Với các lệnh trừng phạt mới nhất, Mỹ phủ bóng lên sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc

07.09-01

Công ty Xây dựng Truyền thông Trung Quốc (CCCC) đã bị Mỹ cấm vận vì liên quan đến việc xây đảo nhân tạo trên Biển Đông. Tuy nhiên, công ty này cũng là nhân tố then chốt trong Sáng kiến Vành Đai và Con đường (BRI).

Ngày 26/8 vừa qua, Mỹ tung ra thêm các lệnh trừng phạt nhằm vào công ty Trung Quốc. Lần này, có thêm 24 công ty được bổ sung vào Danh sách Thực thể (Entity List), đồng nghĩa với việc các công ty này bị cấm kinh doanh với các công ty Mỹ.

Theo thông báo của Bộ Thương mại Mỹ, các công ty bị đưa vào danh sách trên vì “vai trò của họ trong việc giúp quân đội Trung Quốc xây dựng và quân sự hóa các đảo nhân tạo ở biển Đông – hoạt động đang bị quốc tế lên án”.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross nói rằng, “Các thực thể được chúng tôi bổ sung vào danh sách lần này đã giữ một vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng các đảo nhân tạo của Trung Quốc – một hoạt động khiêu khích của nước này, và phải chịu trách nhiệm về việc làm trên”.

Tuy nhiên, như Washington Post đã nhận định, các lệnh trừng phạt của Mỹ có rất ít ảnh hưởng trực tiếp đến các công ty trên, đơn giản bởi vì họ không giao dịch thương mại nhiều với Mỹ. “Tổng xuất khẩu của Mỹ sang các công ty này chỉ chiếm 5 triệu USD trong vòng 5 năm qua”, tờ Washington Post trích lời các quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ.

Thay vào đó, rõ ràng rằng Mỹ đang hi vọng việc bổ sung danh sách lần này sẽ có tác động làm nản chí các quốc gia hiện đang hợp tác với các công ty trên. Lệnh trừng phạt có “nhiều mục đích khác nhau, tất nhiên bao gồm cả việc tước đi lợi ích của các công ty xấu và khuyến khích các bên liên quan, các tổ chức, và các chính phủ trên khắp thế giới đánh giá rủi ro và xem xét lại các thỏa thuận làm ăn với loại hình doanh nghiệp sở hữu nhà nước chuyên đi cướp bóc của Trung Quốc mà chúng tôi đã xác định ở đây”, một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.

Và cuối cùng, dường như có một mục tiêu làm lu mờ tất cả các mục tiêu ở trên: Công ty Xây dựng Truyền thông Trung Quốc (CCCC).

Pompeo đã từng ẩn ý về mục đích thứ hai này trong bài phát biểu của mình:

CCCC dẫn dắt hoạt động nạo vét xây dựng các căn cứ quân sự của Trung Quốc trên Biển Đông và là một trong những công ty xây dựng hàng đầu được Bắc Kinh sử dụng trong chiến lược toàn cầu của mình mang tên “Một Vành đai Một Con đường”. CCCC và các công ty con của mình đã tiến hành các vụ việc tham nhũng, phá hoại môi trường, cho vay theo kiểu ăn cướp và các hành động xấu xa khác trên khắp thế giới.

Trung Quốc không nên được cho phép sử dụng CCCC và các công ty nhà nước khác làm vũ khí để áp đặt chương trình nghị sự theo chủ nghĩa bành trướng của mình.

Mặc dù mục đính của các lệnh trừng phạt là nhằm vào hoạt động xây đảo nhân tạo trên Biển Đông, quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ đã ẩn ý về một mục tiêu khác: kiềm chế Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) bằng cách tấn công vào linh hồn của dự án - các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc.

CCCC là một gã khổng lồ, ngay cả khi so sánh với mặt bằng chung các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc. Theo website của công ty, CCCC là “công ty thiết kế và xây dựng cảng lớn nhất Trung Quốc, là công ty hàng đầu trong thiết kế và xây dựng cầu đường, là công ty xây dựng đường sắt hàng đầu và là công ty nạo vét lớn nhất Trung Quốc và lớn thứ hai thế giới (về năng lực nạo vét)”. Với quy mô như trên và lĩnh vực chuyên môn là xây dựng hạ tầng, không có gì ngạc nhiên khi CCCC được tham gia vào nhiều dự án hàng đầu của BRI ở nước ngoài.

Đáng chú ý, CCCC có 34 công ty con, trong đó có 5 công ty đã bị Bộ Thương mại Mỹ đưa vào danh sách thực thể. Một vài công ty trong số đó tham gia trực tiếp vào dự án BRI ở nước ngoài – ví dụ, Công ty nạo vét CCCC (mới được đưa vào danh sách thực thể) trong năm 2016 đã ký một hợp đồng nạo vét và xây dựng trị giá 328 triệu USD nằm trong Dự án Cảng Container và Quốc tế Cebu ở Philippines. Tuy nhiên nhìn chung, Washington có lẽ đang hi vọng về một tác động dây chuyền lên các công ty con của CCCC chưa nằm trong danh sách thực thể, chẳng hạn như Công ty Xây dựng Cảng Trung Quốc (CHEC).

CHEC đang chịu trách nhiệm chính trong hai dự án khổng lồ ở Sri Lanka, thường được mang ra làm ví dụ điển hình khi người ta nói về các thỏa thuận BRI. CHEC còn đứng sau việc xây dựng Thành phố cảng mới Colombo ở Sri Lanka. Công ty này cũng liên quan đến dự án cảng Hambantota trị giá 1.5 tỷ USD mà sau đó Sri Lanka đã cho một công ty Trung Quốc khác thuê lại để có tiền trang trải các khoản nợ đến hạn (không phải như lời đồn đoán là việc cho thuê lại nhằm trực tiếp gán nợ cho khoản vay xây dựng cảng).

CHEC cũng liên quan đến dự án cảng nước sâu trị giá 5.4 tỷ USD ở Kyaukpyu, Myanmar. Cả hai dự án của Sri Lanka và Myanmar đều khiến Mỹ và Ấn Độ gia tăng lo ngại về mặt chiến lược, vì hai dự án đều là dự án xây dựng hạ tầng cảng do Trung Quốc tài trợ nằm trên Ấn Độ Dương. Điều này phù hợp với lập luận cho rằng Trung Quốc đang thực hiện chiến lược “Chuỗi ngọc trai” – đó là nỗ lực tận dụng các hạ tầng dân sự ở các quốc gia xung quanh khu vực Ấn Độ Dương vì mục đích chiến lược của mình.

Bên cạnh cảng biển, CCCC còn liên quan đến việc xây dựng một vài dự án đường bộ và đường sắt nổi bật trong BRI. Ở Đông Nam Á, CCCC là nhà thầu của dự án đường sắt kết nối bờ Đông, một dự án quan trọng nhất của BRI tại Malaysia. Công ty này còn chịu trách nhiệm trong dự án đường sắt Mombasa-Nairobi-Naivasha ở Kenya và dự án đường vành đai Addis Ababa ở Ethiopia, cũng như các tuyến đường cao tốc nối Ethiopia đến nước láng giềng Djibouti và cảng chiến lược của nước này.

Độ phủ sóng của công ty này còn lan rộng đến châu Âu. Ở Ý, nước gia nhập BRI hồi tháng 3/2019, CCCC sẽ giúp nâng cấp hạ tầng các cảng biển của Ý ở Genoa và Trieste. Công ty Trung Quốc cũng đang xây dựng một phần dự án đường sắt Budapest-Belgrade, và Trung Quốc muốn dùng đây làm dự án mẫu để quảng bá cho công nghệ đường sắt của nước này ở châu Âu.

Rõ ràng là, với sự hiện diện trên khắp toàn cầu, việc ngăn cản các nước khác hợp tác với CCCC sẽ là một nhiệm vụ khó khăn. Nhưng trong bối cảnh chính quyền Trump rõ ràng ưu tiên dùng biện pháp trừng phạt nhằm vào các công ty đơn lẻ của Trung Quốc để đạt được mục tiêu chiến lược sâu xa hơn trong cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung, rất đáng để theo dõi liệu xem các công ty con còn lại của CCCC có thể sẽ bị đưa vào danh sách thực thể trong tương lai hay không.

Nguồn: Diplomat

Từ khóa: lệnh trừng phạt, mới nhất, Mỹ, phủ bóng, sáng kiến, Vành đai và Con đường, Trung Quốc