Covid-19 sẽ kết liễu quá trình toàn cầu hóa?

07.05-01

Đến ngày 7/4, Số người tử vong vì COVID-19 tại thành phố New York đã vượt qua số người tử vong do vụ khủng bố 11/9. Với những hình ảnh như bệnh viện dã chiến dựng lên ở Công viên Trung tâm của New York, hay Thủ tướng Anh Boris Johnson phải được đưa vào chăm sóc tích cực (ICU), và tỉ lệ tử vong cao nhất xuất hiện ở Ý, Tây Ban Nha, Pháp, sự đáng sợ của đại dịch giờ đây đã ăn sâu trong tâm trí giới giàu có và quyền thế - tương tự như cái cách mà chủ nghĩa khủng bố đã tác động đến ý thức của họ sau ngày 11/9.

Tác động rõ ràng nhất của sự kiện 11/9 là đối với du lịch hàng không quốc tế - hoạt động kiểm tra an ninh nghiêm ngặt trở thành chuẩn mực trên toàn thế giới. Trong quá khứ, công việc của các quan chức y tế sân bay là một công việc nhàn hạ. Nhưng giờ đây điều đó đã không còn.

Đối với chúng ta, với tư cách là hành khách, ít nhất điều này sẽ khiến chúng ta phải dành thêm một giờ để đăng ký; và tương tự, ta phải giành thêm một giờ để khai báo ở điểm đến! Cũng sẽ có những tác động khác, và điều này có lẽ, sẽ chấm dứt kỷ nguyên hàng không giá rẻ. Đối với những người tìm kiếm cơ hội đầu tư, an ninh y tế có thể là một lĩnh vực cực kỳ tiềm năng.

Đối với những người theo chủ nghĩa tự nhiên và những người bảo thủ, đại dịch này là cơ hội trời cho. Nó cho phép họ trút sự khinh miệt lên toàn cầu hóa và chỉ ra những ưu điểm của một biên giới khép kín.

Đối với họ, sự bất lực tuyệt đối của các cơ quan quốc tế đã bị phơi bày. Không những không hoàn thành chức trách, các cơ quan này còn che đậy những hành vi sai trái. Liên minh châu Âu – một biểu tượng của chủ nghĩa quốc tế - đã biến mất khi người ta cần họ nhất, và các nước còn lại ở châu Âu phải tự bảo vệ mình? Con đường phía trước của họ có lẽ là rút ra khỏi chủ nghĩa đa phương.

Tác động kinh khủng của COVID-19 tại Mỹ đã buộc Tổng thống Mỹ Donald Trump phải dùng đến những phản ứng chính trị thật mạnh mẽ. Chính quyền của ông đã cắt tiền tài trợ cho WHO, và động thái này đã vấp phải sự chỉ trích khá lớn ngay từ bên trong nước Mỹ.

Tuy nhiên, vẫn có những tia hy vọng để thúc đẩy trẻ hóa chủ nghĩa đa phương. Thủ tướng Narendra Modi đã thúc giục G20 thúc đẩy cải cách tại WHO và cấu trúc đa phương toàn cầu.

Các số liệu về COVID-19 ở châu Âu cũng cho thấy Đức đã xử lý đại dịch tốt hơn hầu hết các quốc gia khác. Điều này sẽ tăng cường vị thế của Thủ tướng Đức Angela Merkel, và trao cho bà một tiếng nói lớn hơn so với lãnh đạo các nước EU khác. Với Tổng thống Pháp Macron là đồng minh, họ chắc chắn có thể cản trở xu hướng bài trừ chủ nghĩa quốc tế giành được chỗ đứng ở châu Âu. Và, bất kể Brexit sắp xảy ra, Vương quốc Anh khó có thể cưỡng lại hoạt động hợp tác toàn cầu theo mong muốn của ông Boris Johnson, nhằm tạo ra một ‘Singapore trên sông Thames’ ở London.

Thậm chí cả ở Mỹ, bất kể hệ ý thức ra sao, Tổng thống Trump vẫn đang tự hào về khả năng đạt được thỏa thuận và gần đây chính quyền của ông đã ký kết một thỏa thuận với Trung Quốc, vài tuần trước khi đại dịch corona virus xuất hiện trên toàn thế giới. Do đó, không có lý do gì mà Trung Quốc có thể từ chối hợp tác với Mỹ và tăng cường chủ nghĩa đa phương.

Trong quá khứ, Mỹ từng được một ‘thỏa thuận’ tương tự với đối thủ lớn nhất lúc bấy giờ là Liên Xô để thành lập Liên Hợp Quốc, nhằm kiềm chế sự cạnh tranh của hai bên trong cuộc chiến tranh ‘lạnh’. Ngay cả sau ngày 9/11, hợp tác toàn cầu đã được tăng cường nhằm đối phó với các mối đe dọa khủng bố.

Chỉ có thời gian mới có thể cho biết tình hình sẽ đi theo chiều hướng nào, nhưng đại dịch COVID-19 vẫn có thể giải cứu toàn cầu hóa khỏi tình thế mắc kẹt hiện tại, cùng với sự trẻ hóa của chủ nghĩa đa phương được phản ánh bởi hiện thực đương đại.

* Manjeev Puri là đại sứ Ấn Độ tại EU và Nepal và có nhiều kinh nghiệm làm việc với LHQ, từng giữ chức vụ Phó đại diện thường trực của Ấn Độ tại Liên Hợp Quốc.

Nguồn: The Wire

Từ khóa: Covid-19, kết liễu, quá trình toàn cầu hóa