Thỏa thuận giữa Trump và EU khó đạt được đột phá

Tổng thống Donald Trump vẫn tiếp tục hô hào với các cử tri của mình rằng ông đang gặt hái được những thành tựu vĩ đại. Quả thực là nền kinh tế Mỹ đang tăng trưởng nhanh hơn và tạo ra nhiều việc làm, tuy nhiên, những gì ông tuyên bố về thỏa thuận với Triều Tiên và Liên minh Châu Âu lại không hoàn toàn đúng sự thật.

Nga và Trung Quốc có vẻ như đang hỗ trợ Triều Tiên luồn lách qua các lệnh cấm vận, và đất nước này cũng chưa cắt giảm chương trình hạt nhân của mình. Quan hệ thương mại Mỹ-EU vừa tránh được một cuộc chiến tranh thương mại toàn diện bằng một cam kết mới đây rằng các bên sẽ ngồi vào đàm phán để cắt giảm các rào cản thương mại cho nhiều mặt hàng công nghiệp, nông nghiệp và năng lượng. Tuy nhiên, người ta không tin rằng những cuộc đàm phán ấy sẽ có thể giúp khắc phục tình trạng thâm hụt thương mại dài hạn của Mỹ.

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker đã hứa sẽ thu mua thêm nhiều khí tự nhiên và đậu nành của Mỹ. Tuy nhiên, khí tự nhiên vận chuyển bằng đường ống (PNG) từ Nga vẫn rẻ hơn nhiều so với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ. Ngài Juncker không có đủ quyền lực để buộc các thành viên EU thực hiện những quyết định thương mại tồi.

Đậu nành là một loại hàng hóa phổ thông trên thị trường toàn cầu. Trung Quốc đã chuyển sang thu mua đậu nành từ Brazil sau khi bị Mỹ áp thuế đối với kim loại và một số sản phẩm khác. Châu Âu không trồng nhiều đậu nành và muốn tìm những nguồn cung với mức giá rẻ nhất, theo lẽ tự nhiên họ sẽ mua nhiều đậu nành hơn từ nông dân Mỹ, bất kể Juncker và Trump có quyết định như thế nào.

Các hiệp định thương mại hiện đại là sản phẩm mang tính kinh tế lẫn chính trị. Các chính phủ hạ thấp rào cản thuế quan và chấp nhận các quy tắc về trợ cấp, tiêu chuẩn sản phẩm, quản lý đầu tư nước ngoài cùng những quy tắc tương tự có lợi cho nhà sản xuất trong nước, nhằm tạo ra một thị trường quốc tế rộng hơn, nơi các doanh nghiệp có thể cạnh tranh, chuyên môn hóa và đạt hiệu quả quy mô trong hoạt động sản xuất và R&D.

Ví dụ, iPhone được thiết kế tại Mỹ nhưng được lắp ráp tại Trung Quốc, từ những phụ kiện và phần mềm sản xuất trên khắp Châu Á, Mỹ và nhiều nơi khác. Mạng lưới Internet và nền tảng Windows đã tạo ra một khuôn khổ toàn cầu ít tốn kém cho các hoạt động trao đổi ý tưởng và ký kết hợp đồng.

Việc làm được tái phân bổ, và việc làm là cơ sở cho sự ủng hộ của người dân. Hệ quả là, hàng loạt các thể chế đa phương như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Liên minh Châu Âu, Hiệp định Tự do Thương mại Bắc Mỹ (NAFTA) và nhiều hiệp định thương mại và đầu tư khác đã được thiết lập với mục tiêu duy trì cân bằng lợi ích. Mỹ tỏ ra bất mãn do tình trạng thâm hụt thương mại của họ ngày càng trầm trọng từ khi Trung Quốc gia nhập vào WTO và Mexico tham gia vào NAFTA.

Trung Quốc không những không mở cửa thị trường rộng hơn, mà còn áp đặt những điều kiện cực kỳ ngặt nghèo lên các công ty nước ngoài có ý định tham gia vào thị trường nước họ, dùng luật lệ để chiếm đoạt trắng trợn kỹ thuật công nghệ. Thay vì bị coi là bất hợp pháp, hoạt động tình báo công nghiệp lại được xem là một ngành được chính phủ tài trợ.

Tuy nhiên, không phải chỉ có riêng các nước Châu Á theo đuổi chủ nghĩa trọng thương. Quan hệ thương mại giữa Mỹ và EU cũng gặp phải những vấn đề tương tự. Đức và nhiều quốc gia Bắc Âu khác đang cố ý tạo ra mức thặng dư thương mại khổng lồ với các nước còn lại trong EU và với phần còn lại của thế giới.

Thặng dư thương mại của Đức hiện đã vượt quá 8% so với GDP. Điều này dẫn đến một sự mất cân bằng nghiêm trọng trong quan hệ thương mại với Ý và những quốc gia Nam Âu khác, và điều đó làm dấy lên thái độ bất mãn của người dân các nước, dẫn đến sự ra đời của một chính quyền dân túy chống đối EU ở Ý và dự định tạo nên một cuộc Brexit khác.

Từ lâu, EU đã không còn là một thị trường chung mở cửa. Đồng tiền chung khu vực đã trở thành một cơ chế giúp người Đức thống trị bằng hoạt động giao thương với các nước láng giềng phía nam.

Cơ quan lập pháp của EU đang trở thành một bộ máy quan liêu kiểu Pháp khi họ tìm cách quản lý mọi hoạt động kinh doanh. EU đã áp một mức tiền phạt khổng lồ lên các công ty Mỹ vì những vi phạm vốn không bị xem là quá nặng ở những nơi khác – phạt Google đến 5 tỷ USD vì thiết kế hệ điều hành Android dưới dạng một mô hình kinh doanh quảng cáo.

Các nhà đàm phán Mỹ thật ngây thơ khi kỳ vọng rằng một thỏa thuận với EU về việc cắt giảm các rào cản thuế quan và phi thuế quan sẽ có thể giải quyết triệt để mức thâm hụt thương mại 150 tỷ USD với Châu Âu.

Nếu không giải quyết được vấn đề với đồng Euro và các chính sách kinh tế của Đức, Mỹ sẽ không có được một thỏa thuận nào với EU mà có giá trị hơn thỏa thuận kết nạp Trung Quốc vào WTO năm 2001.

Những đề nghị của EU là không thành thật. Các nhượng bộ của họ có quá nhiều hạn chế, và đơn thuần là một âm mưu được dựng lên bởi bộ máy quan liêu EU nhằm kéo dài những vấn đề thương mại giữa hai bên bờ Đại Tây Dương sang chính quyền Mỹ tiếp theo.

Có thể Mỹ và EU vừa tránh được một cuộc chiến tranh thương mại - nhưng khó ai dám kết luận rằng quan hệ thương mại giữ hai bên đang tiến triển theo hướng tích cực – trừ khi bạn là người Đức.

Source: Market Watch

Từ khóa: Tự do thương mại, chiến tranh thương mại, toàn cầu hóa, hội nhập, rào cản phi thuế quan, TTIP