Các chuỗi cung ứng chuyển dịch sang ASEAN

congnhanlaodog

Việc di dời các cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang ASEAN có lẽ là lợi ích nổi bật nhất dành cho khu vực này từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đang diễn ra. Trong nhiều thập kỷ qua, các doanh nghiệp đã đổ xô tìm đến Trung Quốc để tận dụng lợi thế chi phí sản xuất thấp và tầng lớp trung lưu tăng trưởng nhanh với sức mua sắm bùng nổ.

Nhưng nền kinh tế Trung Quốc đang chững lại, và tăng trưởng trong năm 2018 chỉ đạt 6,5%, mức thấp nhất trong gần 3 thập kỷ.

Khi cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung nổ ra – điều mà Bộ Thương mại Trung Quốc cảnh báo là “một cuộc chiến thương mại lớn nhất trong lịch sử kinh tế hiện đại” - làm gián đoạn các chuỗi cung ứng, ASEAN có thể sẽ đón nhận một làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tăng cao.

Mặc dù từ lâu, các doanh nghiệp đã bắt đầu di dời các dây chuyền sản xuất ra khỏi Trung Quốc do chi phí tăng cao và quy định ngày càng ngặt nghèo, nhưng cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đã góp phần đẩy nhanh xu hướng đó. Mặc dù các doanh nghiệp sẽ cần thời gian để dịch chuyển cơ sở sản xuất, giới chuyên gia nhận định rằng vị thế trung tâm của Trung Quốc trong mạng lưới chuỗi cung ứng sẽ sớm trở thành dĩ vãng.

Trên mặt bằng chung, Mỹ đã áp thuế lên 250 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc và đe dọa sẽ áp thuế bổ sung lên 267 tỷ USD các mặt hàng khác. Trung Quốc đã đáp trả bằng cách áp thuế lên 110 tỷ USD hàng hóa Mỹ. Hiện tại, hai nước đang tạm thời đình chiến.

Ông Nguyễn Sỹ Hòe, Phó tổng giám đốc Công ty sản xuất đồ nội thất Phu Tai Corp, nhận xét: “Khi mà cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc leo thang, nhiều nhà nhập khẩu Mỹ sẽ chuyển sang mua hàng từ Việt Nam”.

Và Walmart đã trở thành một trong những khách hàng của công ty, làm tăng dự báo về tốc độ tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2019 của Phu Tai Corp lên thành 30%, và công ty sẽ đầu tư khoảng 10 triệu USD để mở rộng nhà máy và các dây chuyền sản xuất để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

ASEAN vượt qua Trung Quốc

Theo kết quả từ một khảo sát được thực hiện tại Hội nghị Tài chính ASEAN (AFF) lần thứ 12 ở Hong Kong đầu tuần trước, Đông Nam Á sẽ vượt qua Trung Quốc để trở thành khu vực mang lại lợi tức đầu tư tốt nhất trong năm 2019. Bài khảo sát thực hiện bởi công ty kiểm toán quốc tế Pricewaterhouse Cooper (PwC) phát hiện rằng, 39% khách tham dự cảm thấy Đông Nam Á mang lại sự bảo đảm tốt nhất cho lợi tức đầu tư – và Việt Nam là nước dẫn đầu. Khoảng 35% người được khảo sát vẫn còn ưu ái Trung Quốc và 16% khác chọn Mỹ.

Khi nói về cuộc chiến thương mại, ông Raymund Chao, Chủ tịch PwC phụ trách khu vực Châu Á-Thái Bình Dương và Trung Quốc nhận xét: “Kết quả khảo sát phản ánh khá rõ những gì đang diễn ra trên thế giới, nhiều CEO đang điều chỉnh chuỗi cung ứng của họ để thích nghi với môi trường kinh doanh hiện tại”.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng nhìn thấy “nhiều cơ hội hơn là thách thức” cho Việt Nam từ cuộc chiến thương mại. Nước ta đang nằm trong tầm ngắm của công ty sản xuất thiết bị y tế Hàn Quốc IM Healthcare và nhà sản xuất máy tính Compal của Đài Loan – cả hai doanh nghiệp này đều đang cân nhắc chuyển cơ sở sản xuất sang Việt Nam.

Văn phòng Vành đai Kinh tế phía Đông của Thái Lan (EEC) đang điều phối một dự án 45 tỷ USD để thu hút đầu tư nước ngoài, và đã tổ chức nhiều cuộc tiền trạm đến những địa điểm xây dựng nhà máy tiềm năng.

Tại Malaysia, Bộ trưởng Tài chính Lim Guan Eng cho biết nước này đã nhận được rất nhiều đề nghị từ các công ty sản xuất đồ điện tử, thép và ô tô. Ông nói: “vấn đề lớn nhất của chúng tôi là làm thế nào để nâng cao tiềm lực trong nước”.

Doanh nghiệp ASEAN lạc quan

Trên toàn khu vực ASEAN, nhiều công ty đang ngày càng lạc quan về triển vọng kinh doanh dưới tác động của cuộc chiến thương mại. Năm ngoái, một báo cáo của HSBC phát hiện rằng các công ty ASEAN lạc quan nhất thế giới về triển vọng kinh doanh, với 86% doanh nghiệp nhìn nhận tích cực về triển vọng hoạt động ngoại thương của công ty họ - cao hơn so với mức trung bình trên toàn cầu là 77%.

Tony Cripps, CEO của HSBC Singapore cho biết: “Các tập đoàn ASEAN đang vô cùng lạc quan về triển vọng thương mại của họ, và hoàn toàn tin rằng chủ nghĩa bảo hộ sẽ nổi lên”.

Tuy nhiên, ông Cripps cũng cho rằng điều này hơi nghịch lý, và ông đặt ra câu hỏi liệu các doanh nghiệp ASEAN có đang xem nhẹ những rủi ro đi kèm với sự gia tăng chủ nghĩa bảo hộ hay nhìn nhận sự bất ổn thương mại là một cơ hội.

Ông nói thêm: “Dù gì đi nữa, các chuỗi cung ứng cũng đang chuyển dịch sang ASEAN và doanh nghiệp cần phải sẵn sàng”.

Dù xu hướng chuyển dịch cơ sở sản xuất đang tăng nhanh, việc phải làm quen với những quy định mới ở địa phương và tìm kiếm nguồn cung nhân lực và nguyên liêu thô sẽ vẫn là những thách thức quan trọng đối với các công ty có ý định xây dựng nhà máy mới và mở rộng nguồn lực trong khu vực.

Trong quá trình dịch chuyển này, việc áp dụng những sáng kiến mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ robot sẽ giúp cắt giảm chi phí, gia tăng năng lực cạnh tranh và nâng cao chất lượng sản xuất.

Để tăng cường quảng bá khu vực như một địa điểm đầu tư kinh doanh, ASEAN cần xây dựng thêm đội ngũ lao động trình độ cao, cũng như đồng bộ hóa các chính sách để bắt kịp với những tiêu chuẩn quốc tế. Từ đó, uy tín của ASEAN trong mắt các nhà đâu tư sẽ tăng lên, và khu vực có thể tận dụng cơ hội từ cuộc chiến thương mại.

Nguồn: The ASEAN Post

Từ khóa: ASEAN, chiến tranh thương mại, hội nhập kinh tế, chuyển dịch chuỗi cung ứng