Hoa Kỳ đang đối mặt với cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất trong lịch sử. Cho tới thời điểm này, nhiều gói hỗ trợ tài chính ngắn hạn và gói kích thích kinh tế, trợ cấp thất nghiệp trị giá hàng nghìn tỷ đô la đã được triển khai nhằm hỗ trợ cả doanh nghiệp nhỏ lẫn các tập đoàn lớn. Tuy vậy, những can thiệp từ phía chính phủ như đã nêu không thể đưa Hoa Kỳ trở lại trạng thái bình thường trước đại dịch hoặc giúp phục hồi kinh tế ổn định trong dài hạn.
Câu hỏi đặt ra là, liệu có hướng tiếp cận dài hạn nào cho cả Mỹ và các quốc gia khác trên thế giới trong quá trình phục hồi nền kinh tế? Câu trả lời chỉ có thể là thương mại tự do, công bằng và cởi mở cùng với sự hợp tác quốc tế ngày càng tăng. Điều này chỉ có thể đạt được thông qua các hoạt động chuyển đổi cơ cấu trong chính phủ và các tổ chức thương mại toàn cầu. Thương mại quốc tế ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực, bao gồm cả các vấn đề về việc làm, môi trường và cuộc chiến chống đói nghèo. Song, để thương mại thực sự phát huy hiệu quả trong quá trình giúp phục hồi kinh tế toàn cầu thì không nên đặt trọng tâm vào vấn đề công bằng. Thực tế cho thấy, những giao dịch được coi là không công bằng nhất lại tạo ra nhiều lợi ích nhất với lợi nhuận tiềm năng lớn nhất. Một trong những cấu trúc trong kinh tế học là lý thuyết về lợi thế tuyệt đối và so sánh. Lý thuyết này đề cập đến khả năng sản xuất hàng hóa và dịch vụ của một quốc gia với chi phí thấp hơn so với những quốc gia khác mà họ có giao dịch cùng. Trong bối cảnh thương mại quốc tế, việc cho phép các quốc gia chuyên về các loại hàng hóa và dịch vụ khác nhau giúp tất cả các bên tham gia thương mại đều được hưởng lợi.
Theo Bloomberg và Quỹ tiền tệ quốc tế, “năm nay, dự kiến GDP toàn cầu sẽ sụt giảm và Hoa Kỳ chiếm tới 31 % trong số đó. Con số này giảm gấp đôi so với tỷ lệ sản lượng toàn cầu của Hoa Kỳ hàng năm”. Theo các nhà phân tích dự báo, toàn bộ nền kinh tế toàn cầu sẽ giảm 3% vào năm 2020 và xuống còn 6% vào năm 2021. Khi toàn thế giới đối mặt với "sự thu hẹp của kinh tế", chúng ta cần tập trung vào các chính sách thúc đẩy thương mại tự do và mở cửa để giúp GDP tăng trở lại ngang mức với trước khi COVID-19 xảy ra, dù rằng những chính sách này có thể mang lại những hệ quả tiêu cực về chính trị trong ngắn hạn.
Với tư cách là nhà lãnh đạo toàn cầu, làm thế nào Hoa Kỳ có thể đảm bảo phục hồi nền kinh tế trở lại ngang mức trước đại dịch, đồng thời vẫn duy trì an ninh kinh tế đối với một số đối tác thương mại? Rõ ràng, hợp tác đa phương và các cam kết về một hệ thống thương mại toàn cầu dựa trên các quy tắc sẽ đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phục hồi kinh tế nói chung.
Nhiều người hy vọng việc tăng cường hợp tác quốc tế sẽ thúc đẩy các phản ứng đa phương. Tuy vậy, tình hình tại nhiều quốc gia cho thấy, thế giới đang ngày càng hướng tới sự phân mảnh trên toàn cầu. Hiện tại, G20 đang là diễn đàn chính về hợp tác và phối hợp quốc tế trong các vấn đề trên. Theo G20, phản ứng của các nền thương mại đối với đại dịch đang theo hướng “tập trung vào mục tiêu trọng tâm, chia tỷ lệ, minh bạch và mang tính tạm thời”. Vấn đề là, G20 không có khả năng điều tiết. Vai trò này thuộc về Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).
Theo Đại sứ Alan Wolff, Phó Tổng Giám đốc WTO hay theo ý kiến của Hội đồng doanh nghiệp Meridian (một liên minh của các công ty hàng đầu thế giới), việc đảm bảo sự tham gia của toàn cầu là rất quan trọng đối với sự thịnh vượng kinh tế. Đại sứ Wolff nêu ra ba giai đoạn cần thiết của hệ thống thương mại đa phương: (1) xác định những biện pháp cần thiết để các quốc gia đối phó với cuộc khủng hoảng sức khỏe toàn cầu; (2) hợp tác để hỗ trợ sự phục hồi kinh tế, và (3) đảm bảo rằng hệ thống thương mại đa phương có hiệu quả trong việc định hình tăng trưởng kinh tế toàn cầu ở tương lai.
Hơn bao giờ hết, những nỗ lực phối hợp giữa các quốc gia có nền thương mại lớn là vô cùng cần thiết. Chúng ta cần tận dụng các công cụ đa phương hiện có và suy nghĩ về các giải pháp giúp thúc đẩy sự hợp tác toàn cầu để ứng phó với những khủng hoảng tương tự trong tương lai. Ngoài ra, cần xem xét các cách chính sách kinh tế nội địa và cách các chính sách này tác động tới dòng chảy thương mại để đảm bảo rằng mọi quốc gia đều được hưởng lợi.
Trong khuôn khổ các phiên họp sắp tới của G7, một số vấn đề có thể sẽ được đưa ra thảo luận, như số phận của Hồng Kông, việc Nga cho phép nhập cảnh trở lại hay những cải cách của WHO. Tuy nhiên, trọng tâm chính vẫn là việc điều phối chính sách để giúp mỗi một đối tác thương mại có đủ khả năng vượt qua giai đoạn khủng hoảng kinh tế hiện nay. G7 là một thể chế hoàn hảo giúp xây dựng sự đồng thuận trong khâu phối hợp chính sách, đồng thời mở rộng phạm vi làm việc với G20 trong quá trình xây dựng mối quan hệ đối tác.
Nếu không có quá trình phối hợp về chính sách, mỗi quốc gia sẽ tiếp tục hành động vì lợi ích cá nhân. Từ đó, tăng trưởng toàn cầu sẽ tiếp tục giảm sút bởi các lệnh trừng phạt thương mại.
Khi Mỹ chuyển sang làm Chủ tịch G7 vào năm 2020, việc giảm mức độ phối hợp có khả năng sẽ khiến tốc độ tăng trưởng toàn cầu chậm hơn (và giảm nhu cầu đối với hàng hóa Mỹ) trong những năm tới. Sự phối hợp đúng đắn tại G7 có thể hỗ trợ tất cả các nền kinh tế lớn của thế giới tăng trưởng nhanh chóng. Đồng thời, việc thống nhất một khuôn khổ chung cho sự phối hợp chính sách này sẽ trở thành một thành tựu đáng chú ý đối với ngành ngoại giao Hoa Kỳ trong bối cảnh đại dịch.
Trật tự kinh tế toàn cầu thời kỳ hậu Thế chiến II đã thúc đẩy hợp tác đa phương cần thiết để giải quyết những đợt khủng hoảng tương tự. Thông qua đại dịch lần này, Hoa Kỳ lại có thêm một cơ hội để duy trì vai trò lãnh đạo và tái định hình trật tự kinh tế toàn cầu. Việc tăng cường hợp tác với các cường quốc kinh tế sẽ giúp Hoa Kỳ thoát khỏi khủng hoảng nhanh hơn, trở nên kiên cường hơn, và hướng tới một tương lai thịnh vượng, an toàn, kết nối toàn cầu mạnh mẽ hơn.
Nguồn: Modern Diplomacy
Từ khóa: thương mại tự do, nền kinh tế toàn cầu, hồi phục
