Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Thỏa thuận thương mại giai đoạn một sẽ đi ngược lại với các mục tiêu chính sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump, vì nó có khả năng khiến các doanh nghiệp nhà nước (SOE) Trung Quốc đạt được ảnh hưởng lớn hơn trong nền kinh tế Trung Quốc, theo một nghiên cứu mới đây của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson có trụ sở tại Washington.

SOE chỉ chiếm khoảng một phần tư lượng hàng hóa nhập khẩu trong năm ngoái. Nhưng thỏa thuận đình chiến đạt được vào tháng 1 sẽ gây áp lực lớn hơn cho Bắc Kinh, buộc các SOE phải mua thêm hàng hóa, nhằm thực hiện thỏa thuận mua thêm 200 tỷ USD hàng hóa do Mỹ sản xuất vào cuối năm 2021, theo hai nhà nghiên cứu Chad P. Bown và Mary E. Lovely thuộc Viện Peterson.

Đồng thời, hầu hết các sản phẩm do Mỹ sản xuất theo thỏa thuận thương mại chủ yếu được khu vực tư nhân của Trung Quốc mua, và trong bối cảnh thuế quan ở Trung Quốc vẫn còn hiệu lực, doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc phải mua những hàng hóa này ở mức đắt hơn, dẫn theo báo cáo. Ví dụ, tại Trung Quốc, các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ đắt hơn 25%, do Trung Quốc tăng thuế đối với hàng xuất khẩu của Mỹ và giảm thuế đối với hàng nhập khẩu từ Brazil và các nước khác, báo cáo cho biết.

“Chính quyền Trump biện minh cho cuộc chiến thương mại tốn kém của mình là một biện pháp cần thiết để ứng phó với mô hình kinh tế Trung Quốc. Tuy nhiên, bằng cách cấu trúc thỏa thuận sao cho xuất khẩu của Mỹ chỉ tăng nếu các doanh nghiệp nhà nước của Trung Quốc tăng tầm ảnh hưởng và khu vực tư nhân Trung Quốc phải chịu tổn thất, Bắc Kinh đang nghe thấy hai tiếng nói,” ông Bown và bà Lovely nói trong báo cáo phát hành hôm thứ Ba. “Chính quyền Trump rất ít quan tâm liệu rằng Trung Quốc có trở thành nền kinh tế định hướng thị trường không. Và phần còn lại của thế giới sẽ nghe theo cách tương tự.”

Kể từ khi thỏa thuận đình chiến được ký kết vào tháng 1, dịch coronavirus đã lây nhiễm cho hơn 90.000 người trên toàn thế giới, làm đóng cửa các nhà máy trong nhiều tuần ở Trung Quốc đại lục và khiến các nhà kinh tế hạ thấp kỳ vọng tăng trưởng toàn cầu trong năm nay, vì sự gián đoạn của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sự bùng phát, bắt nguồn từ thành phố Vũ Hán ở tỉnh Hồ Bắc, đã gây lo ngại trong những tuần gần đây rằng dịch bệnh sẽ hạn chế khả năng Trung Quốc tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận thương mại, vốn có hiệu lực vào ngày 14 tháng 2.

Sự bùng phát đang ảnh hưởng đến thương mại toàn cầu, theo đó các doanh nghiệp từ Apple đến Nike cảnh báo sự gián đoạn từ dịch bệnh đã làm chậm việc mở lại các nhà máy của các nhà cung cấp và họ sẽ cắt giảm doanh thu trong quý đầu tiên.

Cảng Los Angeles - cửa ngõ thương mại Mỹ-Trung - dự báo khối lượng container trong tháng 3 giảm 25%. Lưu lượng container hàng ngày từ Trung Quốc cập cảng của Mỹ đã giảm từ 32.550 TEU vào ngày 4 tháng 2 xuống chỉ còn 2.784 TEU vào ngày 26 tháng 2, theo dữ liệu từ Ocean Audit, một công ty nghiên cứu thương mại.

Về mặt giấy tờ, Trung Quốc, dẫu sao, đã rất nỗ lực để thực hiện các nguyên tắc ban đầu của thỏa thuận, “ngay cả khi virus đang hoành hành”, dẫn theo ông Ken Jarrett, cố vấn cấp cao của Albright Stonebridge Group và là một cựu ngoại giao Mỹ ở Trung Quốc và Hồng Kông.

“Tại thời điểm này, tôi chưa thấy Trung Quốc cố gắng từ bỏ thỏa thuận. Họ không cố gắng khai thác bất kỳ sơ hở nào hoặc hành động sai trái nào. Ngược lại, họ rất cẩn thận tuân thủ theo thỏa thuận,” ông Jarrett phát biểu tại một hội thảo trực tuyến do Phòng Thương mại Mỹ tổ chức tại Thượng Hải vào thứ ba.

Vào tháng 2, Trung Quốc đã dỡ bỏ lệnh cấm đối với một số sản phẩm như thức ăn cho vật nuôi, khoai tây, sữa bột, thịt gia cầm và thịt bò. Trung Quốc cũng công bố một loạt các biện pháp miễn giảm thuế, bao gồm cả quá trình miễn trừ cho các nhà nhập khẩu, trong khi nước này cũng bắt đầu mua trở lại thịt lợn, lúa miến và đậu nành từ Mỹ.

Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer và Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Sonny Perdue cho biết trong một phát biểu tuần trước, họ được khuyến khích bởi các bước đi mà Trung Quốc đã thực hiện để đáp ứng các thỏa thuận mua bán nông sản như một phần của thỏa thuận, và cho biết “họ hoàn toàn kỳ vọng Trung Quốc tuân thủ tất cả các yêu cầu của thỏa thuận”.

“Trung Quốc đặc biệt yên tâm về mặt nông nghiệp của thỏa thuận. Họ nhận ra ý nghĩa chính trị quan trọng của vấn đề nông nghiệp đối với Trump”, ông Jarrett khẳng định, và nói thêm rằng trong khi không rõ liệu Trung Quốc có muốn Trump tại vị thêm một nhiệm kỳ Tổng thống nữa hay không, "họ biết ông Trump có thể tái đắc cử” và sẽ chú ý đến các giao dịch trong tương lai với ông ấy.

Người ta cũng đã đồn rằng Trung Quốc sẽ viện dẫn một điều khoản bất khả kháng trong thỏa thuận giai đoạn một vì sự nghiêm trọng của coronavirus, đối với nền kinh tế của nước này.

Ủy ban Đánh giá An ninh và Kinh tế Mỹ-Trung, một cơ quan thuộc quốc hội Mỹ, cho biết trong một báo cáo hồi tháng 2, tình hình dịch bệnh có thể ảnh hưởng đến khả năng Trung Quốc đáp ứng các cam kết, và lưu ý thỏa thuận bao gồm một điều khoản để tham vấn nếu “xảy ra thảm họa tự nhiên hoặc sự kiện khác không lường trước được” can thiệp vào một trong hai quốc gia khi thực hiện nghĩa vụ của họ.

Vào thứ sáu, ông Ngụy Kiến Quốc, người từng giữ chức thứ trưởng thương mại Trung Quốc, chịu trách nhiệm về vấn đề ngoại thương, đã đề nghị rằng Trung Quốc có thể sử dụng một giải pháp như vậy đối với hàng hóa phi nông nghiệp.

Ông Jarrett nghi ngờ rằng điều này sẽ xảy ra sớm thôi, cho thấy rằng ông Ngụy đang “nhắc nhở chúng tôi [điều khoản] vẫn nằm bên ngoài”, và “sẽ chờ đợi cho đến khi rõ ràng rằng” việc mua hàng hóa không xảy ra trước khi kích hoạt thỏa thuận.

Về phần mình, các công ty ở Trung Quốc đã tìm cách chứng thực tình huống bất khả kháng, hoặc do thiên tai, điều khoản từ bỏ các cam kết hợp đồng vì dịch coronavirus. Một cơ quan chính phủ ở Trung Quốc đã cấp giấy chứng nhận cho hơn 3.000 công ty trong ba tuần đầu tiên của tháng hai, xác nhận họ là nạn nhân của những tình huống bất ngờ khiến họ không thể thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng.

Nguồn: South China Morning Post

Từ khóa: Thỏa thuận thương mại Mỹ Trung, chủ nghĩa bảo hộ