Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Đây là bài viết thể hiện quan điểm của Lord Trenchard, Cố vấn cấp cao của Chính phủ Anh về lĩnh vực Dịch vụ Tài chính Nhật Bản, và là Cựu Chủ tịch The Japan Society.

Như Thủ tướng Boris Johnson đã tuyên bố, đẩy lùi virus corona sẽ là thách thức quan trọng nhất mà quốc gia phải đối mặt. Trong hai tháng qua, hầu hết mọi nguồn lực của chính phủ đều tập trung vào việc chiến đấu với đại dịch và giới truyền thông cũng không quan tâm gì khác ngoài chủ đề này.

Một số người cho rằng thiệt hại kinh tế gây ra bởi đại dịch sẽ khiến kỳ hạn Brexit phải dời lại sau ngày 31 tháng 12. Họ cho rằng nền kinh tế Anh không thể chịu đựng cú sốc kép từ đại dịch và Brexit cùng một lúc. Tôi nghĩ cách giải quyết nằm ở chiều ngược lại; cách tốt nhất để đảm bảo phục hồi kinh tế từ cuộc suy thoái nghiêm trọng đang diễn ra chính là đẩy mạnh việc hoàn thành Brexit nhanh nhất có thể. Không có lý gì lại để nước Anh nằm trong tình trạng lấp lửng thêm một ngày dài hơn thời hạn quy định. Vì thế, việc Chính phủ đang bắt đầu đàm phán FTA với Mỹ và sẽ sớm bắt đầu đàm phán với Nhật Bản nên được xem là một tin tốt.

Mỹ và Nhật Bản có lẽ là hai đối tác thương mại và đầu tư quan trọng nhất của Anh quốc hậu Brexit. Có lẽ tôi không cần phải giải thích tại sao mối quan hệ với Mỹ vẫn giữ tầm quan trọng tối cao.

Ngược lại, mối quan hệ giữa Anh Quốc và Nhật Bản lại ít khi được chú ý đến. Tôi sống ở Nhật Bản trong 11 năm vào giai đoạn 1980 và 1990 và sau đó đã đến thăm Nhật nhiều lần hàng năm. Mối quan hệ giữa Anh và Nhật hiện đang tốt đẹp hơn bao giờ hết, bao gồm hợp tác trên nhiều lĩnh vực rộng với mức độ trao đổi sâu sắc trong hoạt động kinh doanh và tài chính, văn hóa, giáo dục và quốc phòng.

Nhật Bản có cả sự tương đồng và khác biệt to lớn so với Vương quốc Anh. Cả hai quốc gia đều là đảo quốc, đều là quốc gia lập hiến và nằm liền kề với các lục địa lớn, và đối với cả hai nước, khu vực lục địa là nguồn gốc ảnh hướng phần lớn văn hóa của họ. Kể từ cuộc Duy Tân Minh Trị năm 1868, Nhật Bản nằm trong số các nước châu Á hăng hái nhất trong việc đồng hóa các yếu tố của châu Âu, đặc biệt là các yếu tố từ Anh, về văn hóa và tổ chức xã hội, bao gồm cả hệ thống nghị viện và chính phủ. Thậm chí ngày nay, các phong tục và nghi lễ của Hải quân Nhật Bản cũng được mô phỏng theo các phong tục và nghi lễ của Hải quân Hoàng gia Anh.

Thật đáng tiếc khi đại dịch virus corona đã làm hoãn chuyến đi Thăm quốc gia theo kế hoạch của Hoàng đế và Hoàng hậu mới của Nhật Bản, dự kiến diễn ra vào đầu tháng 5 và đóng vai trò như chất xúc tác hữu ích trong việc phát triển hơn nữa mối quan hệ tuyệt vời giữa hai nước ngay sau hậu Brexit.

Có thể giới chính trị gia ở Whitehall từng không quan tâm đến thái độ của Nhật Bản đối về các chính sách Trung Quốc do chính phủ đảng Liên minh Anh thúc đẩy từ năm 2010 đến 2015. George Osborne đã dùng cụm từ “Kỷ Nguyên Vàng” để mô tả mối quan hệ của chúng tôi với Trung Quốc vào năm 2015 và các bộ trưởng Chính phủ liên tục tuyên bố rằng Vương quốc Anh là người bạn tốt nhất của Trung Quốc ở phương Tây. Những người bạn Nhật Bản cảm thấy càng khó chịu bởi cách thể hiện tình cảm của chúng ta đối với Trung Quốc thay vì nhìn nhận như bình thường.

Những con số cho thấy tại sao đây lại là vấn đề cần quan tâm. Vào cuối năm 2017, cổ phiếu tích lũy của FDI từ Nhật tại Anh lên tới 78 tỷ bảng, trong khi của Trung Quốc là 15 tỷ. Khoảng 150.000 người ở Anh đang làm việc tại các công ty trực thuộc Nhật Bản, gấp đôi số người làm việc cho các công ty trực thuộc Trung Quốc.

Tất nhiên có nhiều lý do khiến doanh nghiệp Anh nên tiếp tục tận dụng tối đa những cơ hội lớn đến từ thị trường Trung Quốc, nhưng chính phủ Anh không nhất thiết phải thể hiện sự tôn trọng quá đáng dành cho Trung Quốc như vậy, đối với một chế độ không cùng chung giá trị và cam kết của chúng ta đối với một xã hội dân chủ tự do.

Một thông tin tuyệt vời là Bộ Thương mại Quốc tế Anh (DIT) đã thông báo rằng các cuộc đàm phán về Hiệp định thương mại tự do song phương Anh-Nhật sẽ sớm bắt đầu.

FTA này sẽ được xây dựng dựa trên Thỏa thuận đối tác kinh tế EU-Nhật Bản được ký kết vào tháng 1/2019. Tổng giá trị thương mại Anh-Nhật năm 2018 là 29 tỷ bảng và FTA mới ước tính góp phần tăng lên thêm 15 tỷ bảng. Việc này sẽ có lợi cho tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là dệt may, nông nghiệp và công nghiệp dịch vụ.

Khi Thời hạn thực hiện Brexit kết thúc vào ngày 31/12 năm nay, chúng ta sẽ được tự do chuyển hướng khỏi các quy định bảo vệ quá mức và lỗi thời của EU, nếu như hoàn cảnh cho phép. Việc này sẽ cho phép chúng ta hợp tác với Nhật Bản và các nước khác để phát triển quy định phù hợp hơn, bao gồm truyền dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, được xây dựng dựa trên vị thế của Vương quốc Anh như một cường quốc công nghệ.

Vương quốc Anh dự định sử dụng tiếng nói của mình như một quốc gia thương mại độc lập để bảo vệ thương mại tự do, chống lại chủ nghĩa bảo hộ và xóa bỏ mọi rào cản bằng mọi cách có thể. Vương quốc Anh và Nhật Bản là một trong những nước ủng hộ mạnh mẽ nhất cho thương mại tự do và những người ủng hộ năng nổ nhất đối với một hệ thống thương mại quốc tế dựa trên quy tắc. Bằng cách hợp tác với nhau trong WTO, IOSCO và các tổ chức quốc tế khác, chúng ta có thể tạo ra những cơ hội mới cho thương mại, thúc đẩy nền kinh tế của hai bên và mang lại sự thịnh vượng hơn cho người dân của chúng ta.

Thật tốt khi thông báo của DIT nhấn mạnh ý định tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương của Vương quốc Anh (CPTPP). Đây là một hiệp định thương mại tự do đa phương bao gồm 11 quốc gia, 6 trong số đó thuộc khối thịnh vượng chung.

Ban đầu Mỹ có ý định tham gia nhưng Tổng thống Trump đã rút lui. Các quốc gia đã thống nhất vào tháng 3/2018 bao gồm Nhật Bản, Úc, Canada, New Zealand, Singapore, Malaysia, Mexico, Chile, Peru, Việt Nam và Brunei. CPTPP không xâm phạm chủ quyền quốc gia theo cách mà EU làm. Nó không phải là một liên minh hải quan và các thành viên được tự do thiết lập thuế quan bên ngoài của riêng họ. Các nước thành viên có thể áp dụng những quy định tương đương trên cơ sở từng ngành nhưng họ vẫn có thể thay đổi quy định nếu họ muốn. CPTPP là một hiệp định thương mại tự do nhưng không phải là một thị trường tích hợp như EU. Úc, New Zealand và Canada cũng nằm trong số các quốc gia mà Vương quốc Anh sẽ ưu tiên đàm phán ký kết các hiệp định thương mại tự do.

Vương quốc Anh tất nhiên sẽ không thay thế Mỹ, nhưng việc gia nhập sẽ giúp CPTPP trở nên toàn cầu hơn và Nhật Bản và một số thành viên khác đã chỉ ra rằng việc gia nhập sớm của Anh sẽ góp phần củng cố đáng kể cho hiệp hội các quốc gia mới này, không chỉ về thương mại, mà còn về mặt địa chiến lược.

Các nước thành viên của CPTPP cùng chung tầm nhìn về một hệ thống thương mại tự do toàn cầu cạnh tranh dựa trên quy tắc bằng sự công nhận lẫn nhau hoặc tính tương đương trong kết quả pháp lý của các quốc gia thay vì thực thi đồng bộ chính xác các quy tắc rườm rà và tốn kém và đòi hỏi phải giống hệt như quy định bằng nhiều cách khác nhau, của cả EU và Trung Quốc. Sức ảnh hưởng từ các quốc gia sử dụng luật chung giống với các thủ tục pháp lý và kế toán của Anh sẽ giúp Vương quốc Anh dễ dàng tham gia hơn.

Nhật Bản tất nhiên không xây dựng hệ thống pháp lý và kế toán dựa trên hệ thống của Anh nhưng các thủ tục của họ đang phát triển cũng theo hướng tương đồng. Tầm nhìn của chính phủ Anh với tư cách một người ủng hộ thương mại tự do dẫn đầu trên toàn cầu - theo đúng nghĩa của nó - sẽ giúp chúng ta trở thành một đối tác lý tưởng cho CPTPP. Việc nhiều khả năng cũng làm Mỹ cân nhắc tái gia nhập trong tương lai.

Điều đáng chú ý là, về mặt GDP, EU (không có Vương quốc Anh) gần như tương đương với CPTPP (cộng với Vương quốc Anh). Nếu vào một ngày nào đó trong tương lai Mỹ quyết định tham gia lại, CPTPP sẽ còn lớn hơn nhiều. Tốc độ tăng trưởng GDP của các quốc gia CPTPP 11 nước là khoảng 2% so với khoảng 1% đối với EU, do sự khác biệt về nhân khẩu học và năng suất. CPTPP vẫn là khu vực thương mại tự do lớn nhất ngoài EU.

Tư cách thành viên cũng sẽ mang lại cho Vương quốc Anh nhiều khả năng tiếp cận vào các thị trường khác, bao gồm cả thị trường sản phẩm nông nghiệp của Nhật Bản.

Chúng ta cần phải tương đối khẩn trương và quyết đoán trong việc đàm phán gia nhập, tham gia vào 1 hiệp định nhưng đem lại hiệu quả tương đương 11 hiệp định thương mại tự do riêng lẻ. Điều này sẽ giúp Anh Quốc dễ dàng hơn so với việc ký kết các thỏa thuận song phương chi tiết hơn với từng thành viên, có thể mất nhiều thời gian hơn để thống nhất. Vì thế, thật hợp lý khi tuyên bố chính thức mong muốn tham gia CPTPP của chúng ta càng sớm càng tốt sau khi bắt đầu đàm phán với Nhật Bản, Úc và Canada.

Hy vọng rằng các cuộc đàm phán thương mại giữa Anh và Nhật Bản có thể đạt tiến độ tốt và nhanh chóng ngay cả trong những điều kiện khó khăn hiện tại.

Đã 420 năm kể từ khi William Adams, một người Anh làm việc cho Công ty Đông Ấn Hà Lan, đưa con tàu của mình vào cảng ở đảo Kyushu của Nhật Bản. Mặc cho một số gián đoạn, mối quan hệ thương mại và đầu tư của chúng ta ngày càng phát triển chặt chẽ và sâu sắc hơn, đặc biệt kể từ khi kết thúc Thế chiến thứ 2 vào 75 năm trước. Brexit cho chúng ta một cơ hội để viết tiếp chương mới trong quan hệ đối tác độc nhất này.

Nguồn: Reaction Life

Từ khóa: Brexit, CPTPP, hiệp định tự do thương mại