Trung Quốc, thuế ô tô và Quốc hội Mỹ: Ba rủi ro cho viễn cảnh thương mại năm 2019

otothailan0911

Nếu như năm 2018 là năm mà Donald Trump cho thế giới được nếm mùi vị mới của một hiện tượng cũ - chiến tranh thương mại - thì năm 2019 sẽ là năm mà các đòn tấn công là ác liệt nhất.

Tổng thống Trump là nhà lãnh đạo khó đoán nhất trong số các thế hệ lãnh đạo của Mỹ. Chỉ riêng nguyên nhân đó, đã đủ để mường tượng ra vô số các viễn cảnh có thể diễn ra - từ khả năng cuộc chiến sẽ lắng dịu, cho đến kịch bản một cuộc chiến kinh tế tổng lực giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, khá rõ ràng để nhận thấy, cuộc chiến thương mại của Trump khi bước sang năm 2019 sẽ diễn ra trên 3 mặt trận. Và chỉ cần sai lầm ở một mặt trận bất kỳ nào, nền kinh tế toàn cầu cũng đều có thể bị vẩn đục.

Mặc dù trong bữa ăn tối vào đầu tháng này tại Buenos Aires (bên lề hội nghị thượng đỉnh G20), Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thống nhất sẽ khởi động năm 2019 bằng việc đình chiến và tạm dừng đánh thuế qua lại, trạng thái "ngừng bắn" có thể sẽ không kéo dài lâu và mâu thuẫn giữa hai nước sẽ lại tiếp tục. Câu hỏi lớn nhất dành cho hai nền kinh tế lớn nhất thế giới khi bước sang năm 2019 đó là, làm thế nào để hai nước có thể tìm được một giải pháp cho các khác biệt chính trong vấn đề thương mại.

Trump và đội ngũ cố vấn hiếu chiến của ông đã liên tục đưa ra các đòi hỏi cao dành cho ông Tập, khi kiên quyết muốn thấy các thay đổi "lớn và cơ bản" trong cơ cấu kinh tế của Trung Quốc để tái cân bằng lại quan hệ thương mại giữa hai nước. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liên ông Tập có sẵn sàng, hoặc có đủ khả năng, để thực hiện các yêu cầu mà Mỹ đặt ra hay không.

Washington muốn Trung Quốc chấm dứt việc chính phủ trợ cấp và cho vay ưu đãi - hai hoạt động đã thêm cánh cho quá trình vươn lên của kinh tế Trung Quốc và giúp cho các doanh nghiệp nhà nước khổng lồ của Trung Quốc tiến sâu vào vũ đài quốc tế. Mỹ muốn Trung Quốc phải cải cách toàn diện cơ chế sở hữu trí tuệ của nước này, và chấm dứt các hành vi ăn cắp trên mạng do nhà nước Trung Quốc đứng đằng sau.

Mất lợi thế

Mỹ cũng biết những đòi hỏi của mình khó lòng được đáp ứng. "Nếu Trung Quốc nói họ sẽ dừng lại tất cả các việc làm trên, nền kinh tế của họ sẽ mất đi lợi thế vốn có", Peter Navarro, người phản đối Trung Quốc gay gắt nhất trong Nhà Trắng đã nói với một trung tâm nghiên cứu của Washington vào tháng 11.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump đang bị áp lực phải đạt được thỏa thuận từ thị trường tài chính và từ người nông dân, và Trump đã cho mọi người thấy khả năng thêu dệt các thành tựu khiêm tốn trong thương mại thành các chiến thắng vĩ đại. Vì vậy, có lý do tin rằng, Trump có thể cũng sẽ làm tương tự với Trung Quốc. Nhưng điều đó cũng đem lại rủi ro chính trị cho Trump trong năm 2020, khi Đảng Dân chủ đang háo hức chờ để bắt lỗi Trump ở các bang cánh tả quan trọng thuộc Vành đai Công nghiệp.

Chỉ riêng lý do chính trị đó, kịch bản có khả năng xảy ra nhất giữa Mỹ và Trung Quốc đó là một cuộc chiến tranh lạnh kéo dài, hơn là một thỏa thuận ngừng bắn vĩ đại. Nghĩa là, các mức thuế mà Mỹ đánh trên 250 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc trong năm 2018 - và phần lớn các đòn trả đũa của Trung Quốc - vẫn không bị xóa bỏ.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc, Mỹ sẽ tung ra các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới, nhằm hạn chế việc bán các sản phẩm công nghệ mới nổi và chủ chốt cho Trung Quốc, và đồng thời, Mỹ sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ các hoạt động đầu tư của Trung Quốc trên đất Mỹ. Kết quả trên có lẽ còn tốt hơn so với viễn cảnh nổ ra một cuộc chiến tranh nóng. Nhưng không loại trừ khả năng hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ dần bước vào vào một cuộc Chiến tranh Lạnh mới như nhiều chuyên gia lo sợ.

Các tranh chấp liên quan đến ô tô

Nếu có một cuộc xung đột thương mại khác của Trump trong năm 2019 đủ sức làm lu mờ cuộc chiến giữa Mỹ với Trung Quốc, thì đó sẽ là cuộc xung đột trong vấn đề ô tô. Đây sẽ là lời nhắc nhở mạnh mẽ đến các nước đối tác rằng Trump sẵn sàng viết lại các mối quan hệ của Mỹ dù là mối quan hệ chiến lược hay là quan hệ kinh tế lâu dài, đồng thời, cuộc xung đột này nếu nổ ra sẽ trở thành bóng đen phủ bóng lên nền kinh tế thế giới.

Trump đã yêu cầu mở một cuộc điều tra về mối liên hệ giữa việc nhập khẩu ô tô và phụ tùng ô tô với an ninh quốc gia, theo đúng mô hình mà ông đã từng áp dụng để đánh thuế nhôm và thép trong năm 2018. Và kể từ đó, Trump đã nhiều lần đe dọa sẽ đánh thuế 25% lên ô tô nhập khẩu từ EU và Nhật Bản.

Liệu một chiến Subaru (dòng xe của Nhật) và thậm chí là một chiến Porsche (dòng xe của Đức) nhập khẩu có phải là mối đe dọa đến an ninh quốc gia Mỹ, đây rõ ràng là một vấn đề gây tranh cãi. Nhưng cuộc điều tra là phù hợp với định nghĩa mở rộng về an ninh quốc gia mà chính quyền Trump đã tuyên bố - an ninh quốc gia phải bao gồm "an ninh kinh tế".

Chính quyền Mỹ lập luận, một cơ sở sản xuất mạnh cũng quan trọng đối với an ninh quốc gia như một đội hàng không mẫu hạm. Canada và Mexico đã được bảo đảm sẽ không bị Mỹ đánh thêm bất kỳ mức thuế nào, như một phần nội dung đã được thỏa thuận tại Hiệp định NAFTA mới.

Các cuộc thảo luận mong manh

Trong lúc đó, EU và Nhật đã nhận được lời hứa từ Mỹ về việc tạm thời sẽ không đánh thuế ô tô trong lúc các nước này đàm phán thỏa thuận thương mại với Mỹ. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán giữa Mỹ với EU và Nhật Bản đang có nguy cơ đổ vỡ. Và Trump không phải là một người kiên nhẫn.

Vì vậy, trước khi kết thúc năm 2019, có rủi ro cao là ít nhất một phần đáng kể trong hơn 140 tỷ USD ô tô thành phẩm và phụ tùng ô tô mà Mỹ nhập khẩu từ EU, Hàn Quốc và Nhật Bản sẽ bị đánh thuế cao. Bước đi trên sẽ có tác động lớn để bản thân ngành công nghiệp ô tô của các nước này.

Tuy nhiên, còn có một rủi ro lớn hơn khác, đó là các chuỗi cung ứng sẽ bị ảnh hưởng, nếu như phụ tùng ô tô bị đánh thuế, và điều này có thể sẽ gây ảnh hưởng cho cả Mỹ lẫn các hãng ô tô nước ngoài đang sản xuất tại Mỹ. Trump đã tuyên bố việc đàm phán lại NAFTA, nay được đổi tên thành Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada (USMCA), là một chiến thắng lớn cho các tiếp cận thù địch của ông dành cho thuế quan và thương mại.

Các mối thù định năm 2019

Các chuyên gia tiếp tục tranh cãi về những thay đổi đáng kể mà các thỏa thuận mới đem lại, cũng như các tác động kinh tế của nó. Nhưng ai cũng tin chắc rằng, Trump sẽ phải vất vả trong năm 2019 để thúc đẩy Quốc hội Mỹ thông qua USMCA, đặc biệt khi Đảng Dân chủ thù tịch đang kiểm soát Hạ viện, và có thể sử dụng quyền lực để ngăn chặn việc phê chuẩn.

Để đối phó, Trump đã thề sẽ rút Mỹ khỏi NAFTA hiện nay, nếu như Đảng Dân chủ không phê chuẩn USMCA, một động thái mà sẽ một lần nữa đem lại tình hình bất ổn lớn cho nền kinh tế Bắc Mỹ. Và củng cố thêm cho các nỗi sợ rằng, trong các cuộc chiến thương mại của Trump, nét tiêu biểu tai hại nhất có lẽ là sự khó lường của vị Tổng thống này.

Nguồn: Bloomberg

Từ khóa: dự báo năm 2019, Trung Quốc, ô tô, phê chuẩn USMCA