Thay đổi quan trọng đối với ASEAN

veerathaisantiprabhob

Các nước Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan và Việt Nam, hay còn được gọi là khối CLMVT, đang gấp rút hoàn thiện năng lực kết nối lẫn nhau và phát triển những chuỗi giá trị mới để biến thách thức từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung thành cơ hội phát triển kinh tế.

Chủ nhật vừa qua, trong bài phát biểu mở màn cho buổi tiệc tối của Diễn đàn CLMVT 2019 kéo dài 2 ngày tại BangKok, ông Kishore Mahbubani, cố vấn cấp cao và là giáo sư chính sách công tại Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng quan hệ Mỹ-Trung trong quá khứ đã giúp củng cố sức mạnh cho ASEAN, còn quan hệ Mỹ-Trung hiện tại lại khiến ASEAN bị chia rẽ và buộc khối khu vực phải đưa ra những quyết định khó khăn giữa cuộc tranh chấp.

Giáo sư Mahbubani nói: “Cuộc chiến thương mại hiện tại sẽ là mối đe dọa to lớn hơn bất kỳ điều gì ASEAN từng đối mặt trong 52 năm tồn tại. Cuộc chiến này chỉ là bề nổi trong trò chơi quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc. Nó không chỉ là về thương mại, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc hơn. Nó là cuộc chiến tranh giành quyền lực giữa Trung Quốc - một cường quốc đang nổi lên – và siêu cường số một lâu đời của thế giới – Hoa Kỳ.”

Vị giáo sư đã đặt ra câu hỏi là, liệu nguyên nhân thực sự dẫn đến tranh chấp là kinh tế hay chính trị, và ông cũng chỉ ra những nhân tố quan trọng khác cần được quan tâm, bao gồm quân sự, văn hóa và cả những định kiến.

Giáo sư Mahbubani nói: “Vấn đề định kiến ở đây chính là nỗi lo ngại về “người da vàng thống trị” đã tồn tại từ lâu trong lòng phương Tây, nhưng nó vốn dĩ là chủ đề nhạy cảm nên không được bàn tán cởi mở, và muốn dập tắt định kiến này là vô cùng khó khăn.” Ông Mahbubani khuyến nghị ASEAN nên chuẩn bị tinh thần cho một cuộc chiến tâm lý, bằng cách tổ chức nhiều buổi đối thoại hơn để tìm cách vượt qua những thách thức.

Bà Lee Chen Chen, giám đốc chương trình chính sách tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Singapore, cho rằng cuộc chiến ăn miếng trả miếng đang diễn ra giữa Mỹ và Trung Quốc không chỉ đơn thuần là một cuộc chiến thương mại. Ông cho rằng Trung Quốc sẽ không dễ dàng hạ mình trong tranh chấp vì nó liên quan đến lợi ích và hình ảnh quốc gia.

Bà nói: “Các nước ASEAN vừa là những người thắng cuộc và cũng là kẻ thua cuộc. Lợi ích của việc các chuỗi cung ứng sản xuất dịch chuyển ra khỏi Trung Quốc đã tồn tại từ trước cuộc chiến thương mại. Trong dài hạn, cuộc chiến sẽ tác động tiêu cực lên ASEAN, khi những biến động toàn cầu khiến tăng trưởng kinh tế chậm lại. ASEAN sẽ buộc phải đưa ra quyết định quan trọng. ASEAN phải tiếp tục triển khai lộ trình kết nối khu vực, đặc biệt là về kết nối cơ sở hạ tầng, vốn vẫn còn rất yếu kém, và phân khúc tư nhân cần giữ vai trò lớn hơn trong nhiệm vụ này.

Bà Lee cho rằng ASEAN cần tự quảng bá bản thân như một trung tâm sản xuất toàn cầu, để khu vực không bỏ lỡ làn sóng tăng trưởng tiếp theo. Các ngành sản xuất ô tô và công nghệ cao sẽ tạo ra những giá trị kinh tế to lớn, vậy nên chúng cần được chú trọng nhiêu hơn.

Khối ASEAN phải kiên định trong việc duy trì và củng cố các chính sách thương mại tự do mở cửa.

Ông Somprawin Manprasert, Phó Chủ tịch Ngân hàng Ayudhya Plc (Thái Lan) cho rằng ảnh hưởng của cuộc chiến thương mại đến ASEAN sẽ nghiêm trọng hơn so với trước đây.

Ông cho rằng, mặc dù cuộc chiến cũng có những ảnh hưởng tích cực như làm chuyển dịch thị trường, tác động tiêu cực của nó vẫn lớn hơn, bởi vì ASEAN là một phần trong chuỗi cung ứng giữa Mỹ và Trung Quốc, nên hoạt động xuất khẩu của các nước sẽ bị ảnh hưởng gián tiếp do biến động trong chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, cơ hội sẽ xuất hiện nếu các nước ASEAN chịu cùng nhau hợp tác, bù đấp những hạn chế cho nhau trong chuỗi giá trị, vì mỗi nước thành viên đang ở một trình độ phát triển khác nhau trong chuỗi cung ứng.

Ông Somprawin nói: “Chúng ta có thể hỗ trợ nhau rất tốt trong chuỗi cung ứng, và chúng ta cần đối thoại nhiều hơn. Hợp tác là chìa khóa để thành công”.

Ông Montri Mahaplerkpong, Phó Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp Thái Lan, đã cảnh báo về mối nguy chủ nghĩa bảo hộ đang bùng phát trong khu vực và khuyến nghị doanh nghiệp nên tái cấu trúc chuỗi cung ứng để chuẩn bị đối đầu với thách thức, đặc biệt là trong trung hạn và dài hạn.

Ông cho rằng việc ASEAN hoàn tất đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) trong năm nay sẽ là một thông điệp quan trọng đến Mỹ.

Ông Montri hi vọng các nước thành viên ASEAN sẽ đoàn kết như một khối thống nhất khi tham gia vào các cuộc đàm phán thương mại quốc tế, thay vì hành động riêng lẽ. Ông cũng đề cao Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) vì mang lại cho các nước thành viên nhiều lợi thế đàm phán hơn.

Các nước ASEAN nên hợp tác để tìm ra những thế mạnh riêng và tập trung vào đó, thay vị cạnh tranh lẫn nhau.

Ông Montri nói: “Nếu chúng ta cứ cạnh tranh lẫn nhau trong cùng một lĩnh vực sản xuất, ta sẽ không đạt được hiệu quả, và khối khu vực có thể sụp đổ trong 10 năm nữa. Ví dụ, Campuchia nên tập trung vào các sản phẩm nông nghiệp chế biến, trong khi Lào trở thành một đầu mối logistics, Myanmar tập trung vào ngành dầu khí, Thái Lan phát triển ngành ô tô và Malaysia thì hướng đến ngành điện tử.”

Thống đốc Ngân hàng Thái Lan Veerathai Santiprabhob cho rằng chuỗi cung ứng trong khối CLMVT sẽ thay đổi mạnh mẽ do những sáng kiến khoa học kỹ thuật và ảnh hưởng từ tình hình căng thẳng địa chính trị. Khu vực này sẽ phát triển chuyên sâu theo hướng dịch vụ, và đòi hỏi nguồn lao động có trình độ cao.

Nguồn: Bangkok Post

Từ khóa: CLMVT', ASEAN, hội nhập kinh tế, chiến tranh thương mại, chuỗi cung ứng, Công nghiệp 4.0