Sau khi người dân Vương quốc Anh quyết định rời khỏi Liên minh châu Âu (EU), Anh đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong đàm phán với EU về một mối quan hệ có thể cân bằng giữa khả năng tiếp cận thị trường và kiểm soát quốc gia về dịch chuyển hàng hóa và người lao động. Bài viết này đưa ra giả định về một mô hình cho quan hệ giữa Anh và EU trong tương lai, trong đó đề cập đến đặc điểm, lợi ích và bất cập của mô hình này.
Mô hình Hiệp định thương mại song phương là như thế nào?
Theo đó Vương quốc Anh sẽ đàm phán một thỏa thuận thương mại tự do toàn diện (FTA) với EU. Mô hình này có thể mang lại một số linh hoạt mà các giả định khác không có khả năng đạt được. Các FTA gần đây giữa EU với Hàn Quốc và Canada là 2 ví dụ nổi bật về những gì Anh có thể đạt được.
FTA EU-Hàn Quốc có hiệu lực vào tháng 7/2011, loại bỏ thuế quan đối với hàng hóa công nghiệp lẫn nông nghiệp với một cách tiếp cận tiến bộ. Thỏa thuận này cũng giải quyết vấn đề rào cản phi thuế quan trong thương mại, đặc biệt trong các lĩnh vực như dược phẩm, ô tô, điện tử. Hàn Quốc cũng đồng ý tự do hóa quyền thâm nhập thị trường cho EU đối với một số lĩnh vực dịch vụ như thể nhân chuyên nghiệp, viễn thông, môi trường, giao thông vận tải và các dịch vụ tài chính.
Trong khi đó Hiệp định thương mại kinh tế toàn diện EU-Canada (CEFTA) hiện chưa có hiệu lực nhưng có thể là kết cục khả dĩ nhất cho mối quan hệ giữa EU và Anh. Văn bản của hiệp định này cho thấy nó sẽ loại bỏ hầu như tất cả hàng rào thuế quan; mở quyền đấu thầu mua sắm chính phủ cho tất cả các bên; tự do hóa tài chính, đầu tư và một số ngành dịch vụ chuyên nghiệp; hài hòa một số chứng nhận chuyên môn; củng cố quan hệ hợp tác giữa EU và các cơ quan thiết lập quy chuẩn của Canada. Canada cũng cam kết duy trì các tiêu chuẩn của EU đối với hàng hóa và dịch vụ được giao dịch tại thị trường EU.
Lợi ích tiềm năng của Anh là gì?
FTA EU-Anh ít nhất sẽ giúp hàng hóa được miễn thuế. Các FTA gần đây của EU cho thấy tự do hóa sẽ xuất hiện trong một số lĩnh vực nhưng không phải tất cả. Dịch vụ là lĩnh vực mà Anh sẽ muốn thúc đẩy vì tầm quan trọng của ngành này trong nền kinh tế Anh. Trong khuôn khổ một FTA, Anh sẽ bị ràng buộc bởi các tiêu chuẩn của EU đối với bất cứ hàng hoá hoặc dịch vụ nào khi tiếp cận thị trường EU nhưng tất nhiên Anh sẽ không bị chi phối bởi những chính sách của EU hoặc 4 nguyên tắc tự do về hàng hóa, dịch vụ, lao động và vốn của khối này.
Anh sẽ lấy lại quyền kiểm soát chính sách nhập cư. Theo đó, người nhập cư kể cả công dân của EU, cần đáp ứng đủ điều kiện nhập cư của Anh. Điều này có khả năng sẽ ngăn chặn hoặc chấm dứt dòng chảy lao động có tay nghề ra khỏi Anh. Đồng thời, Anh có thể sẽ nới lỏng các yêu cầu nhập cư đối với nhóm đối tượng này.
Anh cũng sẽ kiểm soát tốt hơn chính sách quản lý về các quy định và có thể giúp tiết kiệm ngân sách hơn so với những quy định hiện nay của EU. Các lĩnh vực sẽ có được mức độ tự quyết cao nhất là xã hội, việc làm, sức khỏe, môi trường và biến đổi khí hậu.
Anh cũng sẽ không còn phải duy trì nghĩa vụ đóng góp ngân sách vào EU, điều này giúp tiết kiệm khoảng 96 bảng cho mỗi công dân Anh, theo số liệu về đóng góp của Anh vào năm ngoái.
Khó khăn của Anh là gì khi rời khỏi EU?
Như đã đề cập, Anh buộc phải tuân thủ theo các tiêu chuẩn của EU đối với hàng hóa, dịch vụ. Anh sẽ mất đi tiếng nói trong việc thiết lập nên các tiêu chuẩn khi không còn đại diện tại Brussels. Sự độc lập của Anh theo thời gian sẽ dẫn đến tình trạng khác biệt về chính sách điều tiết nền kinh tế, và có thể dẫn đến sự gia tăng các rào cản phi thuế quan đối với thương mại.
Thứ hai, việc đàm phán một FTA với EU có thể kéo dài. CEFTA là một trong những hiệp định thương mại tự do hiện đại và toàn diện nhất, được phản ánh thông qua độ dài thời gian đàm phán. CEFTA bắt đầu từ năm 2007 và kết thúc vào năm 2014, nhưng tính đến ngày ký vào tháng 1 năm nay thì hiệp định này cần đến gần 8 năm. Đàm phán FTA EU-Hàn Quốc ngắn hơn đáng kể, bắt đầu từ tháng 5 năm 2007 và kết thúc 3 năm sau đó vào tháng 10 năm 2010.
Khả năng về một FTA độc lập với EU hiện chưa rõ phạm vi và mức độ liên quan của Anh với EU và các nước còn lại trong liên minh. Anh do đó sẽ cần phải đánh giá tình trạng và vị thế của mình đối với từng khả năng. Nếu các thỏa thuận tương tự không có khả năng áp dụng cho tương lai của Anh thì thương mại với các nước liên quan sẽ trở lại với các điều kiện kém thuận lợi hơn so với những điều khoản ưu đãi của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Đánh giá chung
Đàm phán cho một FTA có thể bổ sung thêm tính linh hoạt cho quan hệ thương mại giữa Anh và EU. Tuy nhiên, đây cũng có thể là cách tiếp cận dễ gây tổn thương nhất cho quan hệ chính trị giữa 2 bên. Hiện vẫn chưa rõ liệu Anh có sẵn sàng cắt giảm thuế quan về 0 hay không, đặc biệt trong lĩnh vực như nông nghiệp nơi việc vận động hành lang là rất mạnh mẽ. Đối với EU, bất kỳ điều khoản nào với Anh cũng cần được 27 quốc gia còn lại thông qua, do đó đây sẽ là một tiến trình với nhiều va chạm.
Một thỏa thuận nếu đạt được có thể là đầy đủ hoặc hạn chế trên một số lĩnh vực. Sức mạnh của vị thế đàm phán của Anh trong lĩnh vực dịch vụ, đặc biệt là dịch vụ tài chính là không rõ ràng. Khả dĩ nhất, Anh có thể đạt được cùng một mức độ thâm nhập thị trường mà các công ty của nước này hiện đang được hưởng. Nhưng tình huống tồi tệ nhất là một FTA sẽ bỏ lơ hoàn toàn lĩnh vực dịch vụ và do đó sẽ làm suy yếu sự hấp dẫn của Anh với tư cách là một trung tâm tài chính kinh doanh của toàn cầu.
Nguồn : http://www.mondaq.com/ - HP
Từ khóa : Tương lai, quan hệ EU, và Anh, mô hình, thỏa thuận song phương.
