Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Căng thẳng thương mại giữa Úc và Trung Quốc ngày càng tăng sau khi Trung Quốc áp dụng các biện pháp trừng phạt lên lúa mạch và thịt bò nhập khẩu từ Úc. Tuy vậy, một số chuyên gia tư vấn thương mại cho rằng điều này chỉ là "hành vi trừng phạt" liên quan tới bối cảnh đại dịch COVID-19.

Ban đầu nổi lên thông tin cho rằng Úc đang kêu gọi tổ chức một cuộc điều tra quốc tế về nguồn gốc của COVID-19. Sau đó, Trung Quốc đã có động thái trả đũa bằng cách áp thuế 80% đối với lúa mạch và cấm nhập khẩu thịt bò từ bốn nhà cung ứng lớn nhất của Úc.

Đây được coi là động thái "trả đũa thương mại", song, các chuyên gia tư vấn của Úc cho rằng có khả năng bản chất các hành động trên không giống như những gì chúng ta nhìn thấy.

Trao đổi với tờ FoodNavigator-Asia, Giám đốc toàn cầu ITS, đồng thời là chuyên gia thương mại quốc tế, Jon Berry cho hay: "Trong bối cảnh chính trị hiện nay, mọi người dễ lầm tưởng rằng một bên bị tấn công tương đương với việc vấp phải hành động trả đũa. Nhưng trên thực tế, nếu xem xét kỹ hơn sẽ thấy rằng COVID-19 không hẳn là lý do duy nhất hoặc là yếu tố chính thúc đẩy những động thái thương mại lớn như vậy. Do đó, chắc chắn đằng sau các hành động trên phải có những động cơ khác.

Trường hợp cấm nhập khẩu thịt có thể xuất phát từ nhiều nguyên do, bao gồm việc dán nhãn không chính xác, tình trạng chất kích thích tăng trưởng hormone (HGP) quá cao trong thành phần thịt hoặc thiếu giấy chứng nhận sức khỏe động vật. Trên thực tế, các lệnh đình chỉ như thế không hề xa lạ. Năm 2017, một số nhà chế biến thịt tương tự cũng đã bị cấm xuất hàng trong ba tháng do vấn đề dán nhãn.

Thuế áp lên lúa mạch là kết quả của một cuộc điều tra chống bán phá giá, liên quan đến việc bảo vệ lợi ích nội địa. Vì vậy, nhiều khả năng Trung Quốc đang tìm cách bảo vệ các nhà sản xuất địa phương bằng cách áp thuế lên lúa mạch nhập khẩu".

Cố vấn chính sách công toàn cầu của ITS Khalil Hegarty nói thêm rằng những lệnh trừng phạt khiến thương mại gián đoạn nêu trên cũng khá phổ biến.

Ông cho hay: "Sự gián đoạn thương mại thực sự rất phổ biến, đặc biệt là trong ngành sữa. Nếu không xuất hiện dịch COVID-19 và động thái kêu gọi điều tra quốc tế của Úc thì vấn đề áp thuế lên lúa mạch và cấm nhập khẩu thịt bò cũng chỉ là các biện pháp thường thấy, thậm chí sẽ không làm dấy lên bất cứ gợn sóng nào.

Nhiều người dự đoán rằng có thể Trung Quốc sẽ tiếp tục có những động thái trừng phạt áp lên mặt hàng rượu và than của Úc; tuy nhiêm, nếu có thì đây chỉ là kết quả của việc kéo dài các các rào cản thương mại sẵn có. Vì vậy, rất khó để khẳng định các động thái này là dấu hiệu bắt đầu một 'cuộc chiến thương mại'."

Trong ngắn hạn, các nhà sản xuất và xuất khẩu thịt bò và lúa mạch Úc sẽ chịu những ảnh hưởng nhất định.

Theo Berry cho hay: "Chuỗi cung ứng thịt bò giá trị cao đã bị gián đoạn, trong khi sản phẩm này chiếm 25% xuất khẩu của Úc sang Trung Quốc.

Do đó, đối với từng công ty thì thiệt hại sẽ không đáng kể nhưng nếu nhìn chung toàn ngành thì lại là câu chuyện khác. Theo thông tin ghi nhận được, hiện các công ty đã hợp tác với hải quan Trung Quốc để giải quyết các vấn đề kỹ thuật liên quan. Vào năm 2017, quá trình tương tự đã tốn mất khoảng ba tháng để đưa mọi thứ trở lại đúng hướng. Hi vọng lần này mọi thứ sẽ nhanh chóng hơn.

Vấn đề liên quan tới thuế lúa mạch có thể sẽ có tác động dài hạn khi lúa mạch Úc không còn duy trì được mức giá cả phải chăng ở Trung Quốc. Khả năng cao là các nhà xuất khẩu của Úc sẽ tìm kiếm thị trường thay thế, chẳng hạn như Nhật Bản.

Tuy nhiên, kết quả như thế nào vẫn tùy thuộc vào nhu cầu của người tiêu dùng ở Trung Quốc. Nếu các nông dân trồng lúa mạch nội địa thu hoạch tốt thì sự gián đoạn thương mại sẽ lâu hơn, còn ngược lại thì khoảng thời gian này sẽ bị rút ngắn đi".

Điều quan trọng cần lưu ý là Trung Quốc đã không vi phạm bất kỳ quy tắc thương mại nào xét về mặt kỹ thuật, bởi vì các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cho phép áp dụng các biện pháp hạn chế thương mại nhằm bảo vệ ngành sản xuất nội địa.

Chuyên gia luật thương mại quốc tế Kristen Bondietti cho biết: "Dù có khởi kiện lên WTO thì cũng không có lập luận xác đáng nào đủ để khẳng định chắc chắn các quyền lợi của Úc bị vi phạm. Như đã đề cập, cách giải quyết khả quan nhất vẫn là hai bên sẽ hợp tác cùng khắc phục những điều kiện kỹ thuật nhằm đáp ứng tiêu chuẩn xuất nhập khẩu của nhau.

Trung Quốc không phải là thị trường duy nhất áp dụng các biện pháp hạn chế thương mại đối với Úc, cũng sẽ không phải là thị trường cuối cùng. Ngay cả với Indonesia, rất nhiều rào cản thương mại vẫn tồn tại nhưng chưa bao giờ các biện pháp hạn chế này được nâng lên thành quan điểm chính trị".

Tác động tới Trung Quốc

Trong một cuộc phỏng vấn với Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Zhong Shan cho biết mức thuế áp lên lúa mạch là "kết quả sau một cuộc điều tra thương mại kéo dài 18 tháng", "việc bán phá giá và trợ cấp" của Úc diễn ra trước đó đã gây ra "thiệt hại đáng kể cho ngành công nghiệp Trung Quốc". Động thái lần này của Trung Quốc là để "bảo vệ quyền của tất cả các bên".

Ngoài ra, ông cũng tuyên bố rằng Trung Quốc không chủ đích thúc đẩy bất kỳ căng thẳng thương mại nào giữa hai nước kể từ khi quan hệ ngoại giao được thiết lập trở lại vào năm 1972.

Ông Zhong nói: "Kể từ khi quan hệ ngoại giao giữa hai nước được thiết lập, Trung Quốc mới chỉ mở [một] cuộc điều tra thương mại đối với Úc. Đó là vụ kiện về chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với lúa mạch Úc.

Trong khi đó, Úc đã khởi xướng khoảng 100 cuộc điều tra về phòng vệ thương mại chống lại Trung Quốc".

Đáp lời ông Zhong, Bộ trưởng Thương mại Úc Simon Birmingham đã phát biểu qua một cuộc phỏng vấn với SkyNews rằng: "Úc có một hệ thống chống bán phá giá và các quyết định đưa ra đều công khai để các bên liên quan có thể kháng cáo thông qua Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) nếu cảm thấy quyền lợi bị ảnh hưởng. Cho đến nay, Trung Quốc không chọn làm điều đó với bất kỳ quyết định nào từ phía Úc đưa ra dù họ có quyền làm vậy.

Hiện tại, Trung Quốc đã có những động thái liên quan tới việc chống bán phá giá trong ngành sản xuất lúa mạch. Chúng tôi [tin rằng quyết định này] đã không dựa trên những phân tích và nghiên cứu pháp luật kỹ lưỡng, [và] phía Úc bác bỏ những lập luận mà Trung Quốc đưa ra làm cơ sở".

Cho đến nay, có vẻ như cả hai bên vẫn đang cùng chung mối quan tâm về vấn đề lúa mạch. Ông Hegarty vẫn lạc quan rằng mọi việc sẽ được giải quyết trong hòa bình, chủ yếu phụ thuộc vào các khoản đầu tư và những mối quan hệ hiện có.

Ông nói: "Tôi tin tưởng vào các mối quan hệ thương mại và kinh doanh giữa hai nước vốn đã thiết lập từ 5 đến 10 năm qua - các nhà xuất khẩu của Úc, đặc biệt là các sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm đã có mối quan hệ gắn kết lâu năm với Trung Quốc, trong khi Trung Quốc cũng đầu tư rất nhiều vào chuỗi cung ứng xuất khẩu của Úc.

Mặc dù vẫn có những căng thẳng xảy ra giữa hai chính phủ, song những khoản đầu tư nói lên một điều rằng cả hai nước đều muốn các mối quan hệ tiếp tục phát triển, vì vậy sẽ không dễ dàng phá vỡ trạng thái này. Hơn nữa, Úc cũng là nguồn cung quặng sắt lớn nhất cho Trung Quốc. Vì thế, Trung Quốc hiện không có nhiều lựa chọn thay thế.

Thương mại vẫn tiếp diễn bất chấp căng thẳng xảy ra, điển hình như mối quan hệ giữa Philippines, Việt Nam và Nhật Bản với Trung Quốc, thậm chí như Chiến tranh Lạnh trong lịch sử. Do vậy, bất kể chúng ta suy đoán như thế nào thì về lâu dài mọi thứ đều phải tiến tới trạng thái cân bằng và lành mạnh.

Nguồn: Food Navigator Asia

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, khủng hoảng kinh tế