Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

*BRICS: là tên gọi của một khối gồm các nền kinh tế lớn mới nổi như Brasil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi.

Đầu năm 2020, Nga đảm nhận chức chủ tịch tại BRICS trong bối cảnh leo thang rủi ro chính trị và những cú sốc tiếp theo đối với nền kinh tế toàn cầu. Trong số rất nhiều ưu tiên và sáng kiến được công bố theo cách truyền thống bởi các quốc gia đảm nhận chức chủ tịch tại BRICS, trọng tâm năm nay có thể sẽ phù hợp hơn để tìm ra con đường tăng cường các cấp độ đa phương về quản trị toàn cầu. Với mong muốn tạo ra một tác động toàn cầu đối với sự phát triển cơ cấu quản trị toàn cầu của nền kinh tế thế giới, BRICS cần hình thành một nền tảng hiệu quả để mở rộng hợp tác kinh tế của mình với Nam toàn cầu (Global South: thuật ngữ được WB sử dụng để chỉ những quốc gia thu nhập thấp hoặc trung bình thuộc khu vực châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh và Caribbean). Một nền tảng như vậy có thể dựa trên sáng kiến BRICS+ được Trung Quốc đưa ra, với sự kết hợp của các khối hội nhập khu vực từ các nước đang phát triển- đóng vai trò cốt lõi của nền tảng đó.

Có lẽ cách hiệu quả nhất mà BRICS có thể chứng minh bản thân là công cụ hỗ trợ cho việc xây dựng nền kinh tế thế giới cân bằng hơn sẽ là bằng cách lấp đầy khoảng trống và lỗ hỏng trong hệ thống quản trị toàn cầu hiện nay. Chúng gồm sự mất cân bằng trong các thể chế toàn cầu đa phương (giữa tỷ trọng của các nền kinh tế phát triển và đang phát triển), thiếu sự hợp tác của các thể chế khu vực như các khối thương mại khu vực, các ngân hàng phát triển khu vực, biện pháp cấp vốn khu vực (hiện không có cơ chế như vậy trong hệ thống quản trị toàn cầu), nhu cầu cấp thiết cho việc mở rộng mảng tiền dự trữ phục vụ cho nền kinh tế toàn cầu, cũng như sự thiếu vắng một cơ chế chống khủng hoảng đã được xác định trước- liên quan đến việc kích thích tài khóa và/ hoặc tiền tệ được kết hợp trên toàn cầu trong thời kỳ suy thoái nghiêm trọng.

BRICS được định vị là khối duy nhất lãnh đạo cộng đồng toàn cầu trong việc thu hẹp khoảng cách và sự thiếu hiệu quả trên. Ngoài việc sức mạnh của khối ngày càng tăng trong nền kinh tế thế giới, BRICS sử dụng “lợi thế so sánh” so với các khối và các thỏa thuận khác trong việc tiếp cận với phần còn lại của thế giới, do những nước này có mặt ở tất cả các khu vực chính của thế giới đang phát triển. Tập hợp các khối hội nhập khu vực nơi mà BRICS là thành viên có thể hình thành cơ sở cho BRICS+, từ đó thông qua độ mở và độ bao quát sẽ tạo ra vị thế mạnh hơn nhiều nhằm điều chỉnh lỗ hỏng trong quản trị toàn cầu đã nêu ở trên.

Quan trọng nhất, BRICS thông qua khuôn khổ BRICS+ có thể đóng vai trò là cửa ngõ cho sự thúc đẩy tự do hóa và hội nhập kinh tế thay thế cho thế giới phát triển. Một phương pháp thay thế như vậy sẽ cho phép một mức độ lựa chọn quan trọng theo hướng phát triển nền kinh tế toàn cầu, cho dù theo mô hình kinh tế mà các quốc gia theo đuổi hoặc theo hệ thống tiền tệ và thanh toán được sử dụng để phục vụ các giao dịch xuyên biên giới. Điều này cũng cho phép nền kinh tế thế giới tận dụng triệt để một trong những dự trữ triển vọng nhất để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu, cụ thể hội nhập kinh tế Nam- Nam.

Để tăng sức hấp dẫn của việc xây dựng liên minh với các quốc gia BRICS và trở thành một trong những thành phần quan trọng trong cơ cấu kinh tế quốc tế mới, khối này cần tạo ra sự tiến bộ trong các lĩnh vực quan trọng như nâng cao các tiêu chuẩn môi trường. Nhấn mạnh hơn vào việc bảo vệ môi trường cần trở thành một trong những yếu tố hệ thống của chiến lược BRICS trong hợp tác nội khối BRICS cũng như với các nước khác. Ngoài ra, cũng cần quan tâm về các chiến lược phát triển chung cho việc nâng cao các tiêu chuẩn quản trị doanh nghiệp cũng như giảm sự mất cân bằng kinh tế và bất bình đẳng giữa các khu vực. Thứ hai, một trong những địa điểm hợp tác nhiều triển vọng có thể là việc thúc đẩy các mối liên kết kinh tế và phát triển rộng hơn của các vùng nội địa xa xôi (Hinterland) của các nước BRICS mà hiện đang phải đối mặt với chi phí vận tải cao và điểm nghẽn cơ sở hạ tầng khác.

Hướng đi trọng tâm trong việc hình thành quản trị toàn cầu mới cũng sẽ liên quan đến BRICS cùng với các tổ chức toàn cầu như WTO nhằm điều chỉnh các vấn đề từ thủ tục giải quyết tranh chấp đến hợp tác với các thể chế khu vực và đưa ra các quy tắc về việc kiểm soát chủ nghĩa bảo hộ về công nghệ, tài chính và đầu tư trong nền kinh tế toàn cầu. Trong hoạt động với các nền kinh tế tiên tiến về việc giải quyết một số lỗ hỏng quan trọng trong hệ thống quản trị toàn cầu, BRICS cùng với các đồng minh từ BRICS+ có thể đóng góp quan trọng vào việc củng cố khuôn khổ thể chế quốc tế đa phương.

Quan trọng hơn, thay vì tìm cách loại bỏ các thỏa thuận và thể chế hiện có, BRICS đã công khai ủng hộ sự cần thiết phải củng cố chủ nghĩa đa phương và tăng cường các thể chế toàn cầu trước áp lực chủ nghĩa bảo hộ gia tăng. Nói cách khác, thay vì nhắm đến thay thế các thể chế toàn cầu hiện có, BRICS đang tạo ra các thỏa thuận mới bổ sung và củng cố khuôn khổ thế chế hiện có của nền kinh tế toàn cầu thông qua việc điều chỉnh một số liên kết và lỗ hỏng hẹp lại trong quản trị toàn cầu. Thay vì là khối cản trở khuôn khổ quản trị hiện nay, BRICS có thể đóng vai trò là chất ổn định cũng như cơ sở của các phương pháp cải tiến nhằm nâng cao tính hiệu quả và bao quát của hệ thống toàn cầu.

Tóm lại, những thập kỷ qua đã cho thấy cơ hội duy nhất cho các nền kinh tế tiên tiến để xây dựng cơ cấu kinh tế thế giới mở, bền vững và bao quát nhằm thúc đẩy sự phát triển. Thực tế của nền kinh tế thế giới ngày nay đặc trưng bởi chủ nghĩa bảo hộ, các biện pháp trừng phạt và làm suy yếu chủ nghĩa đa phương chỉ ra sự cần thiết phải cải cách quản trị toàn cầu. BRICS có thể trở thành trụ cột chính của cơ cấu kinh tế mới nổi mới và đối với chủ tịch Nga tại BRICS vào năm 2020, điều này có nghĩa rằng trọng tâm chính cần hướng vào việc xây dựng khuôn khổ quan hệ đối tác BRICS trên toàn cầu. Chính nhờ những nỗ lực như vậy mà BRICS có thể trở thành “trở thành viên đá nền tảng” .

Nguồn: Valdai

Từ khóa: BRICS, hướng tới, quản trị toàn cầu