Brexit: Anh đối mặt với những thách thức từ WTO

brexit 6

Ngay cả khi Anh và phần còn lại của thế giới thích nghi được với kết quả của cuộc trưng cầu dân ý về việc Anh tách khỏi Liên minh châu Âu (EU), một vấn đề lớn vẫn còn bỏ ngỏ: mối quan hệ thực sự mà Anh tìm kiếm hậu Brexit với phần còn lại của châu Âu là gì?

Một kịch bản được thảo luận nhiều trong hàng ngũ những doanh nhân ủng Brexit là tư cách thành viên của Anh tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Theo mô hình này Anh sẽ dựa vào tư cách thành viên của mình tại WTO khi thâm nhập thị trường châu Âu và đây sẽ là bước đi đầu tiên hướng tới một hiệp định thương mại tự do với các nước thuộc EU.

Nhưng lựa chọn này không được đảm bảm. Dưới đây là các câu hỏi quan trọng liên quan đến một tiến trình lâu dài và có thể gây ra những tranh cãi về mặt chính trị.

1. Liệu Anh có thể sử dụng các điều khoản trong khuôn khổ WTO ngay khi nước này rời khỏi Liên minh châu Âu?

Câu trả lời là không. Trên thực tế, Anh sẽ phải tách ra khỏi EU và hợp thức hóa vai trò của mình tại WTO trước khi có thể ký kết các thỏa thuận thương mại riêng lẻ của mình bao gồm với cả EU. Tổng Giám đốc WTO, ông Roberto Azevêdo gần đây cho biết, không có tiền lệ nào về việc một thành viên tách ra khỏi một liên minh kinh tế trong khi vẫn còn tư cách tại một tổ chức khác. Tiến trình này sẽ không dễ dàng và có thể mất vài năm trước khi Anh có thể có được vị trí của mình tại WTO, đặc biệt khi phải có sự đồng thuận từ tất cả các thành viên WTO.

2. Làm thế nào để Anh trở thành một thành viên độc lập của WTO?

Mỗi thành viên WTO đều có một lộ trình tương thích với các cam kết trong từng lĩnh vực như nông nghiệp, hàng hóa, dịch vụ. Các nước thành viên EU đang bị ràng buộc bởi lộ trình này trên toàn lãnh thổ EU khi EU là đại diện đàm phán. Vương quốc Anh có thể đơn giản là sao chép những cam kết của EU và trở thành thành viên WTO đúng nghĩa với điều kiện không có nước thành viên WTO nào phản đối.

Đối với hàng hóa công nghiệp, điều này tương đối đơn giản: Anh chỉ cần áp dụng mức thuế nhập khẩu được thiết lập bởi EU ví dụ như với quần áo và giày dép.

3. Các lĩnh vực khác thì sao, chẳng hạn như nông nghiệp?

Đối với nông nghiệp đây là lĩnh vực phức tạp hơn nhiều và có thể có tính đối kháng. Ông Peter Ungphakorn, từng là chuyên gia tại WTO nhận định: “Các cuộc đàm phán gần đây cho thấy mức độ nhượng bộ nhanh chóng hay sẵn sàng thích ứng với lợi ích lẫn nhau là mặt hàng khan hiếm tại WTO”.

Cùng với thuế thẳng tiến, một phần quan trọng trong các cam kết của WTO về nông nghiệp là hạn ngạch thuế quan - cho phép một số lượng nhất định hàng hóa thâm nhập thị trường với mức thuế thấp hơn. Vì hạn ngạch được chia và phân bổ cho các nhà sản xuất ở từng quốc gia hay khu vực do đó điều này có thể dẫn đến nhiều tranh cãi.

Trong trường hợp này Anh phải thương lượng để tiếp nhận một phần hạn ngạch từ EU hoặc tìm kiếm một mức hạn ngạch cụ thể cho bản thân mình nếu các nước WTO khác nhìn thấy cơ hội từ mở cửa thị trường tuy nhiên quá trình thương lượng này có thể sẽ khó khăn.

Một chuyên gia thương mại tại Geneva cho biết Brazil - nước xuất khẩu gà đông lạnh lớn nhất thế giới đã bày tỏ quan tâm của mình trong việc mở rộng thị phần tại châu Âu hậu Brexit thông qua một tỷ lệ hạn ngạch lớn hơn.

Điều này cũng đúng với các khoản trợ cấp của EU trong lĩnh vực nông nghiệp, theo đó Anh sẽ phải thương lượng một tỷ lệ chia sẻ từ châu Âu. Sẽ dễ dàng hơn cho Anh nếu chấp nhận mức hạn ngạch bổ sung cho riêng mình và giảm tỷ lệ hỗ trợ trong nông nghiệp, tuy nhiên trong trường hợp đó Anh sẽ phải đối mặt với sự phản đối của người dân trong nước.

pic 13-7-2

4. Điều gì xảy ra với lĩnh vực dịch vụ khi Anh là nước xuất khẩu lớn thứ 3 thế giới?

Anh có thể rút lại những cam kết của mình với EU và chuyển chúng thành những cam kết độc lập. Điều này sẽ cho phép các nhà tư vấn hay kỹ sư nước ngoài được hoạt động tại Anh, mặc dù trên thực tế mức độ tự do hóa theo các cam kết trong WTO là thấp.

Ông Hosuk Lee-Makiyama, Giám đốc Trung tâm châu Âu về kinh tế chính trị quốc tế và là một nhà đàm phán thương mại của EU cho biết: “Về lý thuyết, không khó để tạo ra một lộ trình dịch vụ cho Anh độc lập với kế hoạch của EU. Mặc dù có thể dễ dàng về mặt kỹ thuật nhưng đó là quá trình gian nan về mặt pháp lý”.

Ông Lee-Makiyama cũng lưu ý rằng EU phải mất 5 năm để tích hợp Bulgaria và Romania vào các cam kết dịch vụ của mình sau khi 2 nước này trở thành thành viên của EU. Một quan chức thương mại khác cho rằng có thể sẽ dễ dàng hơn cho một thành viên tách khỏi EU nhưng cả 2 đều đồng ý rằng đây sẽ là quá trình được tính bằng năm chứ không thể bằng tháng.

pic 13-7-3

5. Triển vọng ngắn hạn về tư cách thành viên của Anh tại WTO để thâm nhập thị trường EU và các thị trường khác?

Như ông Ungphakorn đã nói: “Không điều nào là không thể, nhưng nó sẽ không xảy ra một cách nhanh chóng”. Trong khi lộ trình còn đang được thảo luận thì tình trạng pháp lý của Anh sẽ không được xác định và điều này sẽ ảnh hưởng đến sự không chắc trong môi trường kinh doanh.

Tốc độ của tiến trình Anh vận hành trên cơ sở các điều khoản của WTO một cách đầy đủ phụ thuộc một phần vào ý chí chính trị. Tuy nhiên, ngay cả khi chính phủ các nước khác hợp tác và đồng ý với những đề xuất từ London thì tiến trình pháp lý và các công việc giấy tờ khác cũng sẽ mất vài năm.

Những người ủng hộ Brexit muốn biến Anh thành cường quốc, nhưng khi chưa có được địa vị pháp lý phù hợp thì Anh sẽ vẫn chỉ đứng bên ngoài sân chơi thương mại toàn cầu.

Nguồn : http://www.ft.com – HP

Từ khóa: Brexit, Anh, đối mặt, thách thức, từ WTO.