Trump, tự do thương mại, và con đường phía trước

donald-trump

Donald Trump có phải là người khai tử NAFTA, TPP, TTIP và các hiệp định thương mại tự do khác hay không? Ông tuyên bố rằng, ông sẽ rút khỏi TPP ngay sau khi ông nhậm chức. Nhưng có lẽ đấy mới là một khả năng, theo lập luận của Henrik Böhm.

Những ngày này, khi lãnh đạo cấp cao của chính phủ các nước gặp gỡ nhau, không cần biết là đang ở đâu, các cuộc họp quan trọng luôn thấp thoáng bóng hình của một người đàn ông: Donald Trump, người sẽ nhậm chức Tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ vào tháng 1 năm sau.

Mỗi người đều có quan điểm riêng về vị Tổng thống gây nhiều tranh cãi này. Ví dụ, cuối tuần vừa qua tại hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Lima, nước chủ nhà, chủ tịch Pedro Pablo Kuczynski của Peru, đã bày tỏ thái độ phản đối trước bất kỳ động thái đóng cửa thị trường Mỹ và tạo ra một sân chơi riêng cho thương mại tự do. Về phần mình, ông Trump tuyên bố ông sẽ rút khỏi TPP trong ngày ông nhậm chức.

Không phải ai cũng đồng ý với quan điểm của ông Kuczynski. Tuần trước đã có những cuộc biểu tình lớn chống lại Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Sau bảy năm đàm phán, TPP được ký bởi một nhóm gồm mười hai quốc gia ở vành đai Thái Bình Dương, từ Brunei quy mô nhỏ sang nước Mỹ hùng mạnh, vào tháng Hai năm 2016. Peru là một trong những nước đã ký kết.

Nhưng TPP vẫn phải được phê chuẩn bởi Quốc hội Peru ở Lima. Những người chỉ trích phản đối thỏa thuận một phần vì TPP đã được đàm phán đằng sau những cánh cửa đóng kín, và họ nghi ngờ rằng điều này đến từ lợi ích của các tập đoàn và công ty lớn, mà không vì lợi ích của người dân nói chung. Những chỉ trích tương tự có thể tìm thấy ở châu Âu, liên quan đến Hiệp định thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP), khi Liên minh châu Âu cố gắng đàm phán với chính phủ Mỹ.

Tất cả những phản đối như trên chỉ mới xuất hiện. Donald Trump, trong chiến dịch tranh cử của mình, liên tục bày tỏ quan điểm: Đối với ông, tự do thương mại là một điều cần thiết theo lý thuyết, nhưng trong thực tế, nước Mỹ từ lâu đã nằm trong một "cuộc chiến thương mại" với Trung Quốc. Tương tự như vậy, nên thương lượng lại Hiệp định thương mại với Canada và Mexico (NAFTA), rút khỏi TTP, và bãi bỏ đàm phán TTIP. Vì người Trung Quốc (và Mexico) gây ra các vấn đề kinh tế của nước Mỹ, đã "lấy công việc của chúng ta," họ phải bị trừng phạt bởi thuế nhập khẩu.

Tuy nhiên, mọi chuyện không đơn giản như vậy

Chúng ta hãy cùng xem xét những điều trên. Trong trường hợp Tổng thống Donald Trump sau một đêm tuyên bố kết thúc quá trình toàn cầu hóa kinh tế, hoặc vẫy cây đũa thần mà ngay lập tức sẽ làm biến mất chuỗi cung ứng toàn cầu. Tác động bất ngờ này của chủ nghĩa bảo hộ và biệt lập, cũng như là tác động trực tiếp của nó, sẽ ném thế giới vào một cuộc suy thoái sâu rộng. Và các cố vấn của ông phải tìm ra cách để ông Donald Trump hiểu rằng mức thuế nhập khẩu 35 phần trăm đánh vào sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ làm cho các sản phẩm tương ứng đắt hơn. Ai sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất? Chính xác: là những người mua sắm ở Walmart - những người không có đủ khả năng mua sản phẩm đắt tiền.

Các cố vấn của ông Trump sẽ khuyên ông rằng TPP không đơn thuần là một hiệp định tự do thương mại, mà là đối trọng với chính sách thương mại của Trung Quốc, vì Trung Quốc không phải là một phần của TPP. Nếu TPP bị bỏ rơi, người Trung Quốc có thể sẽ cố gắng thúc đẩy thông qua thỏa thuận thương mại do chính họ đề xuất, gọi là RCEP - được thiết kế không bao gồm Mỹ. Hơn nữa, những người muốn tăng thuế, như Trump, chắc chắn sẽ phải rời khỏi Diễn đàn Hợp tác kinh tế Châu Á Thái Bình Dương - vì mục tiêu tuyên bố của APEC là cắt giảm thuế quan và các rào cản thương mại khác. Khi đó, ảnh hưởng của Mỹ ở phía đông châu Á và trên bờ Thái Bình Dương sẽ giảm bớt.

Lối thoát nào cho nền thương mại toàn cầu ?

Câu trả lời thực sự cho câu hỏi, liệu thương mại tự do (hoặc, nói theo cách khác, toàn cầu hóa) có phải chịu trách nhiệm cho nạn thất nghiệp ở các nước công nghiệp phát triển, không bao giờ là đơn giản có hoặc không. Nếu thép giá rẻ không còn được sản xuất tại Duisburg hoặc Pittsburgh, nhưng được sản xuất đâu đó ở Trung Quốc, các công nhân ở Duisburg hoặc Pittsburgh sẽ mất việc làm. Nhưng câu chuyện thất nghiệp phần lớn phụ thuộc vào hành động của chính phủ, về cái cách họ trao cơ hội phát triển trong tương lai cho người dân, thông qua giáo dục, đào tạo kỹ năng, và thay đổi cơ cấu hợp lý.

Không phải tự do thương mại, mà chính công nghệ mới là động lực chính của sự phân bổ việc làm trong thị trường. Các nhà máy ngày càng được tự động hóa; có ít việc làm trong ngành công nghiệp sản xuất, nhưng nhiều hơn trong các lĩnh vực dịch vụ. (Tại Đức, xu hướng giảm công nghiệp hóa là chưa rõ rệt. Chính phủ của một số nước khác – ví dụ, nước Anh - đã nhận ra điều này, và bây giờ nước này đang cố gắng phục hưng ngành công nghiệp sản xuất trong nước).

Nỗi sợ hãi đang lan rộng giữa các doanh nhân và nhà kinh tế trên khắp thế giới nếu Donald Trump thực sự làm những gì ông đã nói trong suốt chiến dịch tranh cử: Chống đối tự do thương mại.

Theo quan điểm của tôi, nếu đưa kế hoạch của ông Trump vào thực thi, thế giới sẽ rơi vào chiến tranh thương mại, và chìm trong vòng xoáy đổ nát. Vì vậy, hãy để tôi đề xuất một kế hoạch khác cho Nhà Trắng. Bước đầu tiên: Rời bỏ tất cả các hiệp định thương mại tự do song phương và khu vực! Bởi vì các thỏa thuận như vậy, bao gồm TPP, TTIP, NAFTA và những hiệp định khác, đều có một điểm chung: Chúng luôn phân biệt đối xử với các nước không phải là thành viên. TTP loại trừ Trung Quốc, RCEP không bao gồm người Mỹ, và nhiều hiệp định khác không có các nước châu Phi.

Cần phải có một thỏa thuận thương mại toàn cầu. Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), chịu trách nhiệm thiết lập một thỏa thuận như vậy trên toàn thế giới, đã gần như đạt được thành công, trước khi nỗ lực bị đình trệ vào năm 2008 - một phần vì Tổng thống Barack Obama không nỗ lực thúc giục cho thỏa thuận đó.

Vì vậy, thưa ngài Tổng thống mới đắc cử, ông đang suy nghĩ điều chi? Một thỏa thuận thương mại tự do toàn cầu sẽ không giúp ông có được giải thưởng Nobel Hòa bình, nhưng chắc chắn nó sẽ tạo ra nhiều việc làm mới tại Mỹ. Và đó mới là cách để ông hiện thức hóa những gì ông đã hứa với cử tri Mỹ.

Theo: dw.com – HT

Từ khóa: Trump, tự do thương mại, con đường phía trước