Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Khi internet vạn vật phát triển, công nghệ nào không thể đánh cắp dữ liệu? Điện thoại của bạn được làm tại Trung Quốc. Vậy tại sao sử dụng một chiếc điện thoại được sản xuất tại Trung Quốc lại không có nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu bằng việc sử dụng mạng viễn thông do Trung Quốc xây dựng?

Tổng thống Donald Trump được cho là sắp ban hành sắc lệnh cấm các công ty Trung Quốc như Huawei Technologies Co. xây dựng mạng không dây 5G ở Mỹ. Sắc lệnh này không chỉ tác động đến các công ty viễn thông Mỹ, mà còn gây ra các hệ lụy to lớn hơn. Việc Mỹ đóng cửa thị trường công nghệ với Trung Quốc đặt ra một bài toán khó cho việc xây dựng chính sách trong thời gian tới: Làm thế nào để vạch ra ranh giới giữa hành vi bảo hộ kinh tế và hành vi bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia chính đáng?Trong một thế giới của dữ liệu và đánh cắp dữ liệu, liệu mọi ngành công nghiệp liên quan đến công nghệ đều sẽ trở thành một ngoại lệ trong các quy tắc thương mại tự do?

Từ góc độ kinh tế học về thương mại tự do, việc cấm Huawei trên thị trường Mỹ là hành động bảo hộ kinh điển. Một nguyên tắc nền tảng của thương mại tự do là cho phép các đối thủ cạnh tranh từ nước ngoài được tiếp cận thị trường nội địa. Cạnh tranh thúc đẩy tính hiệu quả. Chủ nghĩa bảo hộ sẽ giết chết tính hiệu quả của thị trường. Đúng là các công ty Trung Quốc thuộc sở hữu nhà nước một phần hay toàn bộ đã nhận những khoản trợ cấp bất hợp pháp từ chính phủ, làm giảm giá thành sản phẩm và phá vỡ các quy tắc thương mại công bằng. Tuy nhiên, biện pháp để đối phó với vấn đề trợ cấp, xét về tình (tư tưởng thương mại tự do) và lý (các quy định có liên quan), không phải là cấm đoán cạnh tranh hoàn toàn từ nước ngoài. Biện pháp đúng đắn đó là sử dụng các công cụ pháp luật về thương mại để gây áp lực buộc các nước đó dừng hoạt động trợ cấp.

Từ góc độ an ninh quốc gia, hạ tầng công nghệ là một trong những ngành mà chính phủ nên cấm cửa cạnh tranh từ các nước đối nghịch. Rõ ràng là, việc Trung Quốc đánh cắp dữ liệu từ mạng 5G (công nghệ không dây di động thế hệ thứ 5) mà những công ty nước này xây dựng tại nhiều quốc gia đều là vì phục vụ lợi ích quốc gia của Trung Quốc. Vì vậy, hành động Hoa Kỳ ngăn chặn đánh cắp dữ liệu xảy ra tại nước mình cũng chỉ vì phục vụ lợi ích an ninh quốc gia của Hoa Kỳ.

Chắc chắn, về vấn đề đánh cắp dữ liệu, Mỹ có lẽ cũng không tốt đẹp gì hơn so với Trung Quốc. Tình báo Mỹ vẫn đang đánh cắp dữ liệu tương tự từ doanh nghiệp Mỹ. Khi phải thuyết phục các đối tác thứ ba ví dụ như Hungary hay Phần Lan mua cơ sở hạ tầng 5G của Mỹ - một mục tiêu quan trọng trong chuyến viếng thăm châu Âu của ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo - Mỹ không thể nói là dữ liệu sẽ được an toàn nếu hợp tác với doanh nghiệp Mỹ. Không ai sẽ tin việc này. Vậy mà, ông Pompeo còn nhấn mạnh rằng Mỹ không muốn xây dựng căn cứ quân sự tại các quốc gia đang sử dụng cơ sở hạ tầng viễn thông của Trung Quốc. Tuy nhiên, trong biên giới Mỹ (mặc dù không phải bên ngoài), luật pháp liên bang cấm chính phủ giám sát thông tin liên lạc của “người Mỹ”, có nghĩa là các công dân và những người sống tại Mỹ sẽ được hưởng sự bảo vệ của hiến pháp liên bang. Vì vậy, cuộc chiến Huawei không cần thiết phải lấy lý do là vì an ninh quốc gia để loại trừ nhà cung cấp mạng 5G Trung Quốc tại Mỹ.

Cuối cùng, rất khó khăn để kết luận sắc lệnh của chính quyền Trump nhằm chặn đứng sự cạnh tranh của Trung Quốc trong lĩnh vực hạ tầng viễn thông là một hành vi bảo hộ, hay một hành động bảo vệ an ninh quốc gia. Kết quả có thể là cả hai. Mâu thuẫn này có nhiều ý nghĩa. Bản thân trật tự thương mại quốc tế tự do thời hậu chiến đã tồn tại mâu thuẫn này. Trong lịch sử, các nước ủng hộ thương mại tự do đều phải dựa vào việc vạch rõ ranh giới giữa chủ nghĩa bảo hộ (hành động xấu) và an ninh quốc gia (hành động tốt). Và ranh giới đó thường không quá khó để chỉ ra.

Khi ông Trump áp thuế lên thép và nhôm nhập khẩu dựa vào lý do Mỹ cần một ngành công nghiệp nội địa mạnh mẽ để đảm bảo an ninh quốc gia, khá dễ dàng để chỉ ra rằng, lý lẽ này không thuyết phục, vì có thể áp dụng luận điệu tương tự cho bất kỳ ngành công nghiệp lớn nào. Trong thuật ngữ kinh tế, thuế quan chính là hành vì bảo hộ. Lý do an ninh quốc gia chỉ là một lá chắn. Thêm vào đó, việc vạch rõ ranh giới giữa chủ nghĩa bảo hộ và an ninh quốc gia đã được quy định trong các hiệp ước thương mại quốc tế - các hiệp ước này thường cấm hành vi đánh thuế bảo hộ nhưng đồng thời cũng cho phép các trường hợp ngoại lệ vì lợi ích an ninh quốc gia hợp lý. Điều XXI trong quy định của WTO còn cho phép các nước thành viên thực hiện một số hành động nhất định mà họ cho là “cần thiết để bảo vệ lợi ích an ninh của nước đó”.

Lo ngại thực sự mà câu chuyện Huawei mang đến đó là nó sẽ mở đường cho các hành vi bảo hộ công nghệ khác trong tương lai. Khi internet vạn vật phát triển, công nghệ nào không thể đánh cắp dữ liệu? Điện thoại của bạn được sản xuất tại Trung Quốc. Vậy tại sao sử dụng một chiếc điện thoại được sản xuất tại Trung Quốc lại không có nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu bằng việc sử dụng mạng viễn thông do Trung Quốc xây dựng? Còn máy vi tính, xe hơi, bộ điều chỉnh nhiệt thông minh, máy giặt của bạn và nhiều thứ khác thì như thế nào?

Dùng lập luận an ninh quốc gia để biện hộ cho hành vi bảo hộ trong lĩnh vực mạng viễn thông là hết sức phi lý. Cuộc xung đột này sẽ còn tiếp diễn. Đối với những người ủng hộ thương mại tự do, câu chuyện mạng 5G chỉ là một minh họa rõ ràng nhất về thách thức lớn mà thương mại tự do sẽ còn phải đối mặt trong thời gian tới. Nếu không tìm ra được giải pháp, lý lẽ an ninh quốc gia sẽ có cơ hội giết chết thương mại tự do, từng chút từng chút một.

Nguồn: Financial Express

Từ khóa: Huawei, chủ nghĩa bảo hộ, lợi ích an ninh quốc gia, chiến tranh Mỹ- Trung