Các chuyên gia chỉ trích thời hạn ký Hiệp định EAC-EU EPA

Tại hội nghị cấp khu vực về đàm phán Hiệp định đối tác kinh tế giữa EU và Cộng đồng kinh tế khu vực Tây Phi (EAC) (gọi tắt là Hiệp định EAC-EU EPA) gần đây, các chuyên gia trong lĩnh vực thương mại và hội nhập cho rằng EAC không nên bị áp lực về thời hạn của EU, thay vào đó EAC nên tập trung vào không gian chính sách và mức độ linh hoạt.

Giáo sư Yash Tandon, một nhà tư vấn liên chính phủ cho các nước đang phát triển cho rằng: “EPA là cuộc chiến tài nguyên, nó không bàn về việc mở cửa thị trường cho gia cầm vào EU nhưng được ngụy trang là các vấn đề thị trường. Đừng bao giờ thương lượng vì sợ hãi. Nếu EU không nhận được thứ mà họ muốn thì họ sẽ dừng lại”.

Trong khi đó, ông Peter Kiguta, Giám đốc cơ quan Hải quan và Thương mại thuộc Ban thư ký EAC nói EPA không nên làm mất đi sự thống của khu vực EAC. EU muốn các đối tác thuộc EAC trong vòng 6 tháng phải ký một thỏa thuận thương mại với họ. EU đã đặt ra hạn chót và ra điều kiện bất kỳ quốc gia nào ở châu Phi, vùng Caribbean và Thái Bình Dương (gọi tắt là khu vực ACP) không đồng ý phê chuẩn Hiệp định EAC-EU EPA trước ngày 01/10/2014 sẽ bị loại khỏi danh sách các quốc gia được hưởng lợi từ chương trình miễn thuế quan và ưu đãi hạn ngạch mà EU đang áp dụng.

Thời hạn EU đưa ra đang bị phải đối gay gắt từ các nước khu vực EAC vì cho rằng EPA chưa thể được ký kết cho đến khi các vấn đề nổi bật được giải quyết một cách thỏa đáng.
Về phần mình, EU khẳng định các vấn đề còn tồn tại như thuế, thuế xuất khẩu không phải là những vấn đề đáng kể và do đó không nên trì hoãn việc ký kết EPA.

Một số vấn đề còn mâu thuẫn chưa được giải quyết gồm: thuế quan và thuế xuất khẩu, nông nghiệp (hỗ trợ trong nước và trợ cấp xuất khẩu), mối quan hệ giữa hiệp định EPA và Thỏa thuận Cotonou năm 2002.
Về vấn đề xuất khẩu, EU không cho phép các quốc gia EAC áp đặt các loại thuế xuất khẩu mới trong khi các nhà phân tích cho rằng đây là công cụ được sử dụng nhằm tạo ra động lực gia tăng hàm lượng giá trị gia tăng cho các sản phẩm nội địa.
eu5
Về nông nghiệp, EU đang tiến hành trợ cấp cho nông nghiệp trong khi phương thức sản xuất của các nước EAC còn thiếu an toàn. EU không đồng ý thảo luận về vấn đề này với lý do trợ cấp trong nông nghiệp là vấn đề của WTO.

Ngoài ra, việc chậm trễ trong việc kết thúc đàm phàn còn do những bất đồng liên quan đến quy chế tối huệ quốc (MFN). Nếu quy chế MFN được thông qua sẽ buộc các nước EAC mở rộng các ưu đãi cho EU nếu ký kết một thỏa thuận thương mại trong tương lai với một bên thứ 3. Điều này có nghĩa là nếu ký kết EPA, quy chế MFN sẽ là rào cản ngăn các nước EAC khỏi các thỏa thuận song phương trong tương lai.
Các nhà chính sách và nhiều chuyên gia thương mại cho rằng, nếu những vấn đề trên chưa được giải quyết sẽ ảnh hưởng xấu đến tương lai của EAC. Ông Mussa Billegeya, thuộc Diễn đàn Nông dân Đông và Nam Phi (ESAFF) cho rằng “chúng ta đang bị dẫn dắt bởi nỗi sợ hãi về thời hạn chót và thật không logic khi tiếp cận Hiệp định EPA theo cách này”.

Các nhà phân tích nói thêm, EU đưa ra thời hạn này nhằm bảo vệ nó khỏi những nền kinh tế mới nổi như Ấn Độ và Trung Quốc. EU là một thị trường khó nắm bắt. Cơ hội giao thương vẫn còn tại nhiều thị trường mới nổi khác ngoài EU.

Theo The Observer - PC