Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Chiến tranh thương mại Trung Quốc và Mỹ đang khiến nhiều nước đẩy nhanh việc tìm kiếm các hiệp định song phương nhằm né tránh tác động từ cuộc chiến này. Năm nay, hai hiệp định lớn là Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương và Hiệp định Đối tác Kinh tế EU- Nhật Bản đã có hiệu lực.

Đang có một cuộc chiến tranh lạnh mới về thương mại. Sự cạnh tranh giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ trong thương mại quốc tế đang làm tăng tầm quan trọng của việc tìm kiếm những đồng minh thông qua các hiệp định thương mại tự do. Năm 2019, hai hiệp định to lớn mới đã có hiệu lực, gồm Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương và Hiệp định Đối tác Kinh tế EU-Nhật Bản, tuy nhiên, có khoảng 15 hiệp định khác vẫn đang trong quá trình đàm phán, và một vài hiệp định trong số đó vẫn giậm chân tại chỗ trong vài năm qua.

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã cảnh báo sự chậm lại của thương mại thế giới. Trong những dự báo gần đây nhất, cơ quan quốc tế này đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống còn 3.7% trong năm 2019, so với mức dự báo 3.8% trước đó, do sự leo thang căng thẳng thương mại và các điều kiện cho vay thắt chặt hơn tại nhiều nơi.

Năm 2019, hai hiệp định tập hợp một số nền kinh tế lớn trên thế giới nhưng loại trừ Mỹ và Trung Quốc đã có hiệu lực. Hiệp định đầu tiên là TPP. TPP gồm 11 nước thành viên từ châu Mỹ và châu Á, sau khi Mỹ rút lui khỏi hiệp định từ khi ông Donald Trump lên làm Tổng thống.

Hiệp định TPP bao trùm một thị trường rộng lớn với 500 triệu dân và chiếm 13% GDP thế giới. Đầu năm nay, Hiệp định Đối tác Kinh tế (EPA) giữa Liên minh châu Âu và Nhật Bản, cũng đã tạo ra một khu vực thương mại với hơn 600 triệu dân và chiếm 1/3 GDP thế giới.

Các Hiệp định của EU

EU và Hoa Kỳ đã thiết lập liên lạc để nối lại đàm phán hiệp định thương mại tự do. Động thái này diễn ra hai năm sau khi các cuộc đàm phán trước đó dưới thời chính quyền Barack Obama bị dừng lại, do Tổng thống Trump lên cầm quyền.

Liên hệ này chỉ nhằm điều chỉnh khuôn khổ đàm phán, và trong một cuộc bỏ phiếu mới đây của Nghị viện châu Âu, cơ quan này đã bỏ phiếu phản đối các cuộc đàm phán với Mỹ. Mặc dù, kết quả của cuộc bỏ phiếu này không mang tính ràng buộc, nhưng nó lại cho thấy Ủy ban châu Âu ko giành được sự ủng hộ về mặt chính trị đủ để đưa thỏa thuận này trở thành hiện thực về sau.

Năm 2013, Liên minh châu Âu và Trung Quốc cùng tuyên bố bắt đầu các cuộc đàm phán nhằm thiết lập các mối quan hệ thương mại, tuy nhiên tiến trình này hiện diễn ra rất chậm. Mùa hè năm ngoái, trong cuộc họp song phương, hai bên đã trao đổi về các đề xuất mới trong đàm phán, và ra tuyên bố chung ủng hộ chủ nghĩa đa phương và xây dựng một thế giới đa cực.

Các cuộc đàm phán giữa Brussels và New Delhi về hiệp ước Liên minh châu Âu-Ấn Độ cũng không có tiến triển. Cuộc họp cuối cùng giữa chủ tịch Ủy ban châu Âu và người đồng cấp bên phía Ấn Độ là từ cuối năm 2017. Các cuộc đàm phán tính đến nay đã kéo dài đến 12 năm.

Trong 10 năm trở lại đây, Liên minh châu Âu cũng đã khởi xướng các cuộc đàm phán với các nước châu Á, như Malaysia, Việt Nam và Thái Lan. Tuy nhiên, chỉ một trong số các cuộc đàm phán được thông qua là một hiệp định với Việt Nam, trong khi các cuộc đàm phán với Malaysia và Thái Lan vẫn không đạt được thỏa thuận nào.

Đối với Mỹ Latinh, trong suốt hai thập kỷ qua, Brussels vẫn đang cân nhắc việc ký kết thỏa thuận với Mercosur - khối thương mại thành lập năm 2000 gồm Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay. Mùa hè năm ngoái, mặc dù kết quả không như mong đợi và cuộc đàm phán bị bỏ ngỏ, song hai bên đã tiến rất gần đến việc ký kết thỏa thuận.

Một thỏa thuận lịch sử khác đã trải qua những thăng trầm trong các cuộc đàm phán là hiệp định giữa Liên minh châu Âu và Hội đồng hợp tác vùng Vịnh (GCC). Các cuộc đàm phán đã bắt đầu từ năm 1990 và cuộc họp cuối cùng diễn ra năm 2017.

Ông Trump đồng ý đàm phán

Sau khi ký kết hiệp định T-MEC (bản cập nhật của hiệp định NAFTA) vào năm ngoái, Chính quyền Trump đã bắt đầu mở rộng thương mại với các nước khác. Ngoài việc nối lại liên lạc với Brussels, Washington cũng tăng cường các cuộc đàm phán với Vương quốc Anh và Nhật Bản.

Tháng 7 vừa qua, Thủ tướng Anh, Theresa May, và người đồng cấp bên phía Mỹ đã đồng ý đàm phán hiệp định thương mại tự do hậu Brexit; hai tháng sau, ông Trump và ông Shinzo Abe, Thủ tướng Nhật, cũng đã công bố Mỹ và Nhật sẽ chính thức bước vào đàm phán. Tuy nhiên, kể từ khi công bố cho đến nay, không có một cuộc họp song phương nào diễn ra giữa các bên.

Vương quốc Anh sau ‘Brexit’

Ngoài việc thúc đẩy các cuộc đàm phán với Mỹ, Anh cũng bắt đầu hướng tới các cường quốc thương mại quốc tế khác, nhằm củng cố vị thế của mình sau khi rời khỏi Liên minh châu Âu. Do vậy, bên cạnh Mỹ, các nền kinh tế khác mà chính phủ bà May đang nhắm vào là Trung Quốc, Trung Mỹ và Peru.

Mặc dù không được thông báo chính thức, các cuộc thảo luận giữa Anh với Lãnh đạo Trung Quốc đã bắt đầu từ mùa hè năm ngoái. Còn với các nước Trung Mỹ, Anh cũng sẽ đẩy mạnh thảo luận. Hồi tháng 2, các bộ trưởng Kinh tế của các nước trong khu vực Trung Mỹ đã đạt được đồng thuận về việc các nước này sẽ cùng đàm phán hiệp định thương mại tự do với Vương quốc Anh.

Bên cạnh đó, Chính phủ Anh cũng đã tiến hành các cuộc đàm phán với chính phủ Peru. Cuộc họp song phương gần đây nhất giữa Anh và Peru là vào tháng trước. Peru hiện là một trong những nước năng động nhất trong tìm kiếm các hiệp định thương mại tự do. Peru cũng đã hoàn tất đàm phán các hiệp định với Úc, Trung Quốc và Argentina.

Nguồn: The mds

Từ khóa: hiệp định song phương, thương mại quốc tế, đồng minh, đàm phán