EU khởi động thủ tục đình chỉ tạm thời ưu đãi thương mại cho Campuchia

eu2305

Ngày 11/2/2019, EU đã khởi động thủ tục đình chỉ tạm thời các ưu đãi thương mại dành cho Campuchia khi tiếp cận thị trường EU theo chương trình thương mại “Tất cả trừ vũ khí” (EBA). Chương trình EBA cho phép EU có thể thu hồi ưu đãi nếu như quốc gia thụ hưởng không tôn trọng các quyền cốt lõi về con người và lao động.

Đình chỉ tạm thời không phải là xóa bỏ ngay lập tức các ưu đãi thuế quan – một giải pháp cuối cùng. Thay vào đó, đình chỉ có nghĩa là kích hoạt một giai đoạn tăng cường kiểm soát và tham gia cùng với chính quyền Campuchia để gỡ vướng mắc. Mục đích của hành động trên vẫn là để cải thiện đời sống cho người dân.

Đại diện thương mại cấp cao kiêm Phó chủ tịch Ủy ban châu Âu ông Federica Mogherini cho biết: “Hơn 18 tháng qua, chúng tôi đã nhìn thấy một sự suy yếu trong nền dân chủ, tôn trọng nhân quyền và tôn trọng quy định pháp luật ở Campuchia. Vào tháng 2/2018, các Bộ trưởng Ngoại giao EU đã thể hiện rõ quan điểm: các diễn biến này là nghiêm trọng. Trong những tháng gần đây, chính quyền Campuchia đã tiến hành một số các bước đi tích cực, bao gồm việc công bố các số liệu chính trị, các nhà hoạt động xã hội dân sự và các nhà báo, và gỡ bỏ một số hạn chế đối với hoạt động của các nhóm xã hội dân sự và công đoàn. Tuy nhiên, do chính phủ Campuchia vẫn thiếu các hành động quyết liệt hơn, EU buộc phải xem xét lại việc tham gia chương trình EBA của nước này. Liên minh châu Âu cam kết là một đối tác của Campuchia, vì lợi ích của nhân dân Campuchia. Và việc EU ủng hộ cải thiện dân chủ và nhân quyền ở Campuchia là trọng tâm của quan hệ đối tác này”.

Ủy viên châu Âu về thương mại bà Cecilia Malmstrom cho biết: “Cần làm rõ là bước đi này không phải là quyết định cuối cùng, cũng không phải đặt dấu chấm hết cho chương trình ưu đãi. Nhưng hiện nay, thời hạn chính thức đã được đặt ra, và chúng tôi cần sớm nhìn thấy các hành động thiết thực. Chúng tôi đang bắt đầu tiến hành thủ tục giám sát và đánh giá, chúng tôi sẵn sàng hợp tác hoàn toàn với chính quyền Campuchia nhằm tìm ra giải pháp sắp tới. Chúng tôi từng nói, các chính sách thương mại của EU đều dựa trên các giá trị, và chúng tôi rất nghiêm túc với phát ngôn đó. Chúng tôi tự hào là một trong những thị trường mở cửa nhất thế giới dành cho các quốc gia kém phát triển, và bằng chứng cho thấy xuất khẩu vào thị trường chung EU có thể tạo ra lực đẩy lớn để phát triển các nền kinh tế kém phát triển. Tuy nhiên, đổi lại, chúng tôi yêu cầu những nước này phải tôn trọng các nguyên tắc cốt lõi nhất định. Trong trường hợp của Campuchia, chúng tôi buộc phải kết luận rằng còn một vài yếu kém trong vấn đề nhân quyền và quyền lợi người lao động tại đây và chính phủ nước này cần phải giải quyết nếu muốn giữ quyền tiếp cận ưu đãi đối với thị trường của chúng tôi.”

Sau một giai đoạn điều nghiên, bao gồm việc đi thu thập bằng chứng thực tế tại Campuchia vào tháng 7/2018, và các cuộc họp song phương tiếp sau đó ở cấp cao nhất, Ủy ban EU đã kết luận: có bằng chứng cho thấy vi phạm nghiêm trọng và có hệ thống các quyền cốt lõi của con người và người lao động tại Campuchia, đặc quyền là quyền tham gia chính trị cũng như quyền tự do tập hợp, bày tỏ ý kiến và thành lập hội. Các bằng chứng này bổ sung thêm cho các lo ngại từ lâu của EU về việc thiếu quyền lợi cho người lao động và các tranh chấp về chuyển nhượng đất kinh tế tại Campuchia.

Quyết định này đã được công bố trên Tạp chí chính thức của EU số ra ngày 12/2, chính thức kích hoạt thủ tục nhằm mục tiêu buộc Campuchia tuân thủ các nghĩa vụ theo các Hiệp ước của Liên hiệp quốc và ILO. Thủ tục gồm các giai đoạn sau:

- 6 tháng tăng cường giám sát và tham gia cùng với các cấp chính quyền của Campuchia;

- 3 tháng tiếp theo là thời gian để EU đưa ra báo cáo dựa trên bằng chứng thu thập được;

- Sau tổng cộng 12 tháng, Ủy ban châu Âu sẽ đưa ra kết luận cuối cùng có rút lại ưu đãi thuế quan hay không; Cũng trong giai đoạn này, Ủy ban châu Âu sẽ quyết định phạm vi và thời hạn rút lại ưu đãi. Cho dù việc rút lại ưu đãi ở mức độ nào, quyết định sẽ có hiệu lực 6 tháng sau đó.

Đại diện cấp cao/Phó chủ tịch Mogherini và Ủy viên Malmstrom đã khởi động quy trình nội bộ đối với thủ tục trên từ ngày 4/10/2018. Các nước thành viên đã thông qua đề xuất của Ủy ban v/v khởi động thủ tục rút lại ưu đãi từ cuối tháng 1/2019.

Chú thích:

Thỏa thuận “Mọi thứ trừ vũ khí” (Everything But Arms – EBA) là một nhánh trong chương trình thuế quan ưu đãi phổ cập (Generalised Scheme of Preferences - GSP)của EU, cho phép các quốc gia đang phát triển được trả ít thuế hơn hoặc được miễn thuế khi xuất khẩu vào EU, trao cho các nước này quyền tiếp cận thị trường EU và góp phần giúp các nước tăng trưởng. Theo định nghĩa của Liên Hiệp Quốc, chương trình EBA cung cấp quyền tiếp cận miễn thuế, miễn hạn ngạch khi vào liên minh châu Âu đối với toàn bộ hàng hóa (trừ vũ khí và đạn dược) cho các nước phát triển kém nhất thế giới. Các quy định trong chương trình GSP có nêu, các ưu đãi thương mại có thể bị đình chỉ thực hiện trong trường hợp “xảy ra các vi pham nghiệm trọng và có hệ thống các nguyên tắc” được nói tới tại các Hiệp ước về quyền con người và quyền lao động được liệt kê trong phụ lục VIII của Quy định.

Xuất khẩu dệt may và da giày, thực phẩm chế biến, rau quả (gạo) và xe đạp chiếm 97% trong tổng số hàng hóa xuất khẩu của Campuchia sang EU trong năm 2018. Trong tổng kim ngạch xuất khẩu 4.9 tỷ Euro của Campuchia sang EU, có đến 99% (tương đương 4.8 tỷ Euro) là đủ điều kiện hưởng ưu đãi theo chương trình EBA.

Nguồn: Europa

Từ khóa: EU, đình chỉ ưu đãi thuế quan, Campuchia, nhân quyền, quyền lao động