Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Một tập đoàn tài chính của chính phủ Mỹ đã ký một hiệp định ba bên với Canada và EU hôm 11/4 vừa qua. Đây là một phần trong kế hoạch giúp đỡ các nền kinh tế mới nổi có được một lựa chọn thay thế để phát triển cơ sở hạ tầng, thay vì phải tham gia vào các mô hình do nhà nước dẫn dắt như “Sáng kiến Vành đai và Con đường” của Trung Quốc.

Đại diện của Tập đoàn Đầu tư tư nhân hải ngoại (OPIC) - một cơ quan của chính phủ Mỹ với mục tiêu kết nối các đơn vị cho vay trong nước với các chính phủ và các công ty xây dựng hạ tầng ở những nước đang phát triển – đã cùng những người đồng cấp bên phía Canada và EU ký biên bản ghi nhớ tại tổng hành dinh của OPIC ở Washington, thành lập nên một liên minh mới về tài trợ cho lĩnh vực phát triển hạ tầng.

Ba cơ quan tham gia ký kết hiệp định bao gồm OPIC của Mỹ, Định chế Tài trợ Phát triển của 15 nước EU (EDFI), và Findev của Canada.

Hiệp định nhằm tăng cường sự hợp tác giữa ba cơ quan để “thúc đẩy các mục tiêu phát triển chung, và nhấn mạnh cam kết của các bên trong việc cung cấp một giải pháp thay thế cho các mô hình tài trợ do nhà nước chi phối và không bềm vững”, theo tuyên bố từ OPIC.

Hiệp định này là lần hợp tác thứ hai của OPIC. Cuối năm ngoài, OPIC cũng đã bắt tay với Nhật Bản và Australia để bảo vệ quyền kinh tế và quyền tự quyết của các quốc gia trong khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương. Từ đó đến nay, OPIC đã gửi một quan chức đến Tokyo để thuận tiện cho việc điều phối các dự án trong khu vực.

Quyền chủ tịch kiêm CEO của OPIC ông David Bohigian nhận định, hiệp định ký kết với Canada và EU lần này sẽ giúp các nước hợp tác về mặt chiến lược lẫn chiến thuật, cho phép cả ba tham khảo các trọng tâm đầu tư của nhau, và hỗ trợ nhau trong các vấn đề như thẩm định và quản lý dự án.

Bước đi này diễn ra khi kế hoạch Vành đai và Con đường của Bắc Kinh tiếp tục thu hút các đối tác trên khắp thế giới. Gần đây nhất là vào tháng trước, BRI đã lôi kéo được thành viên G7 đầu tiên là Italia tham gia dự án, Italia đồng thời cũng là thành viên EDFI.

Vành đai và Con đường được xem là chính sách ngoại giao đặc trưng của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, và là một chương trình để mở rộng và thắt chặt các kết nối kinh tế của Trung Quốc tại châu Á, châu Phi và xa hơn nữa, chủ yếu thông các các dự án hạ tầng giao thông, viễn thông và năng lượng. Hiện nay, BRI đã bước sang năm thứ 6, nhưng các quy định của sáng kiến này vẫn còn rất lỏng lẻo.

Phe chỉ trích cho rằng, chương trình cho vay trong BRI đã làm tăng gánh nặng nợ nần cho các nền kinh tế yếu hơn. Thông qua BRI, Trung Quốc có thể gia tăng tầm ảnh hưởng địa chính trị của mình ở nước ngoài, khi các nước đi vay bị vỡ nợ và trao quyền kiểm soát các dự án hạ tầng cho Trung Quốc.

Một báo cáo phát hành hôm thứ Năm bởi Viện Tài chính Quốc tế cho biết, đang có “mối lo ngại chính đáng” về việc chính phủ Trung Quốc tiến hành “chính sách ngoại giao bẫy nợ”.

Chủ tịch Tập đã bác bỏ quan điểm cho rằng, BRI chỉ nhằm tạo ra một “câu lạc bộ Trung Quốc” trên toàn cầu.

Trả lời tờ SCMP, ông Bohigian cho biết OPIC cam kết tuân thủ 5 nguyên tắc sau khi tài trợ cho các dự án phát triển: đảm bảo quyền tự chủ của nước chủ nhà, bảo vệ môi trường, tạo việc làm ở địa phương, minh bạch và đảm bảo tính lâu dài cho mỗi dự án.

Ông Bohigian không chỉ đích danh Trung Quốc, nhưng có thể thấy, các nguyên tắc được nói đến ở trên đều liên quan đến những chỉ trích mà các dự án Vành đai và Con đường đang đối mặt.

“Chúng tôi đang cố tạo ra một mô hình kiểu mẫu cho thế giới trong vấn đề tài trợ phát triển”, ông Bohigian cho biết.

Phó giám đốc phụ trách khu vực châu Á Thái Bình Dương tại IMF ông Kenneth Kang đã nhận định, BRI là một sáng kiến có tiềm năng “tăng cường hợp tác khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại, đầu tư và tài chính”, nhưng đồng thời cũng cảnh báo là, nếu không được quản lý tốt, sáng kiến này có thể kéo theo rủi ro cho bên vay nợ, và dẫn đến các rủi ro tín dụng cho bản thân chủ nợ là Trung Quốc.

Ông Kang kêu gọi Bắc kinh chọn lọc các dự án chất lượng cao, gắn liền với các tiêu chuẩn cao về quản trị doanh nghiệp và khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân. Đồng thời, ông cũng nói thêm là IMF đang “hợp tác chặt chẽ với chính quyền Trung Quốc để chia sẻ các tập quán quốc tế tốt nhất, bao gồm trong lĩnh vực bền vững nợ”.

Trong khi đó, chính phủ Mỹ lại giữ một lập trường gay gắt hơn nhiều. Mỹ đã không ngại chỉ trích các nước đồng minh chọn tham gia dự án Vành đai và Con đường.

Trước khi Italy ký kết biên bản ghi nhớ ủng hộ BRI, một phát ngôn viên của Hội đồng an ninh quốc gia Nhà Trắng đã lên tiếng: “Chính phủ Italia không nên hợp pháp hóa các dự án hạ tầng của Trung Quốc”. Năm ngoái, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cũng đã cảnh báo các quốc gia Trung Mỹ về các nguy cơ khi hợp tác với Trung Quốc.

Quyền lực của OPIC sắp được tăng lên trong chu kỳ ngân sách tiếp theo của chính phủ Mỹ.

OPIC sẽ được cấp mức trần ngân sách mới là 60 tỷ USD, so với mức 29 tỷ USD hiện nay. Cơ quan này cũng sẽ được trao thêm thẩm quyền mới để đầu tư vốn cổ phần. Các danh mục đầu tư của OPIC hiện nay chủ yếu xoay quanh tài trợ và bảo hiểm rủi ro chính trị.

Các thay đổi trên đã được hợp pháp hóa thông qua đạo luật BUILD và sẽ có hiệu lực vào ngày 1/10/2019 tới đây. Ngoài ra, OPIC cũng sẽ đổi tên thành Tập đoàn Tài chính phát triển quốc tế Mỹ (USIDFC).

USIDFC sẽ có nhiệm vụ “giúp các nước đang phát triển tránh được bẫy nợ không rõ ràng và kém bền vững do Bắc Kinh giăng ra, và giúp thúc đẩy thêm nhiều doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào các thị trường mới nổi, mà nhiều nước trong số đó có tầm quan trọng chiến lược với Mỹ”, theo thông tin đăng trên website của OPIC.

Nguồn: SCMP

Từ khóa: Tài trợ phát triển, OPIC, vành đai và con đường