Cuộc chiến của các Hiệp định thương mại tự do

Khi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) còn đang vật lộn trong bế tắc, thì sắp tới rất có thể xảy ra cuộc chiến giữa các Hiệp định thương mại tự do (FTA), do các nước giàu có thì muốn thiết lập một chế độ thương mại mới với TPP và TTIP trong khi các thị trường mới nổi lại xây dựng RCEP.

Một nhóm các nước thành viên giàu có của WTO đã tìm cách biến đổi WTO sao cho phù hợp với lợi ích của họ trong khi lại bỏ qua phần lớn những lời thỉnh cầu của các nước nghèo. Khi quá trình này bắt đầu từ nhiều thập kỷ trước đây, những nỗ lực của WTO trong việc tạo ra các quy tắc hài hòa thương mại được hỏi bởi các nền kinh tế mới nổi. Khi các nước này phát triển nhanh chóng và gia tăng tiêu thụ, họ nhận ra rằng một số quy định của WTO đã không công bằng như thế nào. Châu Âu có thể chi một tỷ đô la một ngày để trợ cấp cho nông dân của mình, nhưng lại ngăn cản các quốc gia như Ấn Độ và Brazil làm điều tương tự. Vì vậy, chẳng có gì ngạc nhiên khi WTO đã không thể mang lại sự hài hòa cho nền kinh tế toàn cầu hóa ngày càng tăng.

Ở nhiều khía cạnh, WTO đã không còn là đủ đối với các nước giàu. Giờ đây, với sự dẫn đầu của mỹ Mỹ, các cơ chế thương mại mới đang được xây dựng dưới TPP và TTIP. Những cơ chế thương mại mới này sẽ áp đặt những điều kiện khó khăn cho các thị trường mới nổi mà WTO không thể. TPP – Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương - là Hiệp định mà Mỹ đang đàm phán với 11 quốc gia ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. Sau khi hoàn thành, Hiệp định này sẽ tạo ra một thỏa thuận thương mại tự do đa lục địa phù hợp với các lợi ích của Mỹ. Những quốc gia này sẽ có quyền đặc biệt trong việc tiếp cận thị trường Mỹ, đồng thời Mỹ cũng sẽ có các lợi thế đặc biệt khi xuất khẩu sản phẩm của mình sang thị trường các nước này. Một điều thú vị cần lưu ý là Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil không có tên trong danh sách các nước tham gia TPP. Các nước này đã gây ra rất nhiều rắc rối cho Mỹ ở WTO, vì vậy, phản ứng tự nhiên của Mỹ là ngăn chặn các nước này tham gia vào các hiệp định thương mại có liên quan đến mình.

Nhìn vào một Hiệp định thương mại tự do lớn không kém khác cũng đang được Mỹ dẫn đầu đàm phán là TTIP – Hiệp định đối tác thương mại và đầu tư xuyên Đại Tây Dương giữa Mỹ và châu Âu. Có rất ít khả năng các nền kinh tế mới nổi sẽ được tham gia TTIP. TTIP sẽ làm rõ ràng sự phân chia trong kinh tế giữa các nước đã phát triển và các nước đang phát triển. Hiệp định TTIP sẽ cắt giảm thuế quan và các rào cản thương mại khác để tạo ra một thị trường chung lý tưởng giữa hai khu vực giàu có nhất trên thế giới.

9-hiep-dinh

Không có gì ngạc nhiên khi lục địa châu Phi không hề xuất hiện trong các Hiệp định này, bởi mục đích của các Hiệp định này là tạo ra một nhóm mà chỉ có một số ít các nước có thể gia nhập. Những nước muốn gia nhập sẽ phải tuân thủ các điều luật và điều kiện nghiêm ngặt – những thứ không thể đạt được ở WTO.
Các nền kinh tế mới nổi cũng đang chuẩn bị để tạo ra một thị trường phù hợp với nhu cầu của mình. RCEP – Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực – gồm mười nước ASEAN và sáu nước đã có FTA với ASEAN là Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và New Zealand. Vài quốc gia trong số 6 quốc gia này cũng tham gia TPP, nhưng chủ yếu đây sẽ là nơi các nền kinh tế mới nổi bình đẳng khi làm việc với các nước phát triển như Nhật Bản, Hàn Quốc và Úc.

Chương trình, chính sách thương mại và các quy định của TPP và TTIP sẽ gây bất lợi cho các thị trường mới nổi. Các tiêu chuẩn cho các sản phẩm và dịch vụ sẽ gây khó khăn cho các công ty từ các nền kinh tế mới nổi khi các công ty này thâm nhập vào khu vực TPP. TPP và TTIP cũng là một kết quả của nỗi sợ hãi một thế giới đa cực.

Một số nghiên cứu chỉ ra rằng Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và Indonesia, trong hơn 15 năm nữa, sẽ là một trong 5 nền kinh tế hàng đầu của thế giới vào năm 2030. Viễn cảnh này ám ảnh châu Âu và Mỹ - những đối tượng trước giờ vốn đã quen với việc thống trị thế giới. Bây giờ các nền kinh tế mới nổi sẽ liên kết với nhau để bảo vệ cho sự phát triển trong tương lai của mình.

Sức cạnh tranh của sản phẩm ở các thị trường mới nổi sẽ phải cải thiện. Đầu tư nhiều hơn vào tiêu chuẩn chất lượng là cực kỳ cần thiết. Trong cuộc chơi riêng của mình, các nền kinh tế mới nổi phải chơi hay hơn các thị trường giàu có, và điều này đòi hỏi nỗ lực rất lớn của chính phủ các nước này. Cuộc chiến giữa các FTA sẽ đến sớm, và bây giờ chính là thời điểm để chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc chiến sắp tới.

Theo http://www.businessworld.in - TV