Theresa May cho biết thỏa thuận Brexit vẫn “có thể đạt được” mặc cho những bất đồng

theresa-may

Thủ tướng Anh Theresa May vừa lên tiếng kêu gọi các bên nên “giữ một cái đầu lạnh” và cam đoan rằng thỏa thuận Brexit vẫn “có thể đạt được” mặc cho những bất đồng với EU.

Bà cho biết vấn đề đang rất “khó xử” khi mà hai bên vẫn chưa thể thỏa thuận về việc đảm bảo không có một đường biên giới cứng ở Bắc Ireland.

Bà nói, vấn đề này sẽ không “làm chệch hướng” cơ hội ký kết thỏa thuận.

Và bà cũng tìm cách trấn an giới phê bình rằng cách tiếp cận của bà sẽ không khiến cho Vương quốc Anh bị “vĩnh viễn ràng buộc” bởi các quy tắc hải quan của EU.

Cùng lúc đó, phát biểu trước thềm một hội nghị thượng đỉnh giữa các lãnh đạo Châu Âu trong tuần này, Thủ tướng Đức Angela Merkel đã cảnh báo rằng thỏa thuận Brexit đang trở nên “khó khăn hơn” do vấn đề về đường biên giới.

Bà cho biết “nếu vấn đề không được giải quyết trong tuần này, dĩ nhiên là chúng ta vẫn sẽ tiếp tục đàm phán – nhưng thời gian đang trở nên hạn hẹp”.

Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Donald Tusk đã động viên hai bên không nên nản chí. Ông bình luận rằng “thỏa thuận tuy trong có vẻ bất khả thi nhưng vẫn luôn có cách để hoàn thành”.

Sau khi đưa ra tuyên bố tại Quốc hội Anh, bà May đã phải đối mặt với áp lực từ cả hai đảng ở Hạ Nghị viện Anh trong cuộc tranh luận về Brexit.

Những người ủng hộ Brexit đã cảnh báo về việc Anh quốc có thể sẽ tiếp tục bị ràng buộc bởi các quy tắc của EU, những người phản đối Brexit thì yêu cầu thực hiện một cuộc trưng cầu dân ý khác, và Đảng Dân chủ Liên hiệp (DUP) – đảng thân cận với Đảng Bảo thủ của bà May - yêu cầu không thực hiện một thỏa thuận riêng với Bắc Ireland.

Người đứng đầu Đảng Lao động Anh Jeremy Corbyn nói rằng bà May nên nhường quyền lãnh đạo cho đảng Lao động, thay vì tiếp tục “cố gắng hứng chịu công kích từ nhiều phía ngay trong chính đảng của mình”.

Chủ nhật vừa qua (14/10), một cuộc đàm phán ngoài lịch trình giữa Anh và EU về vấn đề đường biên giới với Ireland đã rơi vào bế tắc. Sự kiên này diễn ra chỉ vài ngày trước thềm hội nghị thượng đỉnh, sẽ diễn ra vào thứ Tư (17/10).

Bà May đã bác bỏ đề xuất trước đây của EU về việc cho phép Bắc Ireland giữ lại các quy tắc thương mại của EU như một “lưới phòng vệ” để không phải áp dụng đường biên giới cứng. Bà May cho rằng điều này sẽ khiến Vương quốc Anh bị chia rẽ.

Phát biểu tại Quốc hội Anh, bà May nói rằng phía EU đã “phản hồi một cách tích cực” trước đề xuất của bà về một sự dàn xếp chung với toàn bộ lãnh thổ Anh quốc – nhưng EU vẫn kiên quyết yêu cầu thiết lập một thỏa thuận cụ thể đối với khu vực Bắc Ireland.

Mặc dù vậy, bà cho biết quan điểm của hai bên cũng không hoàn toàn quá cách biệt, bà nói: “tôi tiếp tục tin tưởng rằng một thỏa thuận đàm phán là kết quả tốt nhất cho Anh quốc và EU, và thỏa thuận này là có thể đạt được, và tôi sẽ tiếp tục đàm phán với các đối tác Châu Âu trên tinh thần ấy”.

Nhiều người ủng hộ Brexit đang cảm thấy không vui với viễn cảnh Anh quốc vẫn ở lại trong liên minh thuế quan của EU sau giai đoạn chuyển tiếp, dự kiến sẽ kết thúc vào tháng 12 năm 2020.

Trong một nỗ lực nhằm trấn an giới phê bình rằng việc Anh quốc còn nằm trong liên minh thuế quan EU sẽ không phải là “tình trạng vĩnh viễn”, bà May đã phát biểu tại Quốc hội: “Tôi muốn nhìn vào mắt người dân Anh và nói rằng đây chỉ là một giải pháp tạm thời”.

Bao giờ thì “giai đoạn cấp bách” sẽ thực sự đến?

Sau hơn hai năm tranh luận và đàm phán kể từ cuộc trưng cầu dân ý, tình hình đang ngày càng nóng lên. Tuy nhiên, người Anh có lẽ vẫn chưa thực sự bước vào một giai đoạn cấp bách tuyệt đối.

Vậy nên, chúng ta cũng thừa hiểu rằng sẽ không có một hiệp định hoàn chỉnh nào được ký kết tại hội nghị thượng đỉnh EU trong tuần này. Đã có những kỳ vọng rằng nó sẽ đến vào tháng 11, và điều đó cũng có thể là sự thật.

Tuy nhiên, nó cũng có thể trượt đến tháng 12, hoặc thậm chí là tháng 1 năm sau. Khi đó, mọi chuyện có thể, và sẽ trở nên cấp bách hơn so với tình hình hiện tại.

“Lưới phòng vệ” Ireland là gì?

Anh quốc sẽ rời khỏi EU vào tháng 3 năm 2019, cũng như rút khỏi thị trường chung và liên minh thuế quan - hai nhân tố giúp tạo ra mối quan hệ thương mại tự do tuyệt đối với các nước thành viên EU còn lại.

Sau Brexit, Anh quốc sẽ thiết lập một đường biên giới với EU, giữa vùng Bắc Ireland (lãnh thổ nước Anh) với nước Cộng hòa Ireland.

Cả Anh quốc và EU đều muốn tránh việc tạo ra một “đường biên giới cứng” - dựng lại các trạm kiểm soát hải quan hay các cửa khẩu biên giới giữa vùng Bắc Ireland (thuộc Anh quốc) và nước Cộng hòa Ireland - nhưng hai bên chưa thỏa thuận được giải pháp.

Vậy nên, “lưới phòng vệ” sẽ là giải pháp dự phòng sau cùng – nhằm giữ lại một đường biên giới mở trên đảo Ireland, trong trường hợp Anh quốc rút khỏi EU mà không đạt được thỏa thuận từ các cuộc đàm phán thương mại.

Tuy nhiên, hai bên vẫn chưa thống nhất về việc lưới phòng vệ này sẽ có đặc điểm ra sao. EU đã đề xuất rằng Bắc Ireland nên giữ lại các quy tắc thương mại của EU để hàng hóa không phải bị kiểm tra tại đường biên giới mới.

Nhưng bà May cho rằng, điều này sẽ tổn hại đến tính toàn vẹn lãnh thổ của Vương quốc Anh, vì nó tạo ra một đường biên giới mới trên Biển Ireland (vùng biển chia cắt Bắc Ireland và nước Anh).

Bà May đề xuất rằng toàn bộ Vương quốc Anh nên ở lại trong liên minh thuế quan của EU trong một thời hạn nhất định từ sau năm 2020, khi giai đoạn chuyển tiếp theo kế hoạch đã kết thúc.

Nhưng EU nói rằng kế hoạch “lưới phòng vệ” sẽ không hiệu quả nếu chỉ áp dụng trong một thời hạn nhất định. Một số người ủng hộ Brexit thuộc Đảng Bảo thủ nói rằng giải pháp lưới phòng vệ là hoàn toàn không cần thiết vì các giải pháp công nghệ cũng có thể giúp tránh một đường biên giới cứng.

Điều gì sẽ diễn ra tiếp theo?

Theresa May sẽ chủ trì cuộc họp nội các chính phủ hàng tuần vào thứ ba. Nội dung cuộc họp có lẽ sẽ tập trung chủ yếu vào tình hình Brexit.

Thủ tướng Anh đã được mời tham dự thảo luận với các lãnh đạo EU tại một bữa ăn tối vào thứ 4 (17/10). Cùng lúc đó, có những báo cáo chưa được xác nhận nói rằng bà May được giao 48 giờ để chứng minh bà có thể tập hợp sự ủng hộ trong nước dành cho thỏa thuận Brexit.

Sau đó, 27 nước thành viên EU còn lại sẽ họp mặt, mà không có Anh quốc, để quyết định những hướng đàm phán tiếp theo.

Theo dự kiến, họ sẽ quyết định liệu nội dung thỏa thuận đã đầy đủ và có thể chuyển sang những chủ đề khác với một kỳ hội nghị thượng đỉnh đặc biệt vào giữa tháng 11, và liệu hội nghị này sẽ dùng để tập trung vào việc đàm phán thỏa thuận Brexit hay để lên kế hoạch cho trường hợp không đạt được thỏa thuận nào.

Trong bức thư gửi đến các lãnh đạo EU, ông Tusk cho biết khả năng về một viễn cảnh không có thỏa thuận đang “cao hơn bao giờ hết”, nhưng chủ trương của EU vẫn phải là “dùng mọi nỗ lực” để đạt được sự đồng thuận.

Nguồn: BBC - HN

Từ khóa: Brexit, biên giới mềm, liên minh thuế quan EU, toàn cầu hóa