Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Trong năm nay, quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng vào khu vực ASEAN dự kiến sẽ tăng tốc, khi mà giới doanh nghiệp tăng cường đầu tư vào khu vực.

Dự báo này được đưa ra trong bối cảnh ASEAN đang hưởng lợi từ dòng chảy hàng hóa và dịch vụ tăng mạnh vào khu vực, kết quả của sự hiện tượng hướng thương mại.

Munir Nanji, lãnh đạo Ngân hàng Citibank tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho biết đầu tư sẽ tăng trưởng nhanh chóng nhờ vào những doanh nghiệp đang hoạt động tại khu vực, cũng như những doanh nghiệp vừa mới tham gia vào khu vực.

Ông Nanji cho biết: “Các doanh nghiệp ở châu Á có thể đã khai thác tối đa tiềm năng hiện tại của họ … vậy nên họ sẽ phải chi thêm cho đầu tư phát triển. Nếu doanh nghiệp còn mới mẻ với thị trường ASEAN, họ sẽ tìm kiếm cơ hội khai thác thị trường này – vậy nên họ cũng sẽ tăng cường đầu tư.”

Có rất nhiều chuỗi cung ứng đã và đang chuyển dịch vào ASEAN. Theo hai nhà kinh tế học Kit Wei Zheng và Ang Kai Wei của Citibank, xu hướng này được thúc đẩy bởi các nguồn đầu tư mới thay vì sử dụng năng lực hiện có. Trong một báo cáo xuất bản vào tháng 10, các nhà kinh tế học cho biết đã có 24 thông báo về việc dịch chuyển chuỗi cung ứng được đưa ra trong Quý 2 năm 2019, dựa trên mẫu khảo sát là 109 thông báo liên quan đến việc điều chỉnh chuỗi cung ứng của các công ty. Con số này đã tăng lên thành 29 vào Quý 3. Từ Quý 3/2018 đến Quý 1/2019, trung bình mỗi quý có 18 trường hợp, trong khi vào Quý 2/2018 chỉ có 2 trường hợp.

Các nhà kinh tế học lưu ý rằng “cho đến hiện tại, sự tăng trưởng liên tục trong xuất khẩu từ 6 nước ASEAN vào Mỹ cho thấy năng lực của khu vực vẫn chưa được khai thác hết”.

Tuy nhiên, họ cho rằng hạn chế về năng lực có thể xuất hiện ở một số lĩnh vực nhất định.

Ông Nanji chỉ ra rằng, các công ty có nhà máy đặt sẵn tại khu vực đang cố gắng sản xuất tối đa công suất của họ. “Nhưng điều xảy ra sau đó chính là bạn bắt đầu đầu tư nhiều tiền hơn … Đây là làn sóng sắp xảy ra. Và càng nhiều vốn đầu tư đổ vào. Nếu bạn nhìn vào giá trị FDI đổ vào ASEAN trong năm ngoái, bạn sẽ thấy sự tăng trưởng dữ dội nhất đang diễn ra tại đây.”

Dĩ nhiên, xu hướng FDI đổ vào khu vực Đông Nam Á đang đi ngược với xu hướng suy giảm giảm FDI trên toàn cầu. Dựa theo dữ liệu từ Báo cáo Đầu tư Thế giới năm 2019 của Hội nghị Liên hiệp quốc về Thương mại và phát triển (UNCTAD), châu Á là khu vực thu hút FDI nhiều nhất thế giới, nắm giữ 39% dòng vốn toàn cầu năm 2018, tăng từ mức 33% vào năm 2017. Đặc biệt, Đông Nam Á thu hút được mức đầu tư kỷ lục, lên đến 149 tỷ USD, tăng 3%.

Điều này đi ngược với bối cảnh FDI toàn cầu đang trượt dốc. Năm 2018 là năm thứ 3 liên tiếp chứng kiến mức FDI đi xuống, giảm 13% xuống còn 1,3 nghìn tỷ USD.

James Zhan, giám đốc bộ phận đầu tư và doanh nghiệp của UNCTAD, cho biết triển vọng của dòng FDI vào châu Á trong năm 2019 “khá là tích cực”, nhờ vào viễn cảnh kinh tế thuận lợi và các nỗ lực liên tục để cải thiện môi trường đầu tư ở một vài nền kinh tế lớn.

Dự báo cho năm 2020, Chua Kak Bin, chuyên gia kinh tế cấp cao của Maybank Kim Eng chỉ ra rằng các dự án FDI được đăng ký tại ASEAN trong năm 2019 sẽ bắt đầu chuyển thành vốn FDI thực tế, bởi vì các tập đoàn đa quốc gia (MNCs) tập trung đầu tư vốn phát triển nhiều hơn với chiến lược “Trung Quốc + 1” để đề phòng rủi ro từ tranh chấp thương mại Mỹ-Trung cũng như những bất ổn trong tương lai.

Trong một báo cáo công bố vào cuối tháng 11, Tiến sĩ Chua cho biết thỏa thuận thương mại dang dở của Mỹ và Trung Quốc sẽ không kiềm hãm quá trình tái định hình và dịch chuyển chuỗi cung vào ASEAN. Các quốc gia hưởng lợi từ quá trình này bao gồm Việt Nam, Malaysia, Thái Lan, và có thể là Phillipines. Indonesia có thể sẽ không nhận được nhiều lợi ích đến từ sự chuyển dịch này.

Theo ông Nanji của Citibank, xu hướng lớn được mong chờ sắp tới chính là sự tăng trưởng của các doanh nghiệp châu Á trong khu vực.

“Các tập đoàn châu Âu có quy mô lớn hơn bởi vì sự hiện diện của họ lâu hơn. Nhưng doanh nghiệp châu Á sẽ tăng trưởng nhanh hơn rất nhiều, và trong vòng 5 năm tới, các doanh nghiệp châu Á có thể vượt mặt các doanh nghiệp châu Âu.”

Ngân hàng chúng tôi đã định vị lại chính mình để có thể nắm bắt sự tăng trưởng này. “Trong suốt 18 tháng qua, chúng tôi đã đầu tư nhiều nguồn lực và tập trung nhiều hơn vào tình hình thương mại nội khối châu Á. Đây là lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất. Tôi cho rằng các khách hàng châu Âu đang làm khá tốt, họ tiếp cận được châu Á, nhưng ở một vài phương diện, họ đã có mặt tại đây được một khoảng thời gian nên mức tăng trưởng của họ có thể ở mức một con số.

“Các công ty châu Á đang phát triển, họ đưa ra các sản phẩm mới, và ngày càng gần gũi hơn, họ khao khát kinh doanh và đang làm khá tốt.”

Citibank cho biết số lượng khách hàng đến từ hành lang thương mại nội Á đang tăng lên mạnh mẽ, và góp phần vào kết quả tốt đẹp của ngân hàng trong nửa đầu năm 2019 tại khu vực.

Đáng chú ý là sự tăng trưởng mạnh nhất diễn ra dọc theo hành lang từ Hàn Quốc vào ASEAN và từ Trung Quốc vào ASEAN.

Theo số liệu của ngân hàng từ tháng 9/2019, tốc độ tăng trưởng của các nước dọc theo hành lang Hàn Quốc - ASEAN đã tăng lên 36% so với cùng kì năm ngoái. Con số này phần lớn nhờ vào Việt Nam, bởi đây là một trong những trung tâm sản xuất quan trọng, nhờ có các ưu đãi thuế quan và nguồn lao động rẻ và trẻ.

Trong khoảng thời gian này, tăng trưởng của các nước dọc theo hành lang Trung Quốc - ASEAN đã nhảy vọt 23% so với cùng kì năm ngoái.

“Công nghệ tài chính là lĩnh vực đang tăng trưởng nhanh chóng, và chúng tôi đang là ngân đại diện cho nhiều khách hàng kỹ thuật số. Mạng lưới rộng lớn chính là một lợi thế khác bởi khách hàng chỉ cần liên kết với một ngân hàng để quản lí tất cả các tài khoản phụ của họ ở nước ngoài; chúng tôi cung cấp cho họ các giải pháp thực tế,” Citibank cho biết.

Kể từ năm 2017, chúng tôi đã mở thêm tổ đặc trách châu Á. Đến hiện tại, chúng tôi đang có 20 tổ đặc trách châu Á đang hoạt động – bao gồm 11 tổ đặc trách Trung Quốc và Nhật Bản tại Thái Lan, Singapore, Việt Nam, Ấn Độ, và 2 tổ tại Trung Quốc.

Công ty khởi nghiệp logistics Ninja Van là một trong số những công ty đang hưởng lợi từ dòng chảy của thương mại điện tử.

Pang Sing Yang, phó chủ tịch mảng kinh doanh xuyên biên giới tại Ninja Van cho biết “Dù chiến tranh thương mại có xảy ra hay không, các nhà buôn Trung Quốc cũng ngày càng quan tâm việc giao thương với Đông Nam Á, nhất là các nước lớn như Indonesia và Philippines. Chúng tôi nhận thấy sự phát triển ổn định của dòng chảy thương mại điện tử xuyên biên giới, nơi mà các nhà buôn nước ngoài đang chú trọng vào khai thác nhu cầu của cả khu vực hơn là chỉ riêng nơi xuất xứ. Việc này cho thấy nhiều khả năng họ sẽ đầu tư vào kho bãi tại các thị trường mục tiêu để cắt giảm thời gian giao hàng”.

Ông cho biết thêm rằng mặc dù dòng chảy hàng hóa từ doanh nghiệp đến khách hàng nội khối Đông Nam Á chỉ đang chiếm một phần nhỏ, nó đang “nhanh chóng” trở thành một phần quan trọng của doanh nghiệp.

“Không có gì bất ngờ khi phần lớn các dòng chảy này bắt nguồn từ Malaysia, nơi mà các nhà bán buôn nước ngoài đặt trụ sở của họ, nhờ có các quy định thuận lợi và mạng lưới vận tải hàng không tốt, và vị trí địa lý gần với sân bay Changi của Singapore.”

Công ty Ninja Van đã hỗ trợ cung cấp các giải pháp logistics trọn gói cho các doanh nghiệp từ năm 2019. Công ty này vừa mới triển khai hoạt động tại Malaysia, với kế hoạch thành lập các đơn vị hỗ trợ doanh nghiệp, hay còn gọi là B2B, tại cả 6 quốc gia mà họ đang có mặt.

Ông Eduardo Pedrosa, tổng thư ký Hội đồng hợp tác kinh tế Thái Bình Dương (PECC) và là một trong 3 quan sát viên chính thức của Tổ chức Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), cho biết một trong những lý do khiến mọi người đều tin vào mức tăng trưởng của khu vực trong tương lai chính là các cam kết hội nhập thương mại.

Theo Báo cáo Thường niên Khu vực năm 2019/2020 của PECC, triển vọng đầu tư tại châu Á-Thái Bình Dương đã giảm xuống từ năm ngoái do những kì vọng tăng trưởng toàn cầu chuyển sang hướng cực kì tiêu cực. 67.9% - một con số khổng lồ - trong số những người tham gia khảo sát hằng năm của cộng đồng toàn cầu châu Á-Thái Bình Dương cho biết họ dự kiến nền kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng thấp hơn vào năm sau.

5 rủi ro hàng đầu được đưa ra chính là sự phát triển của chủ nghĩa bảo hộ và chiến tranh thương mại, sự thụt lùi trong tăng trưởng thương mại toàn cầu, tiếp đến lần lượt là sự thụt lùi của Trung Quốc và Mỹ, và cuối cùng là sự thiếu hụt vai trò lãnh đạo chính trị.

Xét về những kì vọng dành cho các khu vực và một số quốc gia đặc biệt, Đông Nam Á là khu vực nhận được nhiều tình cảm tích cực nhất, với 42.2% người cho rằng tăng trưởng sẽ diễn ra mạnh mẽ, tiếp đến là Ấn Độ (31.6%).

“Nếu bạn nghĩ về một bức tranh lớn hơn, mọi người đang thực sự lo lắng về xu hướng chủ nghĩa bảo hộ đang diễn ra… Mặt khác, ở Đông Nam Á, câu chuyện hội nhập thương mại vẫn tiếp diễn. Chúng tôi có Cộng đồng kinh tế ASEAN, chúng tôi cũng có các cuộc đàm phán cho Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và đã được ký kết tại hội nghị thượng đỉnh Bangkok … (và) dĩ nhiên một vài nền kinh tế ASEAN cũng tham gia vào CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương).”

RCEP là một hiệp định thương mại tự do được đề xuất giữa ASEAN và 5 đối tác thương mại quan trọng: Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc. Trong cuộc gặp gỡ giữa các lãnh đạo đến từ Trung Quốc - Nhật Bản - Hàn Quốc diễn ra tại Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc) hồi tháng 12, cả 3 nước này đã tuyên bố rằng họ sẽ tích cực thúc đẩy việc ký kết hiệp định RCEP trong năm 2020.

Nguồn: Business Times

Từ khóa: ASEAN, hội nhập kinh tế, chiến tranh thương mại, chủ nghĩa bảo hộ, dịch chuyển chuỗi cung ứng, RCEP