Một số nền kinh tế châu Á có thể tận hưởng cả TPP lẫn RCEP

RCEP TPP

Kết quả cuộc đàm phán vừa kết thúc ở Auckland, New Zealand đã thể hiện Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) đang tiến triển đúng kế hoạch. Bên cạnh đó, động thái của Hillary Clinton và Donald Trump, các nhà lãnh đạo tiềm năng của Hiệp định Quan hệ Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) cho thấy đối tác lớn nhất là Mỹ đã có những dấu hiệu tách mình ra khỏi thỏa thuận này. Một số thậm chí còn cho rằng Quốc hội Mỹ sẽ không phê chuẩn thỏa thuận TPP, và cảnh báo rằng nền kinh tế thế giới có nguy cơ trước chủ nghĩa cô lập của Mỹ.

Những vấn đề vẫn còn đang được tranh luận nhiều tại các cuộc đàm phán RCEP đó là các điều khoản về giải quyết tranh chấp, theo đó có thể cho phép các nhà đầu tư nước ngoài khởi kiện chính phủ chủ nhà, mở cửa thị trường dịch vụ, bảo vệ sở hữu trí tuệ, và di chuyển tự do lao động chuyên gia Ấn Độ trong các nước thành viên RCEP. Tuy nhiên, trước những trở ngại này, các nhà đàm phán vẫn đang hy vọng sẽ hoàn tất thỏa thuận RCEP trong năm 2016.

Có thể nói, điểm đáng phải chú ý là đối tác dẫn dắt RCEP – Trung Quốc. Tuy nhiên, sự thật thì nó không phải là một trò chơi tổng bằng không. Hai khối thương mại thực sự bổ sung cho nhau, và có thể có cùng người chơi và với cùng một mục tiêu.

Đầu tiên, một số nền kinh tế châu Á sẽ được hưởng lợi thế nhất định khi trở thành thành viên của cả khối thương mại. Những nước gọi là 'thành viên chồng chéo' bao gồm bốn thành viên ASEAN (Brunei, Malaysia, Singapore và Việt Nam) cũng như Nhật Bản. Ví dụ, các công ty của những nước này có thể được hưởng ưu đãi thuế quan TPP khi bán hàng cho Mỹ, và từ ưu đãi thuế quan RCEP khi nhập các bộ phận và linh kiện từ Trung Quốc hoặc Ấn Độ. Khi thuế quan được loại bỏ và các quy định kinh doanh được sắp xếp hợp lý, lợi thế chi phí thực tế sẽ có cho các công ty trong chuỗi giá trị toàn cầu. Hơn nữa, nếu một thỏa thuận sụp đổ thì vẫn còn thỏa thuận thứ hai. Do vậy, các nước châu Á chắc chắn được hưởng lợi khi trở thành một thành viên của cả hai thỏa thuận.

Nguyên tắc kết nối của cả thỏa thuận sẽ mở cửa tạo cơ hội cho 1 nước trở thành thành viên của cả hai thỏa thuận và trở thành thành viên chồng chéo. Đối với RCEP, bất kỳ một đối tác có Hiệp định Thương mại tự do (FTA) mà không phải là một thành viên sáng lập đều có thể tham gia thỏa thuận này, miễn là nó đáp ứng đủ các điều kiện đã thoả thuận với các nền kinh tế thành viên khác. Mặc dù đang gặp nhiều khó khăn về chính trị, Mỹ thậm chí có thể có một FTA với ASEAN và hoàn toàn có thể trở thành thành viên của RCEP. Ở châu Á, các nước như Hàn Quốc, Indonesia, Philippines và Thái Lan cho biết họ đều có mong muốn gia nhập TPP.

Trung Quốc và Ấn Độ có thể trở thành thành viên TPP

Kịch bản cao nhất là Trung Quốc và có thể là Ấn Độ cuối cùng cũng trở thành thành viên TPP. Nếu như vậy thì độ bao phủ và lợi ích kinh tế của các thỏa thuận do Mỹ dẫn đầu sẽ tăng lên cấp số nhân, ít nhất là khi Trung Quốc và Ấn Độ đang từng bước thực hiện cải cách cơ cấu để có thể tiếp tục tăng trưởng kinh tế. Trung Quốc đã bắt đầu cải cách doanh nghiệp nhà nước bằng cách cho phép sở hữu hỗn hợp và cải thiện năng lực quản trị doanh nghiệp. Trong khi đó, Ấn Độ đang nới lỏng các quy định về giới hạn góp vốn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Kịch bản thứ hai là TPP và RCEP sáp nhập lại để tạo thành một Hiệp định thương mại tự do châu Á và Thái Bình Dương (FTAAP). Tại hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) ở Bắc Kinh vào tháng 11 năm 2014, các nhà lãnh đạo đã đưa ra một nghiên cứu chung về việc sẽ có một FTA khu vực; kết quả của việc này sẽ được báo cáo tại Hội nghị thượng đỉnh APEC Peru vào tháng 11 tới.

Điều thú vị là đề tài này đang được đồng chủ trì bởi Trung Quốc và Mỹ, đó là tín hiệu tốt cho tương lai thương mại châu Á-Thái Bình Dương. Các cuộc đàm phán cho một hiệp ước đầu tư song phương Trung Quốc-Mỹ cũng đã ghi nhận những tiến bộ, điều này cho thấy có sự tương đồng giữa hai bên trên nhiều vấn đề về kinh tế.

Kết quả được mong đợi nhất sẽ là một FTAAP kết hợp với các tiêu chuẩn tự do hóa cao của TPP, đối xử đặc biệt và khác biệt của RCEP cho các nước đang phát triển, và sự mở rộng chào đón các thành viên mới mà cả hai đang có.

Tất nhiên, các chính sách, bao gồm cả quốc gia bổ sung mạng lưới an sinh xã hội, người lao động, tài chính cho doanh nghiệp nhỏ, cải cách thuế và đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn là cần thiết để giúp đỡ những người thất bại từ tự do hoá và tạo hỗ trợ trong nước đối với thị trường cởi mở hơn. Tuy nhiên, nếu được thiết kế tốt, và có sự hỗ trợ quốc gia, hợp lý hóa các quy tắc thương mại của khu vực và có hiệu quả cho riêng TPP và không cần tới RCEP sẽ là một kết quả tốt cho toàn bộ thế giới.

TPP và RCEP tuy không thực sự hoàn hảo, song ít nhất chúng đã mở ra con đường cho tự do hóa thương mại châu Á và tăng trưởng. Với cơ chế thành viên mở, chúng ta hoàn toàn có thể hy vọng vào một FTA khu vực châu Á-Thái Bình Dương chung cùng với việc bổ sung các chính sách quốc gia sẽ giúp đạt được mục tiêu này.

Những phát ngôn trong chiến dịch tranh cử về TPP có thể sẽ khác khi Mỹ có một tổng thống chính thức và thực tế về việc tiếp tục mối quan hệ kinh tế và chính trị mạnh mẽ với châu Á.

Nguồn : http://www.economywatch.com – VQ

Từ khóa : Một số nền kinh tế châu Á, có thể tận hưởng, cả TPP, lẫn RCEP.