Người ta thường nói, cơ hội chỉ đến 1 lần. Vì vậy, Thứ trưởng Thương mại Philippines Ceferino S. Rodolfo Jr. muốn nắm bắt thời cơ này để đưa hàng hóa vào thị trường Hoa Kỳ - đối tác thương mại lớn thứ hai thế giới.
Vị thứ trưởng Thương mại Phillipines đã có lý khi đưa ra quan điểm trên, khi những lời đe dọa của Mỹ dành cho Trung Quốc đã biến thành hành động.
Tuy nhiên, ông Rodolfo phải đối mặt với câu hỏi khó: Phillipines có nên đàm phán Hiệp định thương mại tự do với Mỹ giữa lúc Washington đang tiến hành các biện pháp bảo hộ đâu đó?
Còn quá sớm để khẳng định thỏa thuận thương mại với Mỹ có đem lại lợi ích cho Philippines hay không. Tuy nhiên, chắc chắn một điều là hiện nay không gì ngăn cản Philippines và Mỹ tiến tới đạt được một Hiệp định thương mại tự do song phương (FTA).
Rodolfo cho biết, mục đích chính của bất kỳ một FTA nào là giúp cho doanh nghiệp xuất khẩu trong nước có được các mức thuế quan ưu đãi. Và Hiệp định thương mại đang đàm phán giữa Manila và Washington cũng không nằm ngoài mục đích trên.
Ông Rodolfo trả lời tờ BusinessMirror rằng “Mục tiêu thực sự của chúng tôi trong tất cả các FTA đó là giúp cho toàn bộ doanh nghiệp xuất khẩu trong nước đều tận dụng được cơ hội từ FTA. Có hai lĩnh vực: thương mại và đầu tư. Về thương mại, chúng tôi muốn đảm bảo rằng doanh nghiệp xuất khẩu Philippines sẽ không bị đá văng ra khỏi các thị trường lớn chỉ vì được ưu đãi thuế ít hơn. Đó là mục tiêu cơ bản của chúng tôi từ bấy lâu nay”.
Hiệp định TPP
Các cuộc thảo luận FTA giữa hai nước đã được tái khởi động bởi Tổng thống Philippines Rodrigo R. Duterte và Tổng thống Mỹ Donald J.Trump từ tháng 11 năm ngoái.
Trong một phiên điều trần trước Quốc hội Mỹ vào tháng 7, Đại diện thương mại Mỹ Robert E.Lighthizer đã tiết lộ, Philippines nằm trong nhóm các nước ưu tiên mà Mỹ muốn ký FTA.
Phillipines cũng rất trông chờ vào FTA với Mỹ, khi quốc gia ASEAN này từ lâu đã khao khát có được một FTA với đồng minh truyền thống. Chỉ khác là, hiện nay Mỹ mong muốn FTA ở cấp độ song phương, không giống như trước đây, khi Mỹ muốn đưa Philippines vào Hiệp định đa phương TPP – mà nay đã được đổi tên thành CPTPP sau khi Mỹ rút lui.
Ông Rodolfo cho biết “Trước kia, Mỹ luôn kêu gọi chúng tôi gia nhập TPP, nhưng trước sự thay đổi trong chiến lược của Mỹ, chúng tôi đã tìm ra một cơ hội để khởi động lại đàm phán FTA song phương với Mỹ”.
Châu Á chiếm ưu thế
Mỹ là đối tác kinh tế và an ninh chính của Philippines. Mỹ luôn nằm trong nhóm các thị trường xuất khẩu và nhập khẩu lớn của Philippines.
Năm 2017, tổng kim ngạch giữa hai nước đạt 17.4 tỷ USD, theo số liệu của Cục thống kê Philippines. Trong đó, Philippines xuất sang Mỹ 9.66 tỷ USD (bao gồm thiết bị bán dẫn, vi mạch, cuộn từ, dầu dừa, trái thơm, đường thô, dừa sấy) và nhập về 7.78 tỷ USD hàng hóa (vi mạch, bánh dầu, bột mì và meslin). Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Philippines (sau Nhật Bản), và là đối tác nhập khẩu lớn thứ tư (sau Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc).
Cách đây 10 năm, bước tranh trên hoàn toàn khác. Năm 2008, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất, đồng thời là đối tác nhập khẩu lớn nhất của Philippines với tổng kim ngạch thương mại là 15.4 tỷ USD.
Lần cuối cùng Mỹ được xếp là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Philippines là năm 2009, và ở chiều nhập khẩu là năm 2012. Từ năm 2013 trở đi, Đông Á thay thế Mỹ đã trở thành đối tác xuất khẩu nhập chính của Philippines.
Thị trường tự do
Ông Rodolfo cho biết có khoảng 75% hàng xuất khẩu của Philippines vào Mỹ được miễn thuế, hoặc là theo cơ chế tối huệ quốc (MFN) hoặc là theo Chương trình ưu đãi phổ cập (GSP).
Còn lại 20 – 25% hàng xuất khẩu vẫn chưa được hưởng mức thuế suất 0%. “Đây đều là các mặt hàng xuất khẩu quan trọng vì sử dụng nhiều lao động, trong đó dệt may là mặt hàng mà Mỹ đánh thuế nặng nhất, từ 15 – 20%”, ông Rodolfo nói thêm. “Ngoài ra, các sản phẩm bị đánh thuế còn có bộ dây dẫn (5%), rong biển và thức ăn làm từ rong, đồng hồ đeo tay và một vài sản phẩm làm từ trái dừa”.
Ông Rodolfo tin rằng một FTA với Mỹ có thể mở rộng thị phần xuất khẩu của Philippines tại thị trường Mỹ. Nếu Philippines có thể đạt được một thỏa thuận loại bỏ thuế cho tất cả các sản phẩm xuất khẩu, khi đó, nền công nghiệp trong nước có thể xuất khẩu nhiều hơn sang một thị trường tự do như thị trường Mỹ.
Đối xử ưu đãi
IT là một bước đi hợp lý để Manila có thể tìm kiếm một FTA với Mỹ, thay vì chỉ phụ thuộc duy nhất vào ưu đãi GSP, John D Forbes – cố vấn cao cấp của Amcham Philippines lập luận. Ông cho rằng Philippines, giống như bất kỳ một nước được hưởng GSP nào khác, có thể không được tiếp tục hưởng ưu đãi vì một số lý do.
“Chương trình GSP không kéo dài mãi. Quốc hội Mỹ phải tái phê duyệt lại chương trình theo định kỳ, và sẽ có những giai đoạn, chương trình này bị tạm ngưng để chờ luật mới thông qua. Hơn nữa, các nước đang hưởng ưu đãi từ GSP có thể không được tiếp tục hưởng ưu đãi vì một vài lý do. Một trong số đó là khi các nước này được World Bank xếp loại là nước có thu nhập cao hoặc trên trung bình qua mỗi đợt đánh giá định kỳ 3 năm một lần.”
Theo Kế hoạch Phát triển Philippines giai đoạn 2017 – 2022, chính phủ nước này đang định hướng phát triển Philippines thành quốc gia có thu nhập trên trung bình đến năm 2022.
Hơn nữa, Thức trưởng Bộ Kế hoạch Philippines Rosemarie G.Edillon vào tháng 4/2018 đã phát biểu, mục tiêu trên có thể hoàn thành sớm vào đầu năm sau. Nếu điều đó thành sự thật, Philippines có thể sẽ không còn đủ điều kiện để hưởng ưu đãi GSP vào năm 2022.
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) thống kê, năm ngoái, Mỹ nhập khẩu tổng cộng 21.2 tỷ USD theo chương trình GSP từ 121 nước và vùng lãnh thổ. Đứng đầu danh sách các mặt hàng nhập khẩu là phụ tùng ô tô (1.3 tỷ USD), hợp kim sắt (769 triệu USD), kim loại quy (749 triệu USD), đá xây dựng hoặc tưởng niệm (552 triệu USD), và vỏ cao su (475 triệu USD).
Quá mạo hiểm
Năm 2017, Philippines xuất khẩu tổng cộng 1.5 tỷ USD hàng hóa sang Mỹ theo chương trình GSP, và là nước xuất khẩu nhiều thứ 6 theo chương trình ưu đãi này, sau Ấn Độ (5.6 tỷ USD), Thái Lan (4.2 tỷ USD), Brazil (2.5 tỷ USD), Indonesia (2 tỷ USD), và Thổ Nhĩ Kỳ (1.7 tỷ USD). Vậy, sản phẩm GSP chiếm 15.52% tổng kim ngạch xuất khẩu của Philippines vào Mỹ trong năm ngoái.
Cựu Ủy viên Thuế quan Philippines George N. Manzano phỏng đoán đây có thể là một trong những lý do thôi thúc Manila đàm phán thỏa thuận thương mại với Mỹ. Hàng xuất khẩu theo chương trình GSP chiếm một phần đáng kể trong miếng bánh xuất khẩu của Philippines vào Mỹ; nếu mất đi đặc quyền này mà không có FTA bù vào, điều này đối với Philippines mà nói là quá rủi ro.
Hơn nữa, ông Manzano còn cho biết chính phủ Mỹ có quyền tước ưu đãi GSP đối với bất kỳ quốc gia nào vào bất kỳ thời điểm nào, ngay cả khi nước đó chưa đạt đến mức thu nhập trên trung bình. Trong khi trong một FTA, các điều khoản do các bên cùng thống nhất và bắt buộc thực thi, nên các ưu đãi sẽ không dễ dàng mất đi như trong GSP.
Tương lai không chắc chắn
Philippines có động cơ sâu xa hơn để tìm kiếm một FTA với Mỹ. Thương mại toàn cầu đang đối mặt với một tương lai không chắc chắn, và nước này phải tính toán kỹ lưỡng từng đường đi nước bước và tận dụng mọi khả năng có thể.
Ngài thứ trưởng thương mại nước này cho biết, một FTA với Mỹ có nhiều ý nghĩa hơn là việc miễn thuế đơn thuần. Ông cho biết Philippines có thể sử dụng FTA này để giảm nhập khẩu từ các đối tác thương mại mà Philippines đang có thâm hụt, đặc biệt là Trung Quốc, để cân bằng lại cán cân thương mại của Philippines.
Theo số liệu của Cục Thống kê Philippines, trong năm ngoái, Philippines nhập khẩu 17.46 tỷ USD hàng hóa từ Trung Quốc, gần gấp đôi con số 8.01 tỷ USD - kim ngạch xuất khẩu sang cường quốc châu Á này.
Ông Rodolfo nhận định “nếu có thể chuyển hướng nhập khẩu từ các nước khác sang Mỹ, và được tiếp cận ưu đãi thị trường Mỹ, đây là cách để Philippines cải thiện cán cân thương mại của mình. Ví dụ, thay vì nhập khẩu 100% từ một nước, chúng tôi có thể giảm xuống còn 90% và san bớt 10% sang nhập khẩu từ Mỹ”.
Bởi vì Philippines đang thặng dư thương mại với Mỹ, nước này có đủ khả năng để tăng nhập khẩu từ Washington. Đây là cách làm cùng đem lại lợi ích cho cả hai - Philippines có thể gia tăng tiếp cận thêm thị trường và giảm thâm hụt thương mại, và Mỹ cũng có thể cải thiện xuất khẩu của mình.
Còn tiếp…
Nguồn: BusninessMirror-TQ
Từ khóa: FTA, Mỹ, Philippines, cơ hội, thách thức
