuống phía Nam của Trung Quốc còn có một hàm ý sâu xa hơn - tạo ra thêm một sự bất cân bằng quyền lực. Tầng tầng lớp lớp 8 con đập mà Trung Quốc xây dựng từ đầu những năm 1990 đến nay trên sông Lan Thương đã giảm lưu lượng nước chảy qua các nước hạ lưu sông Mekong, đặc biệt trong mùa khô. Kết quả là, các quốc gia ở phía dưới con sông đã phải phụ thuộc vào thiện chí của Trung Quốc – chứ không phải thông qua các quy tắc quốc tế hay quy tắc giữa các nước với nhau – để nhận được nguồn nước.

Các nhà hoạt động vì môi trường lo ngại, Hợp tác Lan Thương – Mekong sẽ càng làm giảm khả năng các nước ở hạ lưu sông Mekong có thể gây áp lực lên Trung Quốc để mở đập xả nước trong các đợt khô hạn nghiêm trọng như hồi năm 2016.

“Nằm ở hạ nguồn, các quốc gia ở hạ lưu sông Mekong từ lâu đã phải nỗ lực để đàm phán với Trung Quốc trong vấn đề xây dựng đập ở thượng nguồn”, ông Carl Middleton, giám đốc Trung tâm nghiên cứu Phát triển xã hội tại Đại học Chulalongkorn, Bankok cho biết. “Sự yếu kém trong cách tiếp cận của khuôn khổ Hợp tác Mekong – Lan Thương hiện nay chính là Trung Quốc ít quan tâm đến việc phát triển quy tắc cụ bằng văn bản trong vấn đề chia sẻ nguồn nước giữa các nước trên lưu vực sông với nhau”.

Như một nhà ngoại giao của Đông Nam Á từng nói “Trung Quốc đang hối hả tận dụng bất kỳ cơ hội nào có thể để củng cố quyền lực trong lúc những nước khác đang xao nhãng hoặc không quan tâm”.

Nguồn: Nikkei Asia

Từ khóa : Trung Quốc, Lan Thương – Mekong, Đông Nam Á, nguồn nước, hạ lưu, hợp tác