Một số vấn đề liên quan đến các nước kém phát triển trong đàm phán Doha

Mục tiêu của chương trình nghị sự phát triển Doha đang bị một số nước phát triển bóp méo khi chính sách miễn thuế, miễn hạn ngạch cho các nước kém phát triển không được thực thi mặc dù quyết định của Hội nghị bộ trưởng WTO lần thứ 8 đã có hiệu lực thi hành.

Theo khoản 36, phụ lục F, Quyết định của Hội nghị bộ trưởng WTO lần thứ 8 tại Hong Kong, hàng hóa có xuất xứ từ các nước kém phát triển sẽ được miễn thuế quan và hạn ngạch và quy tắc này sẽ được áp dụng trước khi diễn ra Hội nghị bộ trưởng lần tiếp theo theo cách thức đảm bảo sự ổn định, an toàn và có thể dự báo được. Đồng thời,

- Các nước thành viên phải thông báo về việc miễn thuế và hạn ngạch cho nhóm nước kém phát triển kể cả các cơ chế đơn phương như hệ thống ưu đãi thuế quan phổ cập mở rộng (GSP) mà EU đang áp dụng cùng các biện pháp bảo đảm nhằm thực thi cam kết này.

- Quyết định của Hội nghị bộ trưởng ngày 7/12/2013 quy định “Quy tắc ưu đãi về xuất xứ hàng hóa cho các nước kém phát triển” phải được tuân thủ như một nghĩa vụ.

Vấn đề là, Hiệp định chung về dịch vụ và thương mại với các nước kém phát triển (GATS) mà WTO đang thúc đẩy ký kết là một cam kết nỗ lực nhiều hơn là một cam kết thực thi bắt buộc theo điều 4, khoản 3 của hiệp định. Việc chấm dứt các điều khoản bắt buộc áp dụng với các nước kém phát triển sau 15 năm nằm ngoài phạm vi của hiệp định GATS. Các nước kém phát triển nên kêu gọi Ủy ban Thương mại Dịch vụ của WTO làm rõ khoản 2, điều IX và áp dụng GATS như là một điều khoản bắt buộc để khuyến khích phát triển thương mại dịch vụ. Đồng thời cần tách riêng một mục các dịch vụ miễn trừ áp dụng theo các quy tắc của GATS.

32-doha

Về lĩnh vực nông nghiệp: nhiều nước kém phát triển ở châu Á phụ thuộc nhiều vào lương thực nhập khẩu và nguồn viện trợ do đó tăng năng suất trong sản xuất nông nghiệp vẫn là vấn đề cần nhiều nỗ lực để đáp ứng nhu cầu trong nước đặc biệt trong bối cảnh xuất hiện nhiều thách thức mới từ biến đổi khí hậu. Một vài nước như Campuchia và Việt Nam đã cải thiện được năng suất và gia tăng xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp thông qua các biện pháp cơ cấu trong nước. Tuy nhiên, việc các nước phát triển hỗ trợ rất nhiều cho nông nghiệp cũng như áp dụng các rào cản kỹ thuật như các tiêu chuẩn về kiểm dịch thực vật… đã giới hạn khả năng xâm nhập thị trường nông nghiệp của các nước kém phát triển. Phạm vi của quy tắc miễn thuế, miễn hạn ngành cần được áp dụng cho 100% sản phẩm nông nghiệp kể cả các sản phẩm thuộc danh mục đặc biệt và nhạy cảm. Các điều khoản liên quan đến các sản phẩm đặc biệt và cơ chế tự vệ cũng cần được xem là yếu tố chính khi đàm phán về chủ đề nông nghiệp.

Về việc tiếp cận thị trường phi nông nghiệp: các nước kém phát triển châu Á cần mạnh mẽ phản đối các điều khoản nhằm áp đặt điều kiện để được hưởng ưu đãi thuế quan, đặc biệt là các điều kiện không liên quan đến thương mại như các tiêu chuẩn về lao động của Tổ chức lao động quốc tế (ILO). Ngay cả Mỹ lẫn châu Âu đều đã thất thất bại trong việc tuân thủ theo các tiêu chuẩn lao động của ILO được đề cập đến tại khoản 4 và 8 trong tuyên bố Hội nghị bộ trưởng vòng đàm phán Doha tại Singapore.

Khoản 4 của tuyên bố nêu: “Tổ chức lao động quốc tế là cơ quan có quyền thiết lập và đàm phán về các tiêu chuẩn lao động” và “chúng tôi phản đối việc sử dụng các tiêu chuẩn lao động như là một biện pháp bảo hộ và đồng ý rằng trên cơ sở lợi thế so sánh của các quốc gia, đặc biệt là các nước có thu nhập thập, các nước này không nên bị áp đặt các tiêu chuẩn lao động. Chúng tôi lưu ý rằng ban thư ký của WTO và ILO sẽ tiếp tục hợp tác cùng nhau để xây dựng các tiêu chuẩn lao động phù hợp với mức độ toàn cầu hóa”.

Về lĩnh vực sáng kiến: Các quy định về mở cửa thị trường phi nông nghiệp đã được chuyển từ cơ chế tự nguyện sang cơ chế bắt buộc để theo kịp tốc độ loại bỏ thuế quan của các nước phát triển. Theo đó, danh mục các sản phẩm thuộc lĩnh vực này cần được tự động áp dụng quy tắc miễn thuế, miễn hạn ngạch.

Về việc tạo thuận lợi cho thương mại: Thỏa thuận về tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại cần đề cập đến nhiều biện pháp rộng hơn liên quan đến quy trình kiểm soát chất lượng như ứng xử với các sản phẩm đã được chứng nhận hay cơ chế trao đổi năng lượng và tự do hàng hóa qua biên giới.

Về các vấn đề thực thi: mặc dù đàm phán Doha chú trọng đến tầm quan trọng của việc thực thi và nhu cầu của các thành viên tuy nhiên tiến trình đàm phán đã không đạt được những kết quả như mong đợi trên hầu hết các vấn đề, ngay cả thỏa thuận Bali cũng không có quy định cụ thể nào về cơ chế thực thi.

Theo www.thefinancialexpress-bd.com - PC

Từ khóa: vấn đề, liên quan, kém phát triển, đàm phán Doha