Các bài báo quốc tế thường hướng sự tập trung vào môi trường thương mại thù địch và việc rút lui khỏi các thỏa thuận thương mại. Tuy nhiên, bài viết này xem xét các tiến bộ ít được biết đến hơn trên toàn cầu, những thứ có thể thúc đẩy hợp tác quốc tế một cách tích cực.
Điều gì đang diễn ra?
Kể từ năm 2016, thế giới đã chứng kiến sự đảo lộn của xu hướng thương mại và hợp tác quốc tế. Với chiến dịch tranh cử tập trung vào việc Mỹ thua thiệt trong nhiều hiệp định thương mại, chính quyền của Donald Trump đã rút nước Mỹ khỏi Hiệp định Đối tác Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) ngay sau khi ông nhậm chức. Tương tự như thế, ông tạm dừng đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do xuyên Đại Tây Dương (TTIP). Cùng với việc vạch ra mức thuế quan mới và dường như chấm dứt hai hiệp định thương mại lớn của thế giới, có lẽ xu hướng bảo hộ ngày càng lan rộng ra toàn cầu. Hơn nữa, chính phủ Mỹ cho rằng, Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) nên được đàm phán lại, và sau các cuộc đàm phán ác liệt, mối quan hệ giữa các quốc gia trong Hiệp định Mỹ – Mexico - Canada (USMCA) càng trở nên tồi tệ hơn. Liên minh châu Âu (EU) trải qua một số rối loạn nội bộ sâu sắc trong năm 2016 sau khi nền kinh tế lớn thứ hai của mình, Vương quốc Anh, kích hoạt Điều khoản 50 để rời Liên minh châu Âu. Các đảng phái theo quan điểm cực hữu dân tộc trong nhiều nước EU cũng đã trỗi dậy kể từ đó. Tuy nhiên, chưa có Đảng nào giành được quyền lực chính trị đủ mạnh để rút khỏi Liên minh châu Âu. Dẫu vậy, xu hướng chống đối hơp tác quốc tế đã bén rễ tại châu Âu, khiến EU phải nỗ lực vì mục tiêu cốt lõi, đó là tăng cường liên kết kinh tế, xã hội, lãnh thổ và đoàn kết giữa các nước EU.
Đằng sau các tranh chấp thương mại và một số vụ rút lui lớn, nhiều cuộc đàm phán vẫn diễn ra và có các thỏa thuận đã đi đến sự đồng thuận. Các hiệp định này hứa hẹn cho tiến trình hợp tác quốc tế trong tương lai và thậm chí xóa nhòa các tác động của sự đổ vỡ trước đó.
Thương mại châu Âu hậu Brexit
EU, mặc dù phải đương đầu với Brexit, vẫn đang đàm phán thương mại với nhiều quốc gia và nhóm các quốc gia. Thỏa thuận hợp tác kinh tế EU - Nhật Bản đã kết thúc vào tháng 12 năm 2017. Hiệp định Kinh tế và Thương mại toàn diện (CETA) với Canada đã có hiệu lực tạm thời vào tháng 9 năm 2017. Các cuộc đàm phán của EU với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đang diễn ra, và cũng trong khuổn khổ đàm phán đó, EU đã thống nhất được hai hiệp định thương mại với Singapore và Việt Nam. Các cuộc đàm phán với Australia và New Zealand cũng bắt đầu trong năm nay. Nam Mỹ không bị bỏ lại phía sau, vì vào tháng Chín, vòng đàm phán mới nhất giữa EU và khối thương mại lớn nhất của khu vực, MERCOSUR, đã diễn ra. Hơn nữa, EU vẫn đang tiến hành đàm phán với các quốc gia khác gần châu Âu.
Thương mại Canada hậu Mỹ
Người Canada rất tích cực. Không bị thất vọng bởi việc Mỹ rút khỏi TPP, họ đã điều chỉnh và đàm phán để hình thành Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). CPTPP hiện đã được thống nhất và đang chờ phê chuẩn bởi tất cả các quốc gia tham gia: Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. Khi chính thức có hiệu lực, đây sẽ là thỏa thuận thương mại tự do lớn nhất trên thế giới. Sự vắng mặt của Mỹ cho phép loại bỏ một số yêu cầu gắt gao. Cùng với CETA nói trên, Canada cũng đã bắt đầu đàm phán chính thức với MERCOSUR trong năm nay. Động thái này khiến cho Canada trở thành quốc gia duy nhất có thỏa thuận với từng quốc gia G7.
Một châu Phi đầy hứa hẹn
Ở châu Phi, một khối thương mại đã đạt được cột mốc quan trọng vào tháng 3 năm 2018. Khu vực thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA), kết quả của ba năm đàm phán giữa các thành viên của Liên minh châu Phi (AU), đã được ký kết bởi 44 quốc gia châu Phi. Thảo thuận này sẽ phải được phê chuẩn bởi ít nhất một nửa các nước tham gia, trước khi chính thức được xem là một thỏa thuận hợp tác toàn diện. Kể từ tháng ba, nhiều quốc gia đã bắt đầu phê chuẩn, đáng chú ý nhất là Nam Phi. Nigeria, nền kinh tế lớn nhất ở châu Phi, lại không ký. Mặc dù vậy, tiềm năng của một khối thương mại trị giá 3 nghìn tỷ đô la ở châu Phi là rất hứa hẹn, dựa trên những gì AU đã đạt được. Châu lục tăng trưởng nhanh nhất cũng sẽ được hưởng lợi khi hội nhập khu vực sâu rộng hơn, dự kiến tăng cường thương mại nội khối, từ mức rất thấp - 16% tổng kim ngạch của châu lục. Với AfCFTA và AU, lục địa sẽ tăng cường khả năng đàm phán với phần còn lại của thế giới. Nếu các quy định đầu tư được thống nhất, châu Phi sẽ nhận được sự quan tâm rất lớn từ các nhà đầu tư bên ngoài.
Lạc quan về tương lai
Với sự gia tăng các hiệp định tự do thương mại, triển vọng của xã hội quốc tế là tích cực. Càng có nhiều quốc gia tham gia vào quan hệ đối tác chiến lược và hợp tác thương mại, càng cho phép xây dựng sự hiểu biết chung giữa giới chức lãnh đạo quốc gia. Các hình thức thỏa thuận này sẽ tăng thêm một lớp bảo vệ nếu xảy ra căng thẳng quan hệ quốc tế. Lợi ích từ hợp tác kinh tế khiến cho sự sụp đổ ngoại giao hoặc bất cứ điều gì tồi tệ hơn rất ít khả năng xảy ra. Liên kết kinh tế từ những thỏa thuận này đảm bảo động cơ duy trì hợp tác thương mại lớn hơn, có lẽ lớn hơn nhiều so với các liên minh chính trị. Khi tổng GDP toàn cầu tăng trưởng trong giai đoạn 2016-2018 và Quỹ tiền tệ quốc tế đưa ra dự báo tích cực, thương mại và hợp tác quốc tế sẽ có tương lai tốt hơn. Càng đạt được nhiều trong số đó, càng tốt hơn cho sự ổn định của thế giới.
Nguồn: Global Risk Insights – TD
Từ khóa: hợp tác quốc tế, lạc quan, nhắc đến
