Liệu Trung Quốc có chịu ảnh hưởng từ EVFTA?

23.06-01

Vừa qua, Quốc hội Việt Nam đã phê chuẩn Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam với Liên minh châu Âu (EVFTA) và Hiệp định bảo vệ đầu tư EU-Việt Nam (EVIPA), nhằm loại bỏ gần 99% thuế hải quan giữa hai nước trong 10 năm tới.

Theo truyền thông đưa tin, COVID-19 lây lan khắp toàn cầu đã khiến xu hướng đầu tư dịch chuyển. Làn sóng các nhà đầu tư nước ngoài rời khỏi Trung Quốc đang ngày một gia tăng. Có vẻ Việt Nam đang là một điểm đến thay thế lý tưởng. Đồng thời, EU cũng có thể nắm lấy cơ hội để giảm sự phụ thuộc vào kinh tế Trung Quốc. Lý thuyết "tiếp quản" và "tách rời" được nhắc tới rất nhiều trong những năm gần đây, và rõ ràng Trung Quốc luôn có mặt trong cả hai góc độ này. Tuy nhiên, cả hai lý thuyết này đều không thực sự chuẩn xác.

Theo đuổi đa phương hóa và đa dạng hóa thương mại nước ngoài luôn là mục tiêu của Việt Nam đối với hợp tác nước ngoài, và "tiếp quản" vai trò của Trung Quốc không phải là điều mà nước này muốn cũng như không thể đạt được. Cho đến nay, Việt Nam đã tham gia khoảng 20 hiệp định thương mại tự do song phương hoặc đa phương bao gồm EVFTA, Hiệp định toàn diện và tiến bộ về quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Khu vực thương mại tự do Trung Quốc - ASEAN.

Trong số các nước ASEAN, Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của EU, đồng thời EU cũng là nhà nhập khẩu lớn thứ hai của Việt Nam.Theo ước tính chính thức của Việt Nam, EVFTA sẽ thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu sang EU thêm 44,37% vào năm 2030, so với kịch bản không có Hiệp định. Tuy nhiên, xuất khẩu của Việt Nam vẫn có thể phải đối mặt với các rào cản phi thuế quan như quy tắc xuất xứ và nguyên tắc phát triển bền vững. Đây là những thách thức mà Việt Nam không thể giải quyết trong ngắn hạn để đáp ứng yêu cầu của EU.

Kể từ khi có hiệu lực vào năm 2019, CPTPP được kỳ vọng sẽ đóng góp 1,7 tỷ đô la vào GDP của đất nước vào năm 2035, tăng 1,32% so với khi không có CPTPP. Tuy nhiên, so với mức tăng GDP kỳ vọng này, những thách thức mà CPTPP thực sự mang lại còn đáng lưu tâm hơn.

Khu vực mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN đã đóng góp rất lớn cho sự tăng trưởng của Việt Nam.Thương mại song phương giữa Trung Quốc và các thành viên ASEAN đã tăng gấp 10 lần từ 54,8 tỷ đô la năm 2002 lên 587,9 tỷ đô la trong năm 2018. Thương mại vẫn duy trì sự tăng trưởng mạnh mẽ ngay cả khi xảy ra đại dịch.

Dựa trên đà tăng trưởng thương mại mạnh mẽ giữa Trung Quốc và ASEAN, theo đó, thương mại giữa hai nước Trung Quốc và Việt Nam cũng đã đạt mức cao kỷ lục. Năm 2019, Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong số các thành viên ASEAN. Việt Nam đang ở giai đoạn công nghiệp hóa và cần dựa vào thị trường Trung Quốc, do chuỗi cung ứng và công nghiệp của nước này chưa đầy đủ.

Quy mô thị trường Việt Nam khá nhỏ, chỉ khoảng 260 tỷ đô la xuất khẩu trong năm 2019. Trong khi đó, Trung Quốc xuất khẩu 2,5 nghìn tỷ đô la cùng năm. Do đó, xét về mặt thị trường, việc Việt Nam thay thế vai trò Trung Quốc khó xảy ra.

Hơn nữa, suy đoán về sự tách rời của EU và Trung Quốc là không đáng tin cậy trong bối cảnh hai bên vẫn giữ quan hệ chặt chẽ. Sự hạn chế hợp tác chỉ xuất hiện khi đặt trong mối quan hệ với Hoa Kỳ.

Trung Quốc và EU đã duy trì vai trò là đối tác thương mại và đầu tư từ nhiều năm. Ngày càng có nhiều quốc gia châu Âu tham gia vào các dự án của Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) do Trung Quốc đề xuất. Một số nước EU đã ký bản ghi nhớ với Trung Quốc về việc cùng nhau thúc đẩy BRI.

Ngoài ra, khối lượng hàng hóa và tần suất các chuyến tàu chở hàng giữa Trung Quốc-Châu Âu cũng tăng lên ngay cả trong bối cảnh đại dịch. Bên cạnh đó, các đoàn tàu cũng đã chuyển các vật dụng quan trọng giúp phòng chống đại dịch từ Trung Quốc đến châu Âu. Như vậy, có thể thấy, Trung Quốc và EU sẽ phát triển thành một liên minh chặt chẽ hơn với các lợi ích chung.

Mặc dù nền kinh tế Trung Quốc bị ảnh hưởng nặng nề do COVID-19, chúng ta vẫn không thể phủ nhận tiềm năng đầy hứa hẹn của thị trường này. Hợp tác kinh tế giữa Trung Quốc và EU - cũng như với ASEAN - dự kiến sẽ dần dần phục hồi. Cho tới nay, mục tiêu của Trung Quốc luôn là ủng hộ việc mở cửa thị trường và duy trì sự ổn định của chuỗi cung ứng, thúc đẩy công nghiệp toàn cầu phát triển. Trong thực tế, các lý thuyết "tiếp quản" và "tách rời" cũng không mang lại lợi ích cho những đối thủ của Trung Quốc.

Nguồn: Global Times

Từ khóa: Trung Quốc, ảnh hưởng, EVFTA