Việt Nam dẫn đầu ASEAN trong ứng phó COVID-19

04.06-01

COVID-19 đang đặt ra những thách thức nghiêm trọng đối với ASEAN trong năm 2020. Nhưng Việt Nam, với tư cách là chủ tịch ASEAN, đang cố gắng làm tốt nhất tình hình và thể hiện vai trò lãnh đạo. Năm 2020 là năm đánh giá giữa kỳ về việc triển khai Kế hoạch tổng thể Xây dựng Cộng đồng ASEAN 2015, Việt Nam đã chọn “Gắn kết và Chủ động thích ứng” làm năm chủ đề cho vị trí chủ tịch luân phiên của nước này.

Chủ đề bao gồm năm ưu tiên được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đưa ra trong bài phát biểu quan trọng vào ngày 6 tháng 1. Các ưu tiên bao gồm đóng góp cho hòa bình, an ninh và ổn định khu vực bằng cách tăng cường đoàn kết và thống nhất ASEAN; tăng cường kết nối khu vực thông qua việc sử dụng các công nghệ kỹ thuật số và công nghệ mới; thúc đẩy bản sắc ASEAN và các giá trị chung; tăng cường quan hệ đối tác toàn cầu vì hòa bình và phát triển bền vững; và cải thiện khả năng đáp ứng và hiệu quả hoạt động của ASEAN.

Bất chấp mục tiêu tăng cường kết nối khu vực, dịch COVID-19 đang làm xáo trộn chuỗi cung ứng toàn cầu và khu vực. Việt Nam đã lên kế hoạch tổ chức hơn 300 hội nghị và hoạt động khác nhau trong nhiệm kỳ của nước này, nhằm kỷ niệm 25 năm Việt Nam trở thành thành viên ASEAN và thúc đẩy các tương tác khu vực. Nhưng đại dịch đang khiến nhiều sự kiện bị hoãn lại hoặc thậm chí bị hủy bỏ.

Nhiều quốc gia đang áp dụng lệnh phong tỏa hoàn toàn hoặc một phần để hạn chế lây nhiễm. Tuy nhiên, giãn cách xã hội đang gia tăng nhu cầu sử dụng các công nghệ viễn thông cho làm việc từ xa, dạy và học trực tuyến. Xu hướng này, phù hợp với ưu tiên thúc đẩy các công nghệ kỹ thuật số, đang cho phép Việt Nam thực hiện trách nhiệm chủ tịch của mình bằng cách tổ chức các cuộc họp trực tuyến với các thành viên ASEAN và các đối tác bên ngoài.

Mặc dù sự chia rẽ trong ASEAN về cách ứng xử với Trung Quốc ở Biển Đông đã làm suy yếu sự thống nhất của ASEAN trong những năm gần đây, Việt Nam với tư cách là chủ tịch của ASEAN đang đoàn kết các quốc gia thành viên trong cuộc chiến chống COVID-19. Kể từ khi dịch bắt đầu bùng phát, Việt Nam đã hợp tác chặt chẽ với các thành viên ASEAN để đối phó với diễn biến phức tạp của căn bệnh này. Vào ngày 14 tháng 2, Việt Nam đã ban hành Tuyên bố của Chủ tịch ASEAN về phản ứng của ASEAN đối với sự bùng phát của COVID-19, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của sự đoàn kết ASEAN và thúc đẩy hợp tác trên nhiều cấp độ.

Vào ngày 31 tháng 3, Hà Nội đã tổ chức hội nghị truyền hình trực tuyến Nhóm làm việc của Hội đồng điều phối ASEAN về vấn đề sức khỏe cộng đồng khẩn cấp cho các quốc gia thành viên, để chia sẻ thông tin về tình hình các nước và việc thực hiện các biện pháp kiểm soát.

Ở cấp bộ trưởng, Việt Nam đã chủ trì hai phiên họp của Hội đồng Điều phối ASEAN vào ngày 20 tháng 3 và ngày 9 tháng 4, bao gồm các bộ trưởng ngoại giao ASEAN, để thảo luận về các cách để tăng cường hợp tác giữa các nhóm và các đối tác.

Theo tinh thần của “ASEAN Gắn kết và Chủ động thích ứng”, Việt Nam đã tổ chức Hội nghị cấp cao ASEAN đặc biệt về Dịch Coronavirus 2019 vào ngày 14 tháng 4 để kêu gọi các quốc gia thành viên đoàn kết và hành động quyết liệt để đối phó với đại dịch. Các nhà lãnh đạo đã đồng ý thành lập Quỹ Ứng phó ASEAN về COVID-19 và dự trữ vật tư y tế trong khu vực.

Việt Nam cũng đang tận dụng tư cách chủ tịch ASEAN để thúc đẩy hợp tác tổ chức với các nước trên thế giới. Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Trung Quốc về hợp tác đối phó với COVID-19 tại Lào vào ngày 20 tháng 2, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã thông báo cho ASEAN về tình hình ở Vũ Hán và các khu vực khác của Trung Quốc. ASEAN xác nhận sẽ hỗ trợ cho Trung Quốc trong việc chống lại căn bệnh này.

Vào ngày 20 tháng 3, Việt Nam đã chủ trì hội nghị truyền hình trực tuyến Bộ trưởng ASEAN về hợp tác chống lại đại dịch. Hai bên nhất trí tăng cường chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm và tham vấn chính sách trong chẩn đoán, điều trị và sản xuất vắc-xin.

Với tư cách là chủ tịch của ASEAN, Việt Nam đã được mời tham dự hội nghị thượng đỉnh trực tuyến khẩn cấp G20 về COVID-19 vào ngày 26 tháng 3. Bên cạnh việc chia sẻ kinh nghiệm kiểm soát dịch COVID-19 tại Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh tầm quan trọng của đoàn kết, hợp tác và hợp tác ở cấp độ toàn cầu và khu vực. Ông còn cho biết thêm rằng việc chiến đấu với đại dịch nên đi kèm với việc tạo điều kiện hợp tác thương mại và đầu tư.

Việt Nam cũng đã chủ trì Hội nghị cấp cao ASEAN + 3 đặc biệt về COVID-19 vào ngày 14 tháng 4. Các thành viên ASEAN và các đối tác đối thoại của họ, gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc thừa nhận tầm quan trọng của hợp tác ASEAN + 3 và các cơ chế hiện có trong việc giải quyết các thách thức về sức khỏe cộng đồng.

Mặc dù Hội nghị thượng đỉnh Hoa Kỳ - ASEAN - ban đầu dự kiến diễn ra vào giữa tháng 3 - đã bị hoãn lại, Việt Nam đã tổ chức Hội nghị video liên ngành cấp cao Hoa Kỳ - ASEAN về hợp tác chống lại COVID-19, một cuộc họp quan chức cấp cao, vào ngày 1 tháng Tư. Hai bên nhắc lại giá trị của Hiệp định Đối tác chiến lược ASEAN của Hoa Kỳ khi đối mặt với những thách thức chưa từng có của đại dịch.

Thành công của cuộc họp này đã dẫn đến Hội nghị truyền hình đặc biệt Hoa Kỳ - ASEAN về COVID-19 vào ngày 23 tháng 4 với sự tham gia của Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo. Phó Thủ tướng Việt Nam kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh đã cảm ơn Hoa Kỳ vì đã hỗ trợ tài chính 19 triệu đô la Mỹ cho các nước trong khu vực trong việc chống lại căn bệnh này. Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh cũng đề xuất hợp tác y tế công cộng Hoa Kỳ - ASEAN bằng cách chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và các biện pháp hiệu quả nhất.

Mặc dù có khởi đầu khó khăn, Việt Nam đang thể hiện vai trò lãnh đạo thông qua các phản ứng nhanh chóng và chủ động trong việc điều phối các quốc gia thành viên và các đối tác bên ngoài. Tuy nhiên, những cáo buộc giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc về nguồn gốc căn bệnh và việc ứng phó đại dịch của họ đang khiến Đông Nam Á rơi vào tình trạng phức tạp. Vì cả hai cường quốc đều là đối tác quan trọng của ASEAN, cạnh tranh chiến lược ngày càng tăng giữa hai nước sẽ một lần nữa đưa sự thống nhất của ASEAN vào bài kiểm tra trong giai đoạn hậu COVID-19.

Nguồn: East Asia Forum

Từ khóa: ASEAN, Covid-19, khủng hoảng kinh tế