Tháng 1/2018, một năm sau khi Mỹ tuyên bố rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), 11 nước còn lại đã đi đến thống nhất về một phiên bản mới cho hiệp ước:“Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP)”.
Hiệp định này có thể sẽ tăng cường vị thế của Nhật Bản trong hợp tác kinh tế và thương mại trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương. Nhưng đối với Trung Quốc, một môi trường thương mại quốc tế mới lại là thách thức, khiến nước này phải suy nghĩ thấu đáo về tiềm năng hợp tác. Trong đó, nhiều yếu tố quan trọng cần được xem xét.
Thứ nhất, CPTPP đã làm cho Hiệp định Đối tác Kinh Tế Toàn diện Khu vực (RCEP) kém hấp dẫn hơn. CPTPP mang lại áp lực cạnh tranh cho RCEP, một hiệp định được thúc đẩy bởi Trung Quốc. Hơn nữa, các cuộc đàm phán RCEP cũng đang bị kéo dài. Việc ký kết chính thức CPTPP sẽ diễn ra trong vòng bốn tháng. Ngược lại, đàm phán RCEP vẫn đang gặp vướng mắc ở khâu cắt giảm thuế quan và chỉ có một phần tư trong số 15 điều khoản trong RCEP được hoàn tất.
Xét về mức độ hấp dẫn của các hiệp định, “một CPTPP với tiêu chuẩn dễ thở hơn” thực sự có sức hấp dẫn cao hơn so với một TPP mang tiêu chuẩn cao. Các tiêu chuẩn cao trong TPP sẽ có lợi hơn cho Mỹ so với các nước khác như Việt Nam hay Malaysia, và đây cũng là một trong những lý do chính khiến TPP không thể nhanh chóng đi đến thỏa thuận trong thời gian tại vị của cựu Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama. Điểm thay đổi quan trọng trong CPTPP chính là việc hạ thấp một số tiêu chuẩn nhất định.
Có bảy quốc gia cùng là thành viên trong CPTPP và RCEP: Nhật Bản, Singapore, Brunei, Malaysia, Việt Nam, Úc và New Zealand. Ngoài ra, Indonesia, Hàn Quốc, Philippines và Thái Lan cũng đang cân nhắc sẽ tham gia CPTPP.
Về lợi ích kinh tế, Viện Kinh tế Quốc tế Peterson đã dự đoán đến năm 2030, RCEP sẽ có doanh thu toàn cầu là 286 tỷ USD. Kể cả khi tổng GDP của “TPP 16” - bao gồm TPP-11 hiện tại và 5 nền kinh tế khác đang quan tâm đến việc gia nhập TPP - chỉ bằng một nửa so với GDP của RCEP, thì doanh thu do “TPP 16” tạo ra vẫn lên đến 449 tỷ USD, cao hơn nhiều so với RCEP.
Thêm vào đó, trong một báo cáo vào cuối năm 2017, Douglas Lippoldt, chuyên gia kinh tế thương mại của HSBC cho biết hiệp định TPP-11 vẫn có thể đẩy mạnh thương mại trong khu vực lên 6% và tạo ra 157 tỷ USD lợi ích về phúc lợi. Do lợi ích thương mại chuyển hướng, những nước không ký kết như Trung Quốc có thể phải chịu thiệt hại thương mại ròng 10 tỷ USD.
Thứ hai, việc hiệp định CPTPP sử dụng các nguyên tắc thương mạiưu đãi cao hơn cho các nước trong khu vực đã làm gia tăng áp lực đối với Trung Quốc, buộc họ phải có kế hoạch để theo kịp.
Các phương tiện truyền thông phương Tây tán dương CPTPP như một Hiệp định đại diện cho khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, khi mà lần đầu tiên các doanh nghiệp nhà nước tham gia vào các hiệp định thương mại quốc tế. Trung Quốc không chỉ muốn trở thành một cường quốc về thương mại mà còn muốn giành vị thế dẫn dắt trong việc đưa ra các nguyên tắc thương mại. Vì vậy, Trung Quốc càng chịu thêm áp lực khi đối mặt với một Hiệp định thế hệ mới CPTPP.
Thứ ba, Trung Quốc buộc phải tăng cường hợp tác kinh tế và thương mại với các nước trong khối BRICS và khối EU.
Với các tiêu chuẩn thương mại quốc tế cao hơn, CPTPP là một nguồn lực cho tiến trình hội nhập về kinh tế và thương mại trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, nhưng các tiêu chuẩn này dĩ nhiên là không áp dụng cho mọi quốc gia. Trung Quốc không nên bỏ qua khả năng tham gia vào CPTPP. Bằng cách phát huy những lợi thế riêng của mình, áp lực mới có thể được giải quyết dễ dàng hơn. Trung Quốc, cùng với khối BRICS, đang hướng tới một thập niên hoàng kim mới dựa trên việc gia tăng hoạt động giao thương giữa năm quốc gia. Và điều này cũng có thể thúc đẩy sự tăng trưởng thương mại giữa các khu vực Đông Á, Nam Mỹ, Đông Âu, Nam Á và Châu Phi.
Hơn nữa, EU là khối thương mại lớn nhất trên thế giới, là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc và là đối tác hợp tác quan trọng trong sáng kiến “Một vành đai – Một con đường” của Trung Quốc. Trung Quốc cần xem xét cách tốt nhất để sử dụng các mối liên kết và lợi thế quốc gia để tăng cường ảnh hưởng của mình trong việc tạo ra các nguyên tắc thương mại quốc tế cũng như mở rộng hợp tác kinh tế.
Nguồn: Globaltimes - NB
Từ khóa: CPTPP, toàn cầu hóa, thương mại quốc tế, BRICS, Châu Á Thái Bình Dương
Các tin khác
- Ông Trương Văn Phước: Chính sách thuế mới của Tổng thống Trump chỉ tác động nhỏ đến kinh tế Việt Nam - 15/03/2018
- Mỹ: Những tác động khi cố vấn kinh tế hàng đầu từ chức - 15/03/2018
- Để nông sản Việt Nam tận dụng được lợi thế từ các FTA - 15/03/2018
- Doanh nghiệp thép Việt ảnh hưởng ra sao khi Mỹ tăng thuế nhập khẩu? - 15/03/2018
- Ký kết được CPTPP, đừng vội mừng khi đến nay vẫn chưa rõ điều khoản cụ thể nào sẽ được đưa vào Hiệp định! - 14/03/2018
