Quan điểm chung của nhóm LCD về công việc của WTO thời hậu Nairobi

WTO4

Nhóm các quốc gia kém phát triển (LDCs) của WTO đã đưa ra một thông điệp chung phản ánh quan điểm thống nhất của nhóm về những điều mà WTO nên làm sau Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 10 diễn ra vào cuối tháng 12/2015 tại Nairobi (Kenya).

Thông điệp này được công bố bởi Benin – quốc gia đại diện cho nhóm LDCs, và được xây dựng dựa trên các cuộc thảo luận được tổ chức tại Montreux (Thụy Sĩ) vào đầu năm 2016.

Ông Eloi Laourou, điều phối viên của nhóm LDCs đồng thời là Đại sứ của Benin tại WTO cho biết, việc thực hiện các quyết định Nairobi một cách hiệu quả là rất cần thiết.

Thông điệp trên kêu gọi thực hiện tất cả các quyết định được đưa ra ở Hội nghị bộ trưởng Nairobi có liên quan đến các nước LDC trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt là bông; miễn thuế, và miễn hạn ngạch khi tiếp cận thị trường; ưu đãi về quy tắc xuất xứ; và miễn trừ trong lĩnh vực dịch vụ. Thông điệp cũng kêu gọi WTO nên có các hành động cần thiết cho phần còn lại của chương trình nghị sự Vòng Doha.

Một đại biểu thương mại của nhóm LDC cho biết, bước tiếp theo các nước LDC sẽ sắp xếp lại nội bộ nhóm, và các đại biểu thương mại của nhóm sẽ thảo luận về các kết quả mà nhóm mong muốn đối với từng vấn đề.

Một quan chức đến từ một quốc gia LDC cũng cho biết, rất nhiều vấn đề liên quan đến LDCs đang bị đình trệ là do bản chất của các vấn đề này là thuộc về dạng song phương, trong khi đó còn rất nhiều vấn đề đa phương hiện tại cần được tập trung đàm phán sâu thêm.

Nông nghiệp

Kết quả đàm phán của WTO về các chương trình dự trữ lương thực nên giải quyết các nhu cầu của các quốc gia LCD – những nước có thể sẽ muốn sử dụng các chương trình này trong tương lai. Các nước thành viên WTO đã đồng ý tìm kiếm một "giải pháp lâu dài" cho các vấn đề mà một số nước đang phát triển đang phải đối mặt. Các vấn đề này liên quan đến việc các quốc gia LCD muốn mua lương thực theo giá của chính phủ cho các chương trình dự trữ, nhưng lại vướng phải các quy định về trợ cấp nông nghiệp hiện tại của WTO.

Nhóm LDCs cũng kêu gọi các nước khác thực hiện các quyết định Nairobi liên quan đến bông, và nhanh chóng đưa ra quyết định về vấn đề trợ cấp trong lĩnh vực này vì thời gian tổ chức hội nghị bộ trưởng năm 2017 đã đến gần.

Một thông điệp riêng của C-4 (Cotton 4) – 4 quốc gia sản xuất bông gồm Benin, Burkina Faso, Chad, Mali, đã được công bố vào cuối tháng 6/2016. C4 tuyên bố không chấp nhận việc thiếu các tiến bộ đáng kể trong việc hỗ trợ ngành sản xuất bông trong nước của họ.

Các nước LDC cũng lập luận rằng cải cách về vấn đề trợ cấp nông nghiệp cũng cần được ưu tiên cho các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra.

Theo các nước LDC, do giá hàng hóa liên tục giảm từ năm 2011, việc giải quyết các tác động xấu của chính sách hỗ trợ nội địa gây bóp méo thương mại là rất quan trọng và cấp bách.

Ý kiến trên của các nước LDC được đưa ra sau khi 2 tài liệu đàm phán khác của nhóm các quốc gia đang phát triển được công bố vào giữa tháng 6 năm 2016. Cả 2 tài liệu này đều nêu ra những vấn đề trong lĩnh vực nông nghiệp mà các nhà đàm phán cần tập trung trong những tháng tiếp theo.

Chủ trì đàm phán về vấn đề nông nghiệp của WTO, Đại sứ New Zealand Vangelis Vitalis, đang gấp rút chuẩn bị tổ chức một vòng đàm phán không chính thức với các thành viên WTO, bắt đầu từ ngày 18 tháng 7 năm 2016.

Miễn trừ dịch vụ cho LDCs

Một trong những vấn đề được đề cập đến trong thông điệp của các nước LCD là vấn đề miễn trừ dịch vụ cho các quốc gia LCD. Đây vốn là một quyết định được thống nhất tại hội nghị bộ trưởng 2011 ở Geneva, trong đó yêu cầu các thành viên WTO phải ưu đãi cho các dịch vụ và các nhà cung cấp dịch vụ của các quốc gia LDC.

Nhóm LCD cho biết, hiện tại nhóm đã nhận được 23 thông báo về vấn đề miễn trừ của một số quốc gia thành viên WTO. Đây là một đóng góp rất quan trọng đối với việc thực hiện miễn trừ dịch vụ cho các nước LCD. Bên cạnh đó, nhóm cũng thúc giục các thành viên WTO chưa nộp thông báo phải nộp trong vòng năm 2016 càng sớm càng tốt.

Các thông báo trên cho biết các quốc gia đồng ý cấp ưu đãi cho các nước LCDs sẽ dành ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực nào, và dưới dạng nào.

Theo thông điệp của các nước LCD, bước quan trọng nhất là chính thức đưa những ưu đãi được liệt kê trong các thông báo trên vào thực thi, song song với việc giải quyết một số vấn đề khác để các quốc gia LCD có thể khai thác hiệu quả các ưu đãi này. Nhóm LCD cũng đưa ra kế hoạch bắt đầu các cuộc thảo luận về chủ đề trên trong Hội đồng thương mại dịch vụ (Council for Trade in Services) của WTO. Tuy nhiên, kế hoạch này vẫn chưa đưa ra được ngày tháng xác định để bắt đầu thảo luận.

Thông điệp cũng khuyến khích các thành viên WTO phải thực hiện việc tạo lập nhận thức về các ưu đãi ở đất nước của họ và ở các nước LCD, với mục đích giúp các nhà cung cấp dịch vụ của các nước LCD có thể nhận thức được tiềm năng của những ưu đãi này.

Quy tắc xuất xứ

Quy định ưu đãi xuất xứ dành cho các nước LCD là một trong những kết quả phát triển quan trọng của hội nghị bộ trưởng Nairobi của WTO vào cuối tháng 12/2015.

Thông điệp của các quốc gia LCD được xây dựng dựa trên những cuộc thảo luận diễn ra trong các cuộc họp gần đây của Ủy ban Quy tắc xuất xứ (Committee on Rules of Origin), trong đó nhắc lại tầm quan trọng của cập nhật các thông tin về tình trạng hiện tại của các ưu đãi về quy tắc xuất xứ, và về vấn đề các quốc gia quyết định cung cấp ưu đãi có kế hoạch thực hiện cam kết của họ như thế nào.

DFQF

Nhóm LCD cũng kêu gọi thực hiện hiệu quả tất cả các quyết định bộ trưởng liên quan đến vấn đề miễn thuế và miễn hạn ngạch (duty-free, quota-free – DFQF) cho các quốc gia LCD khi tiếp cận thị trường. Hiện nhóm LCD đang hoàn thiện các điều khoản tham chiếu cho một nghiên cứu do Ban Thư ký WTO (WTO Secretariat) tiến hành nhằm mục đích kiểm tra chi tiết về các chương trình DFQF hiện tại đang hoạt động.

Quyết định này bắt đầu từ Hội nghị Bộ trưởng WTO Hồng Kông năm 2005, khi các nước phát triển và đang phát triển nhất trí thực hiện DFQF đối với một số hàng hóa có nguồn gốc từ các nước LDC.

Các thành viên WTO có khả năng gặp rắc rối trong việc đáp ứng mục tiêu trên sẽ được phép chỉ cấp DFQF cho 97% các sản phẩm của các nước LDCtrong thời gian thích ứng dần và tiến tới tuân thủ đầy đủ cam kết về DFQF.

Các thành viên WTO đã nỗ lực nhiều năm để đạt được một kết quả cụ thể trong lĩnh vực này. Một trong những trở ngại xuất phát từ bên trong nhóm LDC, vì một số thành viên của nhóm lo ngại sẽ không tiếp tục được hưởng lợi ích từ các ưu đãi về thuế không có tính hữu huệ (non-reciprocal preferences) chủ yếu được cấp bởi các nước phát triển. Các quốc gia LDC này lo lắng nếu áp dụng DFQF cho tất cả các nước LDC, thì họ sẽ mất đi lợi thế cạnh tranh có được từ những ưu đãi tương tự.

Đối xử đặc biệt và khác biệt – thông điệp của LDCs

Một vấn đề khác được nêu ra trong thông điệp của nhóm LDC là vấn đề đối xử đặc biệt và khác biệt (Special and Differential Treatment - S&DT), đặc biệt tập trung vào việc làm thế nào tăng cường những quy định này tại WTO.

Các nước LDC đang trong quá trình xem xét lại các đề xuất về vấn đề này tại Hội nghị Bộ trưởng Nairobi, và nhóm LCD sẽ làm việc với các đối tác để đạt được các quyết định cụ thể dựa trên các đề xuất nhóm.

Mặc dù đề cập đến sự cần thiết để đảm bảo một kết quả có tính ràng buộc về mặt pháp lý cho các đề xuất S&DT được lựa chọn, nhóm LDC vẫn thiết lập mối liên kết rõ ràng với các động lực có được từ việc áp dụng Chương trình phát triển bền vững của Liên Hiệp Quốc năm 2030 (UN 2030 Agenda for Sustainable Development) vào năm 2015, với mục đích đạt được một thế giới mà trong đó các trụ cột giúp kinh tế, xã hội, và môi trường phát triển bền vững sẽ được hội nhập với nhau.

Một đại biểu của nhóm LCD cho biết, việc định nghĩa các khái niệm về phát triển cũng là một vấn đề rắc rối trong buổi thảo luận vì quan điểm của các bên khá khác nhau.

Nhằm “hồi sinh” các cuộc thảo luận liên quan đến vấn đề S&DT trong thời gian diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Nairobi vào cuối tháng 12/2015, liên minh G-90 đã thảo luận về 25 đề nghị liên quan đến vấn đề S&DT vào tháng 7/2015. G-90 gồm Nhóm châu Phi (African Group), Nhóm LDC, và Nhóm các quốc gia châu Phi, Caribê và Thái Bình Dương (Africa, Caribbean, and Pacific Group - ACP).

Mặc dù những đề xuất này đã được sửa đổi trước khi hội nghị bộ trưởng Nairobi diễn ra, nhưng rất nhiều đề xuất trong số trên đã không đạt được sự đồng thuận giữa các thành viên WTO. Cuối cùng vấn đề S&DT vẫn chưa được giải quyết trong các kết luận của cuộc họp Nairobi.

Vấn đề “khác biệt” gây tranh cãi giữa các nhóm nước đang phát triển khác nhau là một trong những trở ngại lớn trong đàm phán về vấn đề này. Một số thành viên WTO cho rằng đề xuất về linh hoạt S&DT chỉ nên áp dụng cho các nước LCD, trong khi những thành viên khác cho rằng đề xuất này nên áp dụng cho tất cả các nước đang phát triển.

Một số chuyên gia cũng cho rằng điều kiện để một nước được hưởng linh hoạt S&DT không nên được xác định theo dạng liệt kê quốc gia nào được hưởng, mà nên được xác định dưới dạng các tình huống cụ thể trong đó việc linh hoạt S&DT có thể được sử dụng.

Một đại biểu châu Phi cho biết vẫn còn chia rẽ trong các cuộc thảo luận về vấn đề cơ chế giám sát (Monitoring Mechanism) dành cho S&DT.

Trợ cấp cho ngành đánh bắt thủy sản

Đối với các quy định về vấn đề trợ cấp cho ngành đánh bắt thủy sản, nhóm LCDs ưu tiên tập trung đàm phán đối với các quy định trợ cấp cho các tàu cá liên quan đến việc đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); và trợ cấp liên quan đến các khoản chi phí hoạt động dành cho một dạng tàu cá hoặc một dạng hoạt động khai thác thủy sản có ảnh hưởng đến trữ lượng của các loài thủy sản bị đánh bắt quá mức.

Các quy định về trợ cấp cho ngành đánh bắt thủy sản đã nhận được sự chú ý đáng kể trong hội nghị Nairobi, trong đó có các đề xuất thành lập các quy định về trợ cấp dành cho các tàu có hoạt động IUU và các loại viện trợ chính phủ có ảnh hưởng đến trữ lượng của các loài thủy sản bị khai thác quá mức. Tuy nhiên, những đề xuất trên cuối cùng không đạt được sự đồng thuận và không được đưa vào quyết định cuối cùng của hội nghị.

Thông điệp của nhóm LCD nhấn mạnh vào nhu cầu của nhóm đối với S&DT, trong đó các nước LCD có thể duy trì các khoản trợ cấp không gây ra việc đánh bắt quá mức hoặc làm cạn kiệt trữ lượng cá; và sự hỗ trợ kỹ thuật cũng như hỗ trợ xây dựng năng lực nhằm giúp các nước LCD giải quyết các hạn chế về tài chính và tổ chức.

Một cuộc họp không chính thức diễn ra vào ngày 29 tháng 6 năm 2016 đã cho thấy sự quan tâm của nhiều thành viên WTO khác nhau trong việc thiết lập một thỏa thuận đa phương về vấn đề trợ cấp thủy sản. Thỏa thuận cuối cùng rất có thể sẽ đạt được vào hội nghị bộ trưởng năm 2017. Tuy nhiên, các nước đều có quan điểm rất khác biệt về cách thức đạt được mục tiêu này.

Các vấn đề mới

Thông điệp của nhóm LDC Nhóm cũng dấy lên những “vấn đề mới" – những vấn đề mà một số thành viên WTO đã đề nghị nên được làm việc để đi đến các kết quả đa phương.

Đối với những "vấn đề mới", nhóm LDC cho rằng việc tham vấn về các vấn đề này chỉ nên được thực hiện dưới mục đích thăm dò. Thông điệp khuyến khích phát triển một "lịch trình tham khảo ý kiến" nhằm đảm bảo rằng các cuộc thảo luận ở các lĩnh vực mới này sẽ không gây trở ngại trong việc giải quyết các vấn đề còn lại của Vòng đàm phán Doha.

Nguồn : ICTSD - TV

Từ khóa : Quan điểm chung, của nhóm LCD, về công việc, của WTO, thời hậu Nairobi.