Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Thương mại giữa ASEAN và Ấn Độ đã tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây. Không chỉ riêng các doanh nghiệp Ấn Độ nhận ra được những cơ hội to lớn từ khu vực, mà cộng đồng doanh nghiệp ASEAN cũng nhận thấy được tiềm năng kinh doanh khổng lồ tại Ấn Độ.

Trong bối cảnh nền kinh tế Ấn Độ ngày càng chững lại, hội nghị thượng đỉnh doanh nghiệp Ấn Độ - ASEAN vừa được tổ chức gần đây đã mở ra cơ hội định hình và củng cố quan hệ kinh tế với các nước Đông Nam Á. Thậm chí trước cả khi thỏa thuận thương mại Ấn Độ - ASEAN được ký kết vào năm 2015, hai khu vực này đã có mối quan hệ thương mại và văn hóa rất lâu đời. Thương mại giữa ASEAN và Ấn Độ đã tăng vọt trong những năm gần đây. Không chỉ riêng các doanh nghiệp Ấn Độ nhận ra được cơ hội to lớn đến từ ASEAN mà cộng đồng doanh nghiệp ASEAN cũng nhận thấy được tiềm năng khổng lồ đến từ Ấn Độ.

Mặc cho lịch sử thương mại và văn hóa lâu đời, quan hệ đối tác giữa hai khu vực chỉ thực sự tiến triển sau khi Ấn Độ ban hành “Chính sách Hướng Đông” vào năm 1995, sau đó đổi tên thành “Chương trình Hành động Hướng Đông” vào năm 2015. Động thái này mang đến sự thúc đẩy cần thiết, giúp tăng cường hợp tác giữa Ấn Độ với các nước láng giềng phía Đông và Đông Nam. Có nhiều nguyên nhân khiến mối quan hệ này đóng vai trò thiết yếu đối với nền kinh tế Ấn Độ, trong bối cảnh nước này đang nổi lên như một nền kinh tế tiến bộ của thế giới. Kể từ khi ký kết thỏa thuận thương mại tự do vào năm 2015, tổng giá trị thương mại tự do giữa Ấn Độ và các nước ASEAN tăng trưởng đáng kể, từ 45 tỷ USD trong giai đoạn 2008-2009 lên 97 tỷ USD trong 2018-2019. Ngoài ra, tổng GDP của cả ASEAN đang là 2.7 triệu USD, khiến khối này trở thành nền kinh tế lớn thứ 3 ở châu Á và lớn thứ 7 trên toàn thế giới.

Hội nghị thượng đỉnh doanh nghiệp lần này diễn ra vào một thời điểm rất kịp thời; cuộc chiến thương mại đang tiếp diễn giữa Trung Quốc và Mỹ làm suy thoái nền kinh tế toàn cầu, và cộng đồng quốc tế đang tìm cách ngăn chặn cuộc khủng hoảng sắp xảy ra với nền kinh tế thế giới. Ấn Độ cũng đang nhắm đến khu vực Thái Bình Dương như là trọng tâm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cho nước này. Trong nhiều thập kỉ, lợi ích kinh tế của Ấn Độ đến từ khu vực này không đáng kể do sự thống trị của cộng đồng người Trung Quốc tại nhiều nước Đông Nam Á, khiến các nước này ưu tiên hợp tác với Trung Quốc hơn là Ấn Độ. Và điều này đang dần thay đổi, mặc dù các vấn đề tự do hóa dòng chảy hàng hóa, dịch vụ, và nguồn vốn xuyên biên giới vẫn còn nhiều bất cập.

Mối quan hệ Ấn Độ - ASEAN ngày càng phát triển, kể từ khi Ấn Độ trở thành đối tác cấp cao của khối vào năm 2002. Ấn Độ đã hợp tác với ASEAN ở cả cấp khu vực và cấp tiểu khu vực, thông qua ký kết thỏa thuận hợp tác kinh tế với từng nước ASEAN riêng lẻ, khiến hội nhập kinh tế với khu vực ngày càng sâu rộng. Các nước như Singapore, Malaysia và Thái Lan đã trở thành điểm đến xuất khẩu chính của Ấn Độ. Nhờ có những sự hỗ trợ lẫn nhau giữa Ấn Độ và các nước Đông Nam Á ở nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, cơ khí và khoáng sản, quan hệ thương mại liên tục được mở rộng.

Tuy nhiên, vẫn còn những thách thức nhất định đối với mối quan hệ Ấn Độ - ASEAN, đặc biệt ở các lĩnh vực liên quan đến kết nối, thể chế, và con người với con người. Những rào cản này đã ngăn cản Ấn Độ hội nhập vào chuỗi giá trị của khu vực.

Kết nối với Đông Nam Á

Để củng cố quan hệ kinh tế giữa Ấn Độ và các nước Đông Nam Á, hai bên cần tập trung vào 3 yếu tố then chốt sau: kết nối về vật chất (cơ sở hạ tầng), kết nối thể chế, và cuối cùng là, kết nối con người với con người. Rõ ràng, sự kết nối hạ tầng giao thông là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với quan hệ Ấn Độ - ASEAN. Nó sẽ cho phép quá trình vận chuyển hàng hóa và dịch vụ xuyên biên giới trở nên liền mạch hơn. Tuy nhiên, hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông hiện nay đang còn tồn tại bất cập, như nhiều đường xá kém chất lượng, thiếu các tuyến đường sắt, cơ sở cảng không đầy đủ, và thiếu hợp tác hải quan. Chính phủ Ấn Độ đang thực hiện các dự án cơ sở hạ tầng lớn ở các bang phía Đông Bắc Ấn Độ và các bang miền Nam, nhằm cải thiện kết nối đường bộ và hàng hải. Các bang Đông Bắc là nền tảng cho những nỗ lực kết nối khu vực với các nước ASEAN, đặc biệt là với Myanmar – quốc gia giáp với vùng Đông Bắc Ấn Độ. Dự án giao thông vận tải đa phương thức Kaladan là một trong những dự án lớn đang được Ấn Độ thực hiện ở Đông Nam Á. Dự án này dự kiến sẽ kết nối Kolkata với cảng Sittwe của Myanmar. Dự án này sẽ khai thông hệ thống vận chuyển hàng hóa và dịch vụ giữa Ấn Độ và Myanmar, và sau đó, mở rộng sang các nước Đông Nam Á như Lào, Campuchia và Việt Nam.

Quan trọng không kém chính là việc xây dựng kết nối thể chế một cách hiệu quả, bằng cách đồng bộ hóa các chính sách về thương mại, đầu tư, và tài chính thông qua việc gỡ bỏ rào cản phi thuế quan cũng như các quy định cản trở việc di chuyển hàng hóa và dịch vụ. Hai bên sẽ cần triển khai các biện pháp thuận lợi hóa thương mại, cắt giảm số lượng hồ sơ thủ tục, để tăng cường giao lưu kinh tế giữa Ấn Độ và các nước ASEAN.

Đông Bắc là cánh cửa tới ASEAN

Sau cùng, Ấn Độ đang có lịch sử kết nối con người với con người từ lâu đời với các nước Đông Nam Á, nhất là Singapore, Malaysia và Indonesia, những nơi có nhiều cộng đồng người Ấn Độ sinh sống. Người Ấn Độ chiếm đến 9% dân số Singapore và 7% dân số Malaysia. Đây là một lợi thế cạnh tranh của Ấn Độ so với các nước khác. Người Ấn Độ gốc Đông Bắc có thể trở thành động cơ mới thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của nước này. Nổi tiếng với vốn nhân lực dồi dào và lòng hiếu khách, vùng Đông Bắc đang trở thành khu vực duy nhất của Ấn Độ có khả năng kết nối đường bộ với các nước ASEAN. Ngoài ra, các mối liên kết lịch sử và văn hóa chặt chẽ còn giúp khu vực củng cố quan hệ với Đông Nam Á. Ấn Độ không nên xem khu vực Đông Bắc đơn giản là “cánh cửa” tới ASEAN trong kế hoạch Hành động Hướng Đông. Khu vực Đông Bắc cần trở thành một nhân tố tham gia tích cực, chứ không chỉ đơn thuần là một điểm trung chuyển hoặc đi qua.

Hội nghị thượng đỉnh Doanh nghiệp Ấn Độ - ASEAN sắp tới được kì vọng sẽ mở ra cơ hội phát triển quan hệ thương mại, đồng thời mở đường cho các khoản đầu tư vào Ấn Độ và các nước ASEAN. Có thể nói lần đầu tiên, hội nghị thương đỉnh đã xác định được những cơ hội trong các lĩnh vực đặc thù, và nâng cao vai trò của Ấn Độ trong hoạt động thúc đẩy tăng trưởng và hợp tác với các nước ASEAN. Đây sẽ là một dịp hữu ích để thúc đẩy hoạt động thương mại và đầu tư cũng như củng cố mối quan hệ đối tác giữa Ấn Độ và ASEAN.

Nguồn: India Infoline

Từ khóa: ASEAN, hội nhập kinh tế, tự do hóa thương mại, quan hệ Ấn Độ ASEAN