Hiểu sai về toàn cầu hóa và chính sách công

toan cau hoa

Những người phản đối toàn cầu hóa luôn dồn sự chú ý vào vấn đề: mở cửa thương mại gây ra các tác động không đồng đều. Mặc dù tự do hóa thương mại cho thể làm cho chiếc bánh kinh tế về tổng thể to ra, nhưng không phải miếng bánh của ai nhiều thêm, thậm chí nhiều người còn nhận được một miếng bánh nhỏ hơn trước đây, vì phải chia phần cho những công ty xuất khẩu của nước ngoài. Điều này giải thích tại sao nhiều công nhân cổ cồn xanh của Mỹ đã bỏ phiếu cho Donald Trump trong cuộc tranh cử tổng thống năm 2016, và tại sao nông dân và công nhân Pháp thường tham gia vào các cuộc biểu tình phản đối toàn cầu hóa.

Nhưng chúng ta không nên thổi phồng tầm quan trọng của vấn đề. Trên thực tế, nhiều người trong xã hội đang hiểu sai về toàn cầu hóa, và điều này góp phần dẫn đến các chính sách công sai lầm, không có lợi cho cả giới chủ doanh nghiệp lẫn người lao động.

Đầu tiên, toàn cầu hóa thường tạo ra nhiều người thắng hơn người thua, thậm chí trước khi có các chương trình tái phân bổ của chính phủ. Tuy nhiên, nhiều người thắng lại lầm tưởng họ là người thua, bởi vì họ không nhận ra được những lợi ích gián tiếp quan trọng của toàn cầu hóa.

Lấy ví dụ về việc Mỹ nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc. Như nhiều người thường lập luận, các ngành hoặc các bang ở Mỹ chịu sự cạnh tranh trực tiếp từ hàng nhập khẩu Trung Quốc có xu hướng bị thiệt hại, bởi vì những hàng nhập khẩu này sẽ làm mất đi việc làm ở các ngành và các bang này. Nhưng trong các nghiên cứu gần đây, tác giả Shang Jin Wei và các cộng sự đã phát hiện ra rằng, trong các khu vực kinh tế ở Mỹ sử dụng nhiều hàng hóa trung gian từ Trung Quốc – như máy vi tính và các thiết bị điện tử, nội thất, và áo khoác thí nghiệm – số lượng việc làm và tiền lương thực có xu hướng tăng trưởng nhanh hơn và nhiều hơn trong giai đoạn 2000 – 2014. Tuy nhiên, những người phản đối toàn cầu hóa thường phớt lờ các phát hiện này.

Hơn nữa, trong khi chỉ một bộ phận lao động trong khu vực sản xuất ở Mỹ bị mất việc làm do hàng nhập khẩu Trung Quốc, khu vực dịch vụ (khu vực chiếm phần lớn trong nền kinh tế Mỹ) và nhiều ngành sản xuất khác lại được hưởng lợi từ nguồn đầu vào giá rẻ từ Trung Quốc. Chưa tới 1/5 lao động Mỹ làm việc trong ngành sản xuất, trong khi có tới 1/3 lao động nước này làm việc trong khu vực dịch vụ - đây là mẫu hình chung ở toàn bộ các bang và hầu hết các thành phố của Mỹ.

Vì vậy, theo tính toán của các tác giả, khi tính đến tác động tổng thể của thương mại Mỹ-Trung, tiền lương thực của ba phần tư lao động Mỹ đã tăng trong giai đoạn trên (trong khi nếu chỉ tập trung vào tác động từ việc cạnh tranh trực tiếp, tiền lương thực dường như giảm ở hầu hết lao động). Nói cách khác, trước khi có các biện pháp can thiệp của chính phủ bằng cách tái phân bổ một phần lợi ích từ giới chủ sang cho người lao động, một tỷ lệ áp đảo trong lực lượng lao động Mỹ đã được hưởng lợi từ hoạt động thương mại với Trung Quốc, và lợi ích tổng thể trên toàn bộ lực lượng lao động Mỹ là lớn hơn không.

Tuy nhiên, mặc dù hầu hết người Mỹ hiểu rõ về tác động trực tiếp của hàng nhập khẩu Trung Quốc lên vấn đề việc làm và tiền lương, họ không nhận ra các tác động tích cực gián tiếp. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên. Vì khi một công ty Mỹ sa thải nhân viên, giám đốc bộ phận nhân sự thường nói là “Xin lỗi chúng tôi buộc lòng phải cho anh nghỉ việc, anh nên đổ lỗi việc này cho hàng nhập khẩu Trung Quốc”. Trump và phần lớn các phương tiện truyền thông ở Mỹ cũng lặp đi lặp lại suy diễn này. Tuy nhiên, phân tích của nhóm tác giả cho thấy, tăng trưởng việc làm ở Mỹ có liên hệ với thương mại với Trung Quốc.

Mặc khác, khi một công ty Mỹ thuê mướn lao động mới, thường với mức lương cao hơn mức lương họ được nhận trong các ngành đang trì trệ, chủ doanh nghiệp không thể nói “chúc mừng anh, anh nên cảm ơn hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vì đã giúp anh có được việc làm mới này”. Thay vào đó, ông ta sẽ nói là “Anh đã có được việc, vì tôi là một người chủ tốt”. Tình trạng bất cân xứng trong nhận thức đã tạo ra một suy nghĩ lệch lạc về toàn cầu hóa.

Nguyên nhân thứ hai tạo ra suy nghĩ sai về toàn cầu hóa là do sự bất cân xứng trong các cuộc thảo luận của công chúng. Công nghệ, giáo dục và toàn cầu hóa đều góp phần làm xáo trộn thị trường lao động và tác động đến từng cá nhân. Nhưng các chính trị gia và phương tiện truyền thông thường thấy thuận tiện hơn khi đổ lỗi những bất hạnh xã hội cho những công ty nước ngoài hoặc chính phủ nước ngoài, hơn là đổ lỗi cho các tiến bộ công nghệ hay sự thất bại của hệ thống giáo dục công, sự thiếu quan tâm của cha mẹ, hay các khiếm khuyết cá nhân. Suy cho cùng, những giáo viên, phụ huynh, và các công ty công nghệ có thể đóng góp lá phiếu cho các chiến dịch chính trị. Ngược lại, người nước ngoài thì không.

Và cuối cùng, lợi ích bất đối xứng của các chính sách tồi cũng châm dầu thêm cho suy nghĩ lệch lạc về toàn cầu hóa. Các công ty và cá nhân hưởng lợi từ những rào cản thương mại có một động cơ mạnh mẽ để vận động cho các biện pháp trên. Ngược lại, hầu hết những người thua thiệt vì các hành vi bảo hộ lại không dành đủ thời gian và công sức để tìm hiểu vấn đề, hoặc thiếu nguồn lực để vận động cho các chính sách tốt hơn.

Ba nguyên nhân trên nói lên một điều, các nước có thể đã quá dễ dãi trong việc áp dụng các biện pháp phản đối toàn cầu hóa, trong khi các biện pháp này tổn hại đến hầu hết mọi người. Trên thực tế, hầu hết các nước đều dựng lên các rào cản trong quá trình mở cửa kinh tế, mà nếu xem xét cẩn thận, các rào cản này đều có xu hướng làm tổn hại phúc lợi của công dân.

Chắc chắn là, các quốc gia cần phải làm tốt hơn nữa trong vấn đề phân phối lợi ích từ toàn cầu hóa và từ công nghệ mới. Nhưng họ cũng cần phải nỗ lực hơn trong hai lĩnh vực khác.

Các nghiên cứu chất lượng cao và báo chí sẽ giúp người dân hiểu tốt hơn về các tác động trực tiếp cũng như gián tiếp của quá trình mở cửa thương mại. Hơn nữa, hệ thống giáo dục tốt hơn và các nỗ lực cá nhân nhiều hơn sẽ cải thiện kỹ năng và tăng khả năng người lao động nắm bắt được các cơ hội xuất hiện từ tiến bộ công nghệ và toàn cầu hóa.

Cuộc tranh cãi về toàn cầu hóa thì thường nhuốm màu chủ nghĩa dân tộc, tư lợi, và thiếu hiểu biết kinh tế, dẫn đến các chính sách công sai lầm. Sửa lại những nhận thức sai lầm có thể cho ra đời các chính sách khai sáng hơn.

Nguồn: Project Syndicate

Từ hóa: toàn cầu hóa, tác động, lợi ích, chủ nghĩa bảo hộ.