Trung Quốc sẽ không gây hấn bằng đậu nành

daunanh

Trung Quốc sẽ làm thế nào để trả đũa hàng rào thuế thép và nhôm của Tổng thống Mỹ Donald Trump? Khi nói về vấn đề này, người ta thường nhắc đến đậu nành.

Lệnh cấm các loại cây họ đậu sẽ ngay lập tức gây ảnh hưởng đến nông dân ở vùng Trung Tây nước Mỹ, những người ủng hộ ông Trump. Các bang chuyển từ ủng hộ Đảng Dân Chủ sang Đảng Cộng Hòa trong cuộc bầu cử năm 2016 như Iowa, Wisconsin, Michigan và Ohio đang cung cấp khoảng một phần tư nông vụ đậu nành của Mỹ. Một số bang chiến trường tiềm năng như Minnesota, Indiana và Missouri cũng đều là những bang sản xuất chính loại cây trồng này.

Trên Sàn giao dịch hàng hóa Đại Liên của Trung Quốc, giá bột đậu nành - phụ phẩm giàu protein sau khi ép lấy dầu nành, chủ yếu làm thức ăn cho động vật – đã chạm ngưỡng cao nhất trong vòng 18 tháng qua khi căng thẳng thương mại gia tăng vào thứ tư tuần trước. Liệu Trung Quốc, nơi tiêu thụ tới 60% đậu nành xuất khẩu từ Hoa Kỳ, có dùng mặt hàng này làm công cụ để trừng phạt Mỹ?

Có lẽ là không.

Đậu nành Mỹ

Trong một bài phỏng vấn với Bloomberg News đăng tải vào ngày thứ ba, ông Patrick Yu, chủ tịch công ty sản xuất thực phẩm lớn nhất Trung Quốc Cofco Corp. cho hay, Chính phủ Trung Quốc không muốn gây căng thẳng trong thương mại nông nghiệp. “Tôi không nghĩ bất kỳ chính phủ nào muốn ngăn chặn giao thương nông nghiệp, không chỉ vì lợi ích của quốc gia và người tiêu dùng Trung Quốc, mà còn vì lợi ích của người nông dân Mỹ”, ông nói.

Đó không phải là bình luận không có cơ sở. Như ông Gadfly lập luận, những sản phẩm dễ trở thành công cụ cho một cuộc chiến tranh thương mại nhất thường là những sản phẩm đáp ứng 2 tiêu chí sau: có thể trừng phạt đối tác thương mại trong khi ít gây ra tổn hại cho người tiêu dùng nội địa. Trung Quốc phụ thuộc quá lớn vào đậu nành nhập khẩu từ Mỹ, vì vậy rất khó để làm tổn hại đến nhà sản xuất Hoa Kỳ mà không ảnh hưởng đến người tiêu dùng Trung Quốc.

Đánh đổi

Trung Quốc là nước sản xuất nông nghiệp hàng đầu thế giới với các loại nông sản đa dạng như gạo, lúa mì, táo, măng tây, cải bắp, lạc, rau diếp, nấm, bông, khoai lang và dưa hấu.

Nhưng đậu nành lại không nằm trong danh sách các sản phẩm này. Sản lượng đậu nành Trung Quốc đã tụt lại sau Brazil, Argentina, Ấn Độ trong những năm qua và còn có khả năng sớm bị Paraguay qua mặt. Diện tích trồng đậu nành trong năm 2015 giảm xuống mức kỷ lục như thời nạn đói đầu thập niên 1960 ở Trung Quốc.

Tại sao lại như vậy?

Thứ nhất, Trung Quốc buộc lòng phải mở cửa thị trường đối với đậu nành. Nước này muốn bảo vệ sản xuất cây lương thực trong nước như gạo, bột mỳ, bắp bằng cách đánh hạn ngạch thuế quan rất cao đối với các sản phẩm này, và đây cũng là vấn đề mà Mỹ đã khởi kiện lên WTO. Trong nguyên tắc có qua có lại của thương mại quốc tế, để có thể tiếp tục kiểm soát thị trường các loại cây lương thực trên, Trung Quốc phải đánh đổi bằng việc mở cửa thị trường đậu nành.

Thứ hai, vì khẩu phần thịt trong bữa ăn của người Trung Quốc trong những năm gần đây đang tăng lên chưa có điểm dừng. Vì vậy, nhu cầu đậu nành cũng sẽ tăng cao. Vì Đậu nành – với hàm lượng protein cao - đang trở thành loại thức ăn chăn nuôi lý tưởng để thúc gà và lợn lớn nhanh hơn. Giá thịt heo ở Trung Quốc đã giảm trong vài tháng gần đây, nhưng Chủ tịch Tập Cận Bình đang tập trung củng cố quyền lực bằng cách bỏ giới hạn nhiệm kỳ. Vào thời điểm nhạy cảm như vậy, không chính quyền thận trọng nào lại khuấy động công chúng bằng cách tăng giá thực phẩm (do hạn chế nhập khẩu đậu nành từ Mỹ).

Chia sẻ thực phẩm

Rủi ro lớn hơn cho nông dân trồng đậu nành Mỹ không phải hành động của Bắc Kinh mà là chất lượng mùa vụ suy giảm của chính họ.

Giống như bột mỳ, hàm lượng protein trong đậu nành của Mỹ đang suy giảm trong những năm gần đây. Đó là một vấn đề cho các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, những người chủ yếu trả tiền mua protein - kết quả là sản lượng nhập khẩu vào thị trường Trung Quốc từ Brazil đã vượt mặt Mỹ.

Có thể sai khi xem điều này là vĩnh viễn. Trung Quốc có xu hướng bị ám ảnh với an ninh nguồn cung cho những hàng hóa thiết yếu, nước này dường như không muốn phụ thuộc vào đậu nành Brazil như hiện nay. Do sự khác nhau trong cơ cấu mùa vụ ở Brazil và Mỹ, Trung Quốc cần cả hai quốc gia để tránh tình trạng từ dư thừa trở thành cạn kiệt.

Sẽ chưa có gì thay đổi

Nông dân ở vùng Trung Tây Hoa Kỳ có thể ngủ ngon giấc hơn. Tuy nhiên, những quỹ phòng vệ đang nắm giữ bột đậu nành (trên thị trường hàng hóa) nên quan tâm. Vụ mùa bội thu có thể sẽ thất bại.

Nguồn: Bloomberg.com - KD

Từ khóa: Trung Quốc, Mỹ, đậu nành, chiến tranh thương mại