Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Ngay từ khi bắt đầu, Hiệp định quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã được coi là "tiêu chuẩn vàng" về tự do thương mại (FTA). Quan điểm dài hạn của Mỹ là tạo ra một hiệp định toàn diện và đầy đủ làm nền tảng cho hoạt động thương mại của cả khu vực châu Á -Thái Bình Dương.

Ngay từ khi bắt đầu, Hiệp định quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã được coi là "tiêu chuẩn vàng" về tự do thương mại (FTA). Quan điểm dài hạn của Mỹ là tạo ra một hiệp định toàn diện và đầy đủ làm nền tảng cho hoạt động thương mại của cả khu vực châu Á -Thái Bình Dương. Tuy nhiên, một số người nghi ngờ rằng liệu cách tiếp cận của TPP có phải là biện pháp hiệu quả về kinh tế và khả thi về chính trị trong bối cảnh hội nhập của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Chính quyền Mỹ sử dụng FTA như một thành phần trong cách tiếp cận tích hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển tại các nước đang phát triển. Sự thật là TPP bao gồm cả cơ hội và thách thức cho các nước đang phát triển. Sự tác động của nhưng tiêu chuẩn cao và toàn diện của TPP lên sự phát triển là khó có thể dự đoán được. Một số tài liệu đàm phán về TPP bị rò rỉ gần tạo ra những mối quan ngại hợp lý về vấn đề này. Theo đề xuất của Mỹ, các bên tham gia TPP bắt buộc điều chỉnh luật và các quy định để tương thích với các nghĩa vụ theo 7 hiệp định đa phương về môi trường và 5 quyền lao động cốt lõi. Vi phạm các nghĩa vụ này sẽ đi kèm các biện pháp trừng phạt thương mại.

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa chính sách thương mại và các biện pháp bảo vệ môi trường và quyền lao động là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất mà hệ thống thương mại toàn cầu phải đối mặt trong nhiều thập kỷ qua. Một số nhà kinh tế hàng đầu cho rằng việc gắn các vấn đề phi thương mại vào các hiệp định thương mại có thể làm xấu đi tình hình tại các nước đang phát triển. Cần lưu ý rằng Mỹ từng thất bại trong việc ký kết FTA với các nước châu Mỹ vì quá nhấn mạnh vào một hiệp định có tính toàn diện. Brazil và các nước Mỹ Latin không chấp nhận cách tiếp cận mà Mỹ đưa ra.

Mặt khác, sự nổi lên của hiệp định TPP đã thu hút được sự quan tâm không chỉ của Trung Quốc mà còn với nhiều nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong nhiều năm qua, ASEAN đã sử dụng cách tiếp cận ASEAN+ và kết quả ASEAN trở thành “trọng tâm” trong hội nhập kinh tế khu vực châu Á. Sau khi Mỹ đưa ra đề xuất về TPP, một số nước thành viên ASEAN đã tham gia đàm phám vì e ngại rằng có thể Mỹ sẽ mất đi vai trò lãnh đạo trong tiến trình hội nhập của khu vực.

Trung Quốc bị loại ra khỏi đàm phán TPP và TPP không nhất thiết phải bao gồm tất cả các nền kinh tế Thái Bình Dương, điều này đặt Trung Quốc vào thế buộc phải thúc đẩy hình thành một hiệp định tự do thương mại chiến lược riêng cấp khu vực. Khi nỗ lực để hình thành một FTA mới, Trung Quốc cần suy tính thận trọng. Một mặt, việc giới hạn vê phạm vi (thành viên) có thể không đủ thu hút các nền kinh tế phát triển tham gia đàm phán; một mặt hiệp định mới phải tính toán mức độ nhạy cảm và bất cân xứng giữa các nước tham gia đàm phán.

Trên thực tế, Trung Quốc đã bắt đầu thúc đẩy mạnh mẽ nhằm kiến tạo một cấu trúc thương mại mới của khu vực châu Á thông qua đàm phán Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) do ASEAN đề xuất từ năm 2012. RCEP không có tham vọng cắt giảm thuế quan và tự do hóa thương mại cao như TPP mà thay vào đó là mang đến sự linh hoạt hơn cho các nước thành viên. Bằng cách thống nhất loại bỏ các mặt hàng nhạy cảm ra khỏi nội dung đàm phán, RCEP có thể trở nên hấp dẫn với những nước không có tham vọng theo đuổi các tiêu chuẩn cao của TPP.

Cũng phải thừa nhận rằng nếu RCEP muốn theo đuổi một hiệp định tiêu chuẩn cao sẽ là điều không dễ dàng trong bối cảnh hiện tại. Bằng chứng là những nỗ lực của các nước ASEAN trong suốt 5 thập kỷ qua vẫn chưa đưa đạt được mức độ hội nhập sâu như mong muốn.

Một số thách thức khác đối với RCEP như những xung đột lịch sử; tranh chấp lãnh thổ chưa giải quyết giữa Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và chênh lệch đáng kể về sự phát triển giữa các thành thiên RCEP có thể làm thất bại nỗ lực tự do hóa thương mại. Liệu RCEP có thể vượt qua những thách thức này hay không vẫn còn là một câu hỏi còn để ngỏ.

Theo http://epaper.globaltimes.cn - PC

Từ khóa: TPP, Trung Quốc, đưa ra, lựa chọn, châu Á – Thái Bình Dương