Covid-19 tạo ra những thách thức mới cho đàm phán thương mại RCEP

27.05-01

Đại dịch đang làm giảm nguồn cầu tiêu dùng, gây biến động chuỗi cung ứng toàn cầu và khiến các nước kích hoạt những quy định hạn chế xuất khẩu lương thực và thuốc men.

Đại dịch Covid-19 đang cản trở tiến độ đàm phán của Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), và có thể khiến hiệp định này không thể hoàn thành trước cuối năm nay như kỳ vọng.

Báo cáo Global Trade Monitor, kỳ mới nhất của Moody’s Investors Service Inc cho biết các nhà đàm phán của hiệp định do ASEAN dẫn dắt đang phải tìm cách lách qua khe cửa hẹp.

Báo cáo này cho rằng: “Các nước đang phải chuyển sự tập trung vào xử lý vấn đề đại dịch trong nước, và do đó lãng quên cuộc đàm phán RCEP. Mục tiêu của RCEP là tạo ra một khối thương mại tự do lớn nhất thế giới, nhưng do khủng hoảng Covid-19, cùng với những sự chia rẽ về lợi ích, khiến khả năng hoạt thành hiệp định vào cuối năm 2020 trở nên vô cùng khó khăn.”

Moody cũng nhấn mạnh sự vắng mặt của Ấn Độ trong vòng đàm phán gần nhất tại Indonesia. Tiến độ thảo luận của vòng đàm phán này cũng đã ngưng trệ.

Báo cáo cũng cho biết: “Nhật Bản đã tuyên bố họ sẽ không ký kết hiệp định nếu không có sự tham gia của Ấn Độ. Các nước đã đặt mục tiêu hoàn thành thỏa thuận trước cuối năm 2020.”

RCEP là một hiệp định tự do thương mại (FTA) của khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, được khởi xướng giữa 10 nước thành viên ASEAN – bao gồm Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam – cùng với 5 đối tác FTA của khối này – bao gồm Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc.

Ấn Độ cũng là một đối tác FTA của ASEAN. Tuy nhiên, nước này đã quyết định rút lui khỏi RCEP vào tháng 11/2019, cho rằng các vấn đề mà họ lo ngại vẫn chưa được giải quyết.

Các vấn đề gây lo ngại dẫn đến quyết định rút khỏi RCEP của Ấn Độ bao gồm việc không có biện pháp bảo hộ hiệu quả đối với tình trạng gia tăng nhập khẩu, giản cách thâm hụt thương mại với Trung Quốc, khả năng luồn lách các quy định về xuất xứ, và không đảm bảo các cơ hội tiếp cận thị trường hay khả năng xóa bỏ hàng rào phi thuế quan.

Về mặt tổng thể, báo cáo của Moody cho biết thêm rằng Covid-19 đã khiến nhu cầu tiêu dùng suy giảm, gây xáo trộn chuỗi cung ứng toàn cầu và tạo ra các rào cản xuất khẩu đối với nguồn cung lương thực và dược phẩm, đồng thời làm phức tạp hóa tình hình đàm phán thương mại.

Báo cáo cho biết, tại châu Âu, “virus Corona đang mang thêm bất ổn đến tình hình đàm phán Brexit. Moody dự báo rằng Vương quốc Anh và Liên minh Châu Âu sẽ chấp thuận nới lỏng các điều khoản thương mại, và điều này có thể khiến cấu trúc nền kinh tế Anh yếu hơn nữa”.

“Còn đối với Mỹ và Trung Quốc, virus đang mang đến những thách thức mới đối với khả năng hoàn thành các cam kết trong Thỏa thuận thương mại và kinh tế Giai đoạn 1. Những ảnh hưởng tiêu cực của virus corona lên nền thương mại có thể khiến hai bên phải đàm phán lại các điều khoản của Thỏa thuận Giai đoạn 1" - Moody cho biết.

Nhìn chung, do nền thương mại toàn cầu đang có quá nhiều chuyển biến tiêu cực, Moody cho rằng những thị trường mới nổi phụ thuộc nhiều vào thương mại như Malaysia sẽ dễ bị tổn thương nhất nếu tình trạng suy thoái kéo dài.

Theo tổ chức thương mại thế giới (WTO), nền thương mại toàn cầu sẽ thu hẹp khoảng 12% đến 13% trong năm nay, do sự sụt giảm mạnh trong nhu cầu tiêu dùng, đầu tư và bất ổn chuỗi cung ứng.

Theo Moody, những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do sự sụt giảm trong nhu cầu tiêu dùng, và đầu tư - bắt nguồn từ đại dịch Covid-19, cùng với những biến động trong chuỗi cung ứng và các tuyến vận tải - do lệnh phong tỏa cách ly.

Cơ quan đánh giá tín nhiệm này dự báo nhu cầu tiêu dùng sẽ chỉ hồi phục dần dần trong giai đoạn nữa cuối năm nay.

Covid-19 cũng sẽ khiến lĩnh vực thương mại hàng hóa thiết yếu bị phân mảnh hơn nữa, khi mà hơn 90% quốc gia đã áp đặt các lệnh hạn chế hoặc cấm xuất khẩu lương thực và dược phẩm, do sự thiếu hụt trong nước gây ra những thách thức chưa từng có tiền lệ cho chính phủ và hệ thống y tế.

Báo cáo cho biết thêm: "Quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng có thể sẽ tăng nhanh. Các nước cũng có thể tăng tốc quá trình di dời chuỗi cung ứng về khu vực nội địa đối với các mặt hàng thiết yếu như lương thực và dược phẩm. Quá trình này vốn dĩ đã xuất hiện trong lĩnh vực sản xuất xe hơi và đồ điện tử".

"Cuộc khủng hoảng này cũng làm lộ ra những điểm yếu của hệ thống quản trị chuỗi cung ứng dựa trên hiệu suất và lợi nhuận (sản xuất vừa đủ - giảm thiểu tối đa thời gian lưu kho). Nó sẽ thúc đẩy các công ty cân nhắc khả năng di dời chuỗi cung ứng trở lại những khu vực gần gũi với thị trường cuối cùng, và thiết lập thêm nguồn hàng dự phòng. Các dòng chảy dữ liệu và thương mại trong lĩnh vực dịch vụ kỹ thuật số có thể phát triển khi hoạt động mua sắm và làm việc chuyển sang hình thức trực tuyến".

Nguồn: The Malaysian Reserve

Từ khóa: Covid-19, dịch chuyển chuỗi cung ứng, đàm phán RCEP