Mỹ càng tăng thuế nhập khẩu, càng thâm hụt thương mại?

usd0808

Tổng thổng Trump muốn lấy lại cho nước Mỹ những lợi ích bị cướp mất thì chưa rõ ràng, song thiệt hại của người tiêu dùng Mỹ thì đã nhìn thấy...

Tăng thuế nhập khẩu, thâm hụt thương mại của Mỹ tăng kỷ lục

Theo số liệu Bộ Thương mại Mỹ công bố ngày 5/9, thâm hụt thương mại của Mỹ đã tăng lên 50,1 tỷ USD trong tháng 7 do nhập khẩu tăng mạnh, xuất khẩu giảm mạnh vì đồng USD tăng cao, còn hàng hoá Mỹ gặp khó vì đáp trả thuế quan ở nhiều nước.

Cụ thể, nhập khẩu của Mỹ trong tháng 7 đã tăng 0,9% lên 261,2 tỷ USD, mức kỷ lục cả về sức mua hàng hóa lẫn dịch vụ. Xuất khẩu giảm 1% xuống còn 211,1 tỷ USD, với số lượng hàng hóa công nghiệp và dầu mỏ đạt mức kỷ lục.

Đây là tháng thứ hai liên tiếp thâm hụt thương mại của Mỹ tăng sau khi xuất khẩu tăng vọt trong tháng 5 vừa qua, giúp bù đắp được ảnh hưởng từ các biện pháp thuế quan nhằm vào sản phẩm xuất khẩu của Mỹ.

Doanh thu mặt hàng đậu tương của Mỹ giảm 700 triệu USD do các biện pháp thuế quan từ Trung Quốc, trong khi nhập khẩu dầu mỏ đạt mức cao nhất trong 4 năm lên 23,6 tỷ USD, với mức giá trung bình cao nhất trong 4 năm là 64,63 USD/thùng.

Kim ngạch xuất khẩu xe hơi của Mỹ sang Trung Quốc, một mặt hàng bị Mỹ đánh thuế 25%, cũng giảm 36% vào tháng 7. Kim ngạch xuất khẩu máy bay của Mỹ cũng giảm 1,6 tỷ USD.

Tổng thể xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc giảm 8,2% so với đầu năm. Các biện pháp đánh thuế mạnh tay của Bắc Kinh vào những mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Mỹ khiến thâm hụt thương mại giữa hai nước ngày càng lớn.

Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu từ Trung Quốc lại tăng 1,6%. Do đó dù Tổng thống Trump đã cam kết sẽ nỗ lực để giảm bớt thâm hụt thương mại, song tỉ lệ này giữa Mỹ và Trung Quốc đã tăng 5,2% và đến nay đạt mức 34,14 tỉ USD.

Mỹ đã áp đặt mức thuế lớn đối với 34 tỉ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc vào tháng 7/2018 nhằm buộc Bắc Kinh phải nhượng bộ, song Trung Quốc đã đáp trả tương ứng. Giờ đây, mức thuế cao đang khiến hàng hoá Mỹ gặp nhiều khó khăn.

Trong khi đó thâm hụt thương mại của Mỹ với EU trong tháng 7 vừa qua cũng tăng lên mức kỷ lục là 17,6 tỷ USD, thâm hụt thương mại của Mỹ với Canada cũng tăng lên 3,1 tỷ USD.

Thực tế này trái ngược với những tuyên bố của Tổng thống Trump khi quyết định áp đặt thuế quan, nên dù thâm hụt thương mại với Mexico giảm xuống 5,5 tỷ USD cũng không giúp Mỹ tránh được mức thâm hụt thương mại kỷ lục.

Trước đó, với lý do an ninh quốc gia, Tổng thống Trump đã áp mức thuế 25% và 10% lần lượt đối với mặt hàng thép và nhôm nhập khẩu từ EU, Canada, Mexico và nhiều quốc gia khác. Quyết định có hiệu lực từ ngày 1/6/2018.

Đặc biệt, Mỹ đã áp mức thuế quan đối với số mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá 50 tỷ USD. Thậm chí Tổng thống Trump còn đe doạ sẽ áp thuế lên lượng hàng hóa trị giá 200 tỷ USD nhập khẩu từ Trung Quốc.

Chưa biết việc tăng thuế tiếp theo với Trung Quốc - nếu được áp đặt - có giúp Tổng thống Trump lấy lại những gì nước Mỹ bị đối tác "cướp mất" hay không, song kể từ khi ôngTrump nắm quyền đến nay thì thâm hụt thương mại của Mỹ ngày càng tăng.

Còn nhớ tháng 12/2017 nhập khẩu của Mỹ đã từng tăng lên mức kỷ lục là 210,8 tỷ USD, khiến cho thâm hụt thương mại của Mỹ trong tháng 12/2017 đạt mức 53,1 tỷ USD - điều chỉnh sau lạm phát thì lên tới 68,4 tỷ USD - cao nhất từ tháng 10/2008.

Nếu tính cả năm 2017, thâm hụt thương mại của Mỹ đã tăng tới 12,1%, lên 566,0 tỷ USD - kỷ lục trong vòng 10 năm - tương đương 2,9% GDP, trong khi thâm hụt thương mại năm 2016 của Mỹ chỉ chiếm khoảng 2,7% GDP, theo Straits Times.

Đáng chú ý là thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc - đối tác mà Tổng thống Trump luôn lên án và quyết tìm cách cắt giảm - đã tăng 8,1%, đạt mức kỷ lục ngay trong năm đầu tiên dưới thời chính quyền Trump, với giá trị lên đến 375,2 tỷ USD.

Những tưởng năm đầu tiên các biện pháp của Tổng thống Trump còn mang tính thăm dò nên chưa kết quả, song tiếp theo 7 tháng mà "lợi ích bị cướp" của Mỹ vẫn lập kỷ lục, có thể thấy biện pháp của vị tổng thống doanh nhân dường như chưa có hiệu quả.

Vì sao biện pháp lập hàng rào thuế quan của Trump không đạt kết quả?

Thâm hụt thương mại của Mỹ đạt mức kỷ lục là do kim ngạch xuất khẩu giảm và kim ngạch nhập khẩu tăng kỷ lục, trong khi lập hàng rào thuế quan, mục đích của Tổng thống Trump là hướng tới giảm nhập khẩu - tăng xuất khẩu.

Việc xuất khẩu của Mỹ giảm bị cho là tác động bởi đáp trả thuế quan và giá trị đồng USD tăng cao so với các đồng tiền khác, là điều dễ hiểu, song với nhập khẩu có cả một hàng rào thuế quan dựng lên là vẫn tăng kỷ lục là điều khó hiểu.

Đâu là nguyên nhân khiến biện pháp của Trump lại có kết quả trái chiều như vậy? Theo giới phân tích, tất cả nguyên nhân nằm ở ngay trong nước Mỹ và trong chính sách của vị tổng thống doanh nhân.

Chính sách của Mỹ vốn xem chất lượng tăng trưởng là tiêu chí quan trọng chứ không phải là tốc độ tăng trưởng, đóng góp của kinh tế tiêu dùng và dịch vụ được xem là có tính quyết định với tăng trưởng, chứ không phải kinh tế sản xuất và đầu tư.

Chất lượng tăng trưởng gắn liền với chất lượng sống của người dân, thể hiện cụ thể qua chi tiêu hộ gia đình. Đây được xem là căn nguyên tạo ra lệch pha trong nền kinh tế Mỹ và cũng là nguyên nhân khiến nhập khẩu của Mỹ tăng mạnh thời gian qua.

Có thể thấy rằng, trong hai nhiệm kỳ của Tổng thống Obama và cả trong nhiệm kỳ hiện tại của Tổng thống Trump, kích thích tiêu dùng nội địa là đã được xem là ưu tiên trong quản lý vĩ mô của chính phủ Mỹ.

Chính vi vậy, kinh tế Mỹ trong 1 thập kỷ qua được đánh giá giống như "một nền kinh tế tiêu dùng", mà chi tiêu hộ gia đình đóng góp tới hơn 70% vào chỉ số tăng trưởng kinh tế đã chứng minh điều đó.

Chỉ có điều, khi kinh tế sản xuất và đầu tư đóng góp nhỏ hơn vào chỉ số tăng trưởng kinh tế thì có nghĩa là tổng giá trị tài sản thực được tạo ra bởi các thành phần kinh tế Mỹ đã nhỏ hơn tổng giá trị những sản phẩm, dịch vụ đã người tiêu dùng Mỹ sử dụng.

Việc Mỹ liên tục thâm hụt thương mại trong một thời gian dài phải được nhìn nhận là kinh tế sản xuất - đầu tư của Mỹ đã có phần thua kém các đối tác, mà trong đó có tác động không nhỏ từ chính sách của chính phủ Mỹ.

Tổng thống Trump lên án các đối tác, đối thủ, đồng minh đã "cướp" nhiều lợi ích của người dân Mỹ, song nếu phân tích kỹ thì điều đó là chưa thể khẳng định, nhưng việc người Mỹ sử dụng nhiều hơn lợi ích mình làm ra thì có thể nhận diện.

Vị tổng thống doanh nhân đã chọn tăng thuế để lấy lại lợi ích Mỹ, tuy nhiên theo giới phân tích thì đó không phải là giải pháp căn cơ và có thể khiến kinh tế Mỹ "mất nhiều hơn được", bởi kinh tế Mỹ vẫn đang là nền kinh tế tiêu dùng.

Rõ ràng, vấn đề quan trọng của Mỹ là phải giải quyết sự lệch pha trong nền kinh tế, chứ không phải là những chính sách bảo hộ kiểu cực đoan khắc nghiệt như chính quyền Tổng thống Trump đã và đang thực hiện.

Những tín hiệu tích cực của kinh tế Mỹ dưới thời chính quyền Trump - thể hiện qua những kỷ lục được lập trên thị trường chứng khoán Mỹ-thang vũ biểu của nền kinh tế-phản ánh niềm tin của giới đầu tư, là bất ngờ với vị tổng thống doanh nhân.

Nhưng kinh tế Mỹ càng tích cực bao nhiêu thì thách thức với chính quyền ông Trump trong vai trò điều tiết vĩ mô càng lớn bấy nhiêu, trong đó đặc biệt là những hệ quy chiếu lệch pha với Mỹ và tỷ lệ thức trái chiều trong nền kinh tế Mỹ được xác lập.

Vì tiêu dùng nội địa đóng vai trò quyết định cho chất lượng và tốc độ tăng trưởng của kinh tế Mỹ, do vậy khi nền kinh tế Mỹ có tín hiệu tích cực đồng nghĩa tiêu dùng nội địa tăng mạnh, tức là việc mua sắm của người tiêu dùng tại Mỹ tăng cao.

Điều đó khiến cho nhu cầu nhập khẩu gia tăng và đây là bài toán khó nhất cho chính quyền Trump trong việc hoá giải tác động trái chiều từ việc lập hàng rào thuế quan, thực hiện chính sách bảo hộ mậu dịch.

Bởi việc gia tăng nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước sẽ khiến cho Mỹ không thể tránh khỏi bị thâm hụt thương mại - điều mà Tổng thống Trump luôn tìm cách cắt giảm, vì cho rằng lợi ích Mỹ bị "cướp mất" lớn nhất từ đây.

Và thực tế đã và đang chứng minh điều đó. Trong khi đó chính quyền Trump lại kích thích cho vay tiêu dùng càng khiến cho nhu cầu nhập khẩu hàng hoá từ thị trường Mỹ tăng cao, bất chấp giá cả tăng vì thuế nhập khẩu tăng.

Do vậy việc Tổng thổng Trump muốn lấy lại cho nước Mỹ những lợi ích bị cướp mất thì chưa có kết quả rõ ràng, song thiệt hại của người tiêu dùng Mỹ thì đã nhìn thấy - đó là giá cả tăng, thậm chí đắt đỏ.

Nguồn: Báo Đất Việt

Từ khóa: Mỹ, tăng thuế, nhập khẩu, càng, thâm hụt thương mại