7 Vấn đề cơ bản mọi người cần biết về việc tại sao tự do thương mại lại có ích

Tại sao những nhà bảo thủ ở Mỹ lại phản đối sự tồn tại của Ngân hàng Xuất-Nhập khẩu? Tại sao những nhà bảo thủ này lại phản đối hoạt động trợ giá cho Ethanol? Tại sao họ lại muốn xóa bỏ Bộ Gia cư và Phát triển Đô thị Hoa Kỳ?

Có một đáp án chung cho những câu hỏi trên là: Bởi vì nền kinh tế sẽ tăng trưởng nhanh hơn khi thị trường được phép tự quyết định phân bổ nguồn lực lao động và nguồn vốn vào các lĩnh vực cần thiết, thay vì để cho chính phủ quyết định.

Đó cũng là đáp án cho những câu hỏi tương tự về chính sách cải cách thuế, dịch vụ bưu chính độc quyền, chính sách phân bổ trường học, dịch vụ chăm sóc sức khỏe, chính sách cứu trợ ngân hàng, quy định về mức lương tối thiểu, và vô số các vấn đề khác. Hiểu theo cách đơn giản, sự can thiệp của chính phủ là nguồn gốc căn bản dẫn đến chủ nghĩa thân hữu, tham nhũng, và sự kém hiểu quả. Không phải tự nhiên mà những khu vực định hướng thị trường tự do như Hong Kong lại thịnh vượng hơn rất nhiều so với các nền kinh tế bị chi phối nhiều bởi chính phủ như Hy Lạp.

Việc đánh giá cao chức năng của thị trường giải thích tại sao những nhà bảo thủ thường là người dẫn đầu trong cuộc chiến bảo vệ hoạt động thương mại tự do. Chúng ta hiểu rằng, sẽ là một sai lầm nếu để các chính trị gia can thiệp vào quyền tự do mua sắm của chúng ta tại các cửa hàng tạp hóa ở địa phương. Chúng ta cũng biết rằng, sẽ là một sai lầm nếu cho phép các chính trị gia cản trở chúng ta tự do giao thương với đối tác ở những nước láng giềng. Lý lẽ trên cũng đúng khi áp vào hoạt động thương mại giữa các đối tác từ những quốc gia khác nhau.

Dưới đây là 7 vấn đề cơ bản mà mọi người cần biết về thương mại.

1. Thương mại tự nguyện luôn đem lại lợi ích thực tế

Hệ thống kinh tế tư bản, dựa vào cạnh tranh và thương mại, được định nghĩa bởi hoạt động trao đổi tự nguyện. Nó không đòi hỏi sự “cân bằng” giữa những người tham gia. Tất cả chúng ta đều chịu thâm hụt thương mại với trạm bơm xăng trong địa phương. Vì chúng ta luôn luôn mua xăng từ họ, nhưng họ không bao giờ mua lại gì từ chúng ta. Việc này có xấu không? Tất nhiên là không. Chúng ta đang tự do tham gia giao dịch, mà theo định nghĩa, chỉ xảy ra khi cả hai bên đều được hưởng lợi. Điều tương tự cũng xảy ra với lĩnh vực thương mại xuyên biên giới.

2. ‘Thâm hụt thương mại’ đồng nghĩa với “Thặng dư vốn’

Các quốc gia không trực tiếp tham gia hoạt động thương mại, chỉ có người dân mới làm việc này. Và khi người dân của một nước mua hàng hóa từ người bán ở một nước khác, đồng tiền không hề biến mất. Những đồng tiền ấy có thể được dùng để mua hàng hóa ở chiều ngược lại, hoặc dùng cho việc đầu tư.

Các doanh nghiệp nước ngoài đã đổ hàng nghìn tỷ đô vào thị trường tài chính của Mỹ, phần lớn bởi vì Mỹ được xem là một đất nước mạnh mẽ và thịnh vượng. Tình trạng “thặng dư vốn” này giúp thúc đẩy sự thịnh vượng và nên được tán dương, chứ không phải bị lên án.

3. Chủ nghĩa bảo hộ làm mục nát thị trường

Rất nhiều người vô tình đánh đồng chủ nghĩa tư bản với các tập đoàn lớn. Đây là điều rất đáng tiếc bởi các tập đoàn lớn là những doanh nghiệp sử dụng quyền lực và tiền bạc để thao túng hoạt động chính trị, nhằm chiếm đoạt những lợi ích mà họ không xứng đáng nhận được. Các rào cản thương mại không chỉ giúp những tập đoàn lớn can thiệp vào thị trường tự do chính thống, mà chúng còn củng cố quan điểm cho rằng chủ nghĩa tư bản đơn thuần chỉ là một hệ thống mang lại lợi ích cho những thành phần giàu có và quyền lực.

4. Rào cản thương mại sẽ gây ảnh hưởng đến số lượng việc làm và sự tăng trưởng

Frederic Bastiat, nhà kinh tế học người Pháp nổi tiếng ở thế kỉ thứ 19, từng nhìn nhận rằng một nhà kinh tế giỏi là một người biết để ý đến những ảnh hưởng gián tiếp – những cái “chưa thấy được” hơn là cái “đã thấy”. Việc chỉ ra những việc làm đã được “cứu vớt” bởi chủ nghĩa bảo hộ thì dễ, nhưng rất khó để tính toán số lượng công việc lớn hơn đã bị mất đi do giá cả tăng cao, sức mua giảm, hiệu năng sản xuất giảm, và tính cạnh tranh bị mất đi.

5. Sự sáng tạo có tính hủy diệt đau đớn nhưng lại có lợi

Thương mại cũng gây ra tổn thất, nhưng không phải vì hàng hóa được di chuyển xuyên biên giới. Có rất nhiều việc làm bị mất đi do hoạt động thương mại nội địa hơn là do thương mại quốc tế. Hãy nghĩ về những tác động của ngành sản xuất xe hơi lên các ngành sản xuất cơ giới lạc hậu, hay tác động của các dịch vụ xem phim trực tuyến lên các cửa hàng cho thuê băng đĩa. Các thay đổi này, cùng với những thay đổi bị kích thích bởi hoạt động thương mại xuyên biên giới, sẽ gây tổn thất đau đớn cho một vài người, nhưng tất cả chúng ta cuối cùng đều trở nên giàu có hơn nếu như thị trường được phép hoạt động tự do và tạo ra sự thịnh vượng.

6. Thuế quan không tạo ra tăng trưởng trong những năm 1800

Đúng là Hoa Kỳ đã trở thành một quốc gia giàu có trong những năm 1800, khi mà thuế quan là nguồn thu chính của ngân sách chính phủ. Nhưng sự tăng trưởng của những năm 1800 không phải là nhờ vào các rào cản thương mại. Đây là thời kỳ trước khi hệ thống phúc lợi xã hội ra đời. Chính quyền còn rất nhỏ và không có các chính sách thuế thu nhập. Cũng như không hề có chính sách điều tiết riêng của từng bang. Và đây là cách đã giúp Hoa Kỳ trở thành một cường quốc kinh tế.

7. Các quốc gia đi theo chủ nghĩa bảo hộ thì tụt hậu so với các khu vực đi theo thương mại tự do

Các nhà kinh tế học đã thực hiện vô số nghiên cứu cho thấy thương mại quốc tế là có lợi cho tất cả các bên, nhưng đôi khi chúng ta dễ dàng đúc kết được kinh nghiệm từ những ví dụ thực tế hơn. Chẳng hạn như Hong Kong và Singapore là hai khu vực có ít rào cản thương mại nhất thế giới. Và điều này có liên quan gì đến việc họ trở nên giàu có và thịnh vượng? Và có bất ngờ không khi Ấn Độ, đất nước theo chủ nghĩa bảo hộ lớn nhất thế giới, liên tục tụt hậu phía sau?

Còn rất nhiều ví dụ thực tế khác nữa. Hoa Kỳ và phần còn lại của thế giới từng phải gánh chịu rất nhiều tổn thất trong suốt thời đại chủ nghĩa bảo hộ ở những năm 1930. Các quốc gia như Argentina từ một nước giàu có trở nên nghèo nàn chủ yếu là do các chính sách “thay thế nhập khẩu” mang hơi hướng chủ nghĩa bảo hộ. Và những nước như New Zealand thì lại được phục hưng sau khi gỡ bỏ các rào cản thương mại.

Một lý lẽ rất thông dụng chống lại hoạt động tự do thương mại chính là chúng ta cần áp đặt rào cản để trừng phạt những quốc gia đã áp đặt giới hạn lên hàng hóa và dịch vụ từ nước chúng ta. Nhưng việc này chỉ làm trầm trọng hóa những ảnh hưởng tiêu cực từ chủ nghĩa bảo hộ. Những nước đơn phương theo đuổi chính sách thương mại tự do thường cũng sẽ đạt được sự thịnh vượng to lớn hơn. Người tiêu dùng và các ngành công nghiệp nội địa của nước họ được hưởng lợi từ việc cắt giảm chi phí và gia tăng năng suất.

Cần phải nói rõ rằng, nếu như các chính trị gia thực sự chỉ sử dụng cây rìu chủ nghĩa bảo hộ để răng đe các nước khác, nhằm thuyết phục họ cắt giảm rào cản thương mại, đó sẽ là một viễn cảnh cùng có lợi cho đôi bên. Nhưng thật không may, nếu hiệp định NAFTA sắp được hồi sinh mà không cho thấy dấu hiệu của việc cắt giảm các rào cản, thì tự do thương mại có vẻ như không phải là mục tiêu của chính quyền Trump.

Nguồn: The Federalist

Từ khóa: Toàn cầu hóa, tự do thương mại, chủ nghĩa bảo hộ, rào cản thương mại, NAFTA