Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Một thỏa thuận đình chiến không chính thức giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã làm dấy lên hy vọng một lần nữa về việc hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang hợp tác để tìm giải pháp cho cuộc chiến thương mại.

Tuy nhiên thỏa thuận đạt được vẫn còn rất xa so với nội dung một hiệp định thương mại toàn diện. Sự đồng thuận đình chiến giữa hai nước đã không đề cập đến những chủ đề gây chia rẽ nhất trong quan hệ song phương như công nghệ và chính sách kinh tế của Trung Quốc.

Tổng thống Trump hôm thứ Sáu cũng cho biết vẫn còn nhiều điều cần thực hiện – dấu hiệu của việc ông sẽ có cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình tại một hội nghị ở Chile tháng tới.

Vậy nhưng, việc các nhà đàm phán sẽ cần đến 5 tuần để hoàn thiện văn bản chính thức của thỏa thuận kìm hãm thương chiến cho thấy họ vẫn còn phải chi tiết hóa những nội dung đã thống nhất.

Stephen Olson, chuyên gia tại tổ chức Hinrich Foundation đã viết trong một ghi chú của mình rằng “Trong mọi hiệp định thương mại, phần ám ảnh (và công việc khó khăn nhất) luôn nằm ở việc chi tiết hóa nội dung các điều khoản. Và, sau đàm phán, không có bất kỳ thỏa thuận bằng văn bản nào giữa Trung Quốc và Mỹ”.

Mỗi bên dùng ngôn ngữ khác nhau để miêu tả về những gì đã đạt được sau cuộc họp giữa đoàn đàm phán hai quốc gia. Ông chủ Nhà Trắng gọi đây là “một thỏa thuận giai đoạn một hoàn chỉnh”, nhấn mạnh thêm nội dung đình chiến tương tự như “một lễ hội tình yêu” sau nhiều tháng tranh cãi. Truyền thông nhà nước Trung Quốc, ngược lại, có cách tiếp cận thận trọng hơn, tránh sử dụng từ “thỏa thuận” và chỉ đề cập đến “những tiến bộ mạnh mẽ” trong các phiên đàm phán.

Trong bài xã luận hôm Chủ Nhật, tờ China Daily nhận định “Trên cơ sở những gì đã xảy ra trong quá khứ, Washington có thể quyết định hủy bỏ thỏa thuận song phương bất kỳ lúc nào nếu họ nghĩ điều này phục vụ tốt nhất cho lợi ích của họ”.

Đã có một số nhượng bộ ban đầu được thể hiện trong hiệp định đình chiến, bên cạnh hàng loạt vấn đề lớn hơn vẫn cần giải quyết.

Sản phẩm nông nghiệp

Theo Oxford Economics, Trung Quốc đã chịu nhường bước trong vấn đề nhập khẩu sản phẩm nông nghiệp, bao gồm đậu tương và thịt heo.

Chính quyền Trump loan báo thỏa thuận hôm thứ Sáu bao gồm việc Mỹ sẽ bán từ 40 đến 50 tỷ đô la giá trị hàng nông sản sang Trung Quốc – cao hơn con số 24 tỷ đô kim ngạch xuất khẩu nông sản của Mỹ sang Trung Quốc năm 2017 – thời điểm trước khi bắt đầu thương chiến. Năm 2018, Mỹ chỉ xuất khẩu 9.3 tỷ đô la hàng nông sản sang thị trường Trung Quốc.

Tổng thống Trump thông báo trên Twitter vào Chủ nhật rằng Trung Quốc sẽ “ngay lập tức” mua một lượng lớn sản phẩm nông nghiệp từ phía Mỹ. Tuy nhiên, thông tin chi tiết về thương vụ vẫn còn khá ít ỏi.

Trung Quốc là một trong những thị trường lớn nhất của hàng nông sản Hoa Kỳ, người nông dân xứ cờ hoa đã chịu thiệt hại nặng từ những biện pháp trả đũa thuế quan của Trung Quốc.

Về phía Trung Quốc, đồng ý mua thêm hàng hóa nông nghiệp từ Mỹ có thể xuất phát một phần từ nhu cầu nội địa đối với sản phẩm thịt lợn – theo ông Jeffrey Halley – nhà phân tích thị trường cấp cao tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương của hang Onada.

Trong một ghi chú khảo cứu, ông nhận định như sau: “Cam kết của phía Trung Quốc phù hợp với tình hình của họ hiện tại trong bối cảnh dịch tả lợn đang tàn phá ngành công nghiệp chăn nuội lợn của quốc gia này”.

Bắc Kinh ra chỉ dấu rằng họ sẽ sẵn sàng hàn gắn mối quan hệ với Mỹ. Quốc gia hơn 1 tỷ dân đã mất 100 triệu con lợn do dịch tả lợn châu Phi – tình thế buộc giới chức phải mở kho dự trữ thịt khẩn cấp để bình ổn thị trường.

Một vài mức thuế suất cao bị dỡ bỏ, trong khi những mức thuế khác vẫn tồn tại

Như một phần của thỏa thuận đạt được, Hoa Kỳ sẽ ngừng tăng thuế từ 25% lên 30% đối với 250 tỷ đô la sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc – dự kiến có hiệu lực từ 15/10.

Tuy vậy, vấn đề thuế áp lên hàng nhập khẩu dự kiến có hiệu lực cuối năm nay hiện vẫn nằm trên bàn đàm phán. Mỹ có kế hoạch đánh thuế 15% lên 160 tỷ đô la giá trị hàng hóa từ quốc gia đông dân nhất thế giới vào ngày 15/12 năm nay – theo Viện Peterson về Kinh tế quốc tế. Lần đánh thuế vào cuối năm có thể gây tổn thương lớn đến người tiêu dùng Mỹ do nó có tác động trực tiếp lên các sản phẩm tiêu dùng như máy tính xách tay và điện thoại thông minh.

Mức thuế 15% ban đầu dự kiến sẽ có hiệu lực ngay đầu tháng 9, tuy vậy, ông Trump đã trì hoãn việc đánh thêm thuế sang giữa tháng 12 nhằm tránh ảnh hưởng đến mùa mua sắm cuối năm của người tiêu dùng Hoa Kỳ.

Người đứng đầu Hiệp hội dệt may và da giày, trong thông báo hôm thứ Sáu đã nói rằng họ hoan nghênh hành động hoãn tăng thuế, tuy vậy ông nhắn nhủ rằng “Các sản phẩm đang phải chịu mức thuế cao vẫn đang phải gồng gánh chi phí phát sinh từ hoạt động đánh thuế của chính quyền”.

Cũng theo Viện Peterson, nếu mức thuế quan dự kiến vẫn được áp dụng và có hiệu lực từ tháng 12, hầu hết sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ phải chịu áp thuế. Cũng vào thời điểm đó, Trung Quốc cũng sẽ đáp trả bằng cách đánh thuế lên 70% hàng xuất khẩu Hoa Kỳ.

Cuộc chiến công nghệ vẫn tiếp diễn

Cuộc đối đầu Mỹ - Trung không đơn giản chỉ xoay quanh vấn đề thuế quan. Hai cường quốc kinh tế đang bị cuốn vào cuộc chiến để giành vị trí thống lĩnh lĩnh vực công nghệ tương lai.

Những hạn chế của Hoa Kỳ áp dụng đối với tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc Huawei cùng hàng loạt công ty thuộc lĩnh vực trí tuệ nhân tạo nước này đã làm trầm trọng thêm mối bất hòa giữa hai quốc gia. Có ít dấu hiệu cho thấy Mỹ và Trung Quốc đang tiến gần đến giải pháp cho vấn đề đã nêu. Tuần trước, Mỹ đã liệt thêm các doanh nghiệp như SenseTime và Hikivision vào danh sách đen thương mại.

Vấn đề về Huawei không được đề cập trong thỏa thuận – theo lời Đại diện thương mại Robert Lighthizer tại buổi họp báo hôm thứ Sáu.

Hiện tại, Huawei – công ty có trụ sở tại Shenzhen là nhà sản xuất thiết bị viễn thông và điện thoại thông minh hàng đầu thế giới.

Bắc Kinh sau nhiều năm xác lập vị thế là công xưởng thế giới, đã chuyển hướng tập trung vào mục tiêu trở thành nơi các tài năng công nghệ và đổi mới có thể thể phát triển. Huawei là minh chứng rõ nhất cho sự chuyển hướng này.

Lấy lý do quan ngại về an ninh quốc gia, Washington đã cản đường kinh doanh toàn cầu của Huawei bằng việc đưa công ty vào danh sách đen thương mại. Huawei phản đối và tuyên bố không sản phẩm nào của hãng gây ra rủi ro an ninh.

Đầu năm nay, Tổng thống Trump phát biểu rằng ông sẽ giảm bớt hạn chế áp dụng với Huawei sau khi các quan chức Trung Quốc liên tục khẳng định nhượng bộ về vấn đề Huawei sẽ là một phần nội dung trong thỏa thuận Mỹ - Trung.

“Vấn đề Huawei sẽ được đàm phán riêng” – ông Lighthizer nói.

Khi được hỏi về việc liệu Huawei có thể được đưa ra khỏi danh sách đen hay không – ông Trump đã trả lời “Chúng tôi sẽ thảo luận về vấn đề này trong tương lai”.

“Minh bạch” tiền tệ

Washington cũng chỉ dấu rằng họ có thể rút lại việc định danh Trung Quốc là quốc gia “thao túng tiền tệ”. Hoa Kỳ đã cáo buộc quốc gia đông dân nhất thế giới áp dụng các biện pháp tiền tệ phi chuẩn mực vào tháng 8 sau khi Ngân hàng trung ương Trung Quốc cho phép đồng nhân dân tệ suy yếu giữa bối cảnh căng thẳng thương mại giữa hai quốc gia vẫn đang tiếp diễn.

Các quan chức Mỹ cho rằng Trung Quốc đã cố tình làm suy yếu đồng nhân dân tệ, qua đó khiến giá hàng hóa xuất khẩu đất nước hơn 1 tỷ dân rẻ hơn. Tuy vậy, phần lớn các chuyên gia và nhà phân tích đều cho rằng Ngân hàng trung ương Trung Quốc đang tiến hành nhiều biện pháp để tăng giá đồng nội tệ nhằm ngăn chặn các công ty và nhà đầu tư rút tiền khỏi nền kinh tế số 2 thế giới.

Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin phát biểu hôm thứ Sáu rằng Hoa Kỳ sẽ đánh giá lại việc coi Trung Quốc là nước thao túng tiền tệ nhưng không cho biết thêm chi tiết.

Nếu Bắc Kinh hứa không theo túng tiền tệ và minh bạch hơn về dự trữ ngoại hối, Hoa Kỳ sẽ thôi coi nước này là một ví dụ về những quốc gia có hành vi không đúng mực đối với đồng nội tệ.

Ông Mnuchin cũng nói vào hôm thứ Sáu rằng tiền tệ là “mối quan tâm hàng đầu đối với Tổng thống và hiện tại Mỹ - Trung đã có một thỏa thuận liên quan đến tính minh bạch của thị trường ngoại hối và thị trường mở”.

Vậy nhưng các chuyên gia tiền tệ cũng tỏ ra nghi ngờ rằng một thỏa thuận như đã nêu sẽ buộc Trung Quốc có những thay đổi nền tảng về chính sách quản lý đồng nhân dân tệ.

Ông Sobel viết trên Twitter rằng “Minh bạch là tốt. Nhưng, chúng tôi tin rằng Trung Quốc đã không can thiệp quá nhiều vào thị trường trong nhiều năm qua. Nếu có thì họ chỉ làm điều đó nhằm tránh cho đồng nội tệ hạ giá liên tục”.

Vấn đề cấu trúc tiếp tục được bàn thảo

Hoa Kỳ thể hiện sự lo ngại thường trực về cách tiếp cận hời hợt của Trung Quốc về vấn đề quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ ép buộc.

Phương cách giải quyết đối với những vấn đề mang tính cấu trúc nêu trên không được đề cập tại thỏa thuận giai đoạn một giữa hai quốc gia.

Tổng thống Mỹ nói với các phóng viên hôm thứ Sáu rằng quyền sở hữu trí tuệ và quan ngại về vấn đề ép buộc chuyển giao công nghệ có thể được giải quyết tại các hiệp định “giai đoạn hai, giai đoạn ba” sau này.

Nhà kinh tế học của Oxford Economics thể hiện sự kém lạc quan trước phát biểu của ông Trump. Ông viết trong một ghi chú hôm thứ Hai tuần này rằng “Chúng tôi tin Trung Quốc sẽ phản đối mạnh mẽ bất kỳ sức ép nào buộc họ phải thay đổi chính sách công nghệ hiện tại do đây là nòng cốt cho chính sách tăng trưởng và phát triển tương lai của họ”.

Nguồn: CNN

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, thỏa thuận giai đoạn một, Mỹ, Trung Quốc