Tóm tắt diễn biến của các thỏa thuận thương mại lớn của Hoa Kỳ trong bối cảnh Trump đang khơi mào cuộc chiến thương mại

Có vẻ như cơ giận của Trump dành cho “những thỏa thuận tồi tệ” giữa Mỹ và các đối tác thương mại đang lên đến đỉnh điểm. Thế nhưng, Mỹ cũng không phải là quốc gia duy nhất có lập trường cứng rắn về thương mại. Căng thẳng quốc tế đang ngày càng dữ dội và có khả năng sẽ dẫn đến một cuộc khủng hoảng trong năm nay, khi mà Mỹ tái đàm phám hiệp định NAFTA, gia tăng thâm hụt thương mại với châu Âu, và tiến sâu hơn vào cuộc chiến thương mại với Trung Quốc.

Trong năm ngoái, thâm hụt thương mại của Hoa Kỳ đã tăng lên 12%, đạt 566 tỷ USD – đây là con số lớn nhất kể từ năm 2008 – và càng làm nảy lửa các cuộc tranh cãi xoay quanh câu hỏi: chính sách nào là tốt nhất cho các doanh nghiệp và công nhân Mỹ khi tham gia vào hoạt động thương mại quốc tế.

Bàn về tương lai bất ổn của nền kinh tế toàn cầu, Joshua Meltzer, chuyên gia cấp cao thuộc Viện Brookings cho biết, vấn đề cần phải xem xét là liệu những thâm hụt này có thực sự gây hại cho nền kinh tế hay không, trong khi cả chính quyền thì lại đang “tập trung điên cuồng” vào cách để hạn chế tình trạng thâm hụt.

Nhưng có một điều chắc chắn là: Trump không phải là nhà lãnh đạo duy nhất dám theo đuổi chủ nghĩa bảo hộ. Khi mà căng thẳng ngày càng tăng cao, dưới đây là những mặt trận đàm phán mà chúng ta cần quan tâm:

NAFTA

Tên gọi: Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ

Thành viên: Hoa Kỳ, Mexico và Canada

Tình hình mới nhất: Vòng đàm phán thứ bảy cho hiệp định NAFTA vừa bắt đầu tại Mexico trong tuần này. Rất nhiều quốc gia sẽ dõi theo diễn biến của cuộc đàm phán này, để xem NAFTA kết cục sẽ ra sao, trước khi các quốc gia bước vào những cuộc đàm phán thương mại song phương với Nhà Trắng.

Giá trị thương mại đối với Hoa Kỳ: Canada là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, giá trị thương mại giữa hai nước đạt 582 tỷ USD trong năm 2017. Mexico cũng bám sát nút với 557 tỷ USD giá trị thương mại với Mỹ vào năm ngoái.

Quan điểm của Trump: “Chúng ta không thể để Canada hay bất kì nước nào khác tiếp tục lợi dụng [chúng ta].”

Viễn cảnh tốt nhất: Một bản cập nhật mới cho thoả thuận thương mại lỗi thời này, và được tất cả các bên chấp thuận.

Viễn cảnh xấu nhất: Không có bất kì thoả thuận mới nào. Chấm dứt thoả thuận thương mại hiện tại đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp và công nhân Hoa Kỳ sẽ phải trải qua một quá trình thay đổi to lớn. Theo Phòng Thương mại Mỹ cho biết, khoảng 14 triệu việc làm tại Mỹ đang phụ thuộc vào quan hệ thương mại giữa Mỹ với Canada và Mexico. Và dựa theo thống kê của tổ chức Business Roundtable, chấm dứt NAFTA sẽ làm mất đi 1,8 triệu việc làm tại Mỹ.

Điều có thể xảy ra: Cả ba quốc gia có thể sẽ tìm thấy tiếng nói chung trong vấn đề điều khoản hoàng hôn và trong các quy tắc xuất xứ đối với ô tô. Bởi vì việc thống nhất một thoả thuận mới không còn bị giới hạn về thời gian, do đó các bên sẽ tiếp tục đàm phán cho đến khi đạt được một sự thống nhất. Các chuyên gia cho rằng, nếu như đến cuối tháng ba mà vẫn chưa thể thoả hiệp, đàm phán có thể kéo dài qua năm 2019.

“Có thể dễ dàng đoán được [các cuộc đàm phán] sẽ tiếp tục đến cuối năm nay,” ông Meltzer cho biết.

Cũng không có gì bất ngờ nếu các chính trị gia làm phức tạp hoá quá trình này lên. Người có triển vọng chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống của Mexico vào ngày 1 tháng 7 chính là ông Andres Manuel Lopez Obrador, một người thuộc Đảng cánh tả và theo chủ nghĩa dân tuý. Nếu đắc cử, người này có thể sẽ không thoả hiệp với Hoa Kỳ.

Quan hệ thương mại với Trung Quốc

Giá trị thương mại với Mỹ: Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ, giá trị thương mại giữa hai nước đạt 635 tỷ USD trong năm 2017. Thâm hụt của Mỹ với Trung Quốc đã tăng lên kỷ lục vào năm ngoái, đạt hơn 375 tỷ USD.

Quan điểm của Trump: “Chúng ta phải thật cứng rắn với họ về thương mại.”

Tình hình mới nhất: Vào tháng 1, chính quyền của Trump đã áp đặt thuế quan toàn cầu lên các sản phẩm pin mặt trời và máy giặt. Trung Quốc đã đáp trả bằng một loạt chính sách trả đũa, nhắm vào mặt hàng lúa mì xuất khẩu từ Mỹ.

Viễn cảnh xấu nhất: Chiến tranh thương mại.

Viễn cảnh tốt nhất: Hoạt động thương mại sẽ trở nên công bằng hơn cho các công ty Mỹ (đặc biệt là trong các ngành kỹ thuật công nghệ), Trung Quốc cũng sẽ hỗ trợ nhiều hơn trong việc gây áp lực kinh tế lên Triều Tiên.

Điều có thể xảy ra: Hầu hết các chuyên gia mà tạp chí Fortune đã phỏng vấn đều cho rằng một cuộc chiến thương mại toàn diện có thể sẽ không diễn ra trong năm nay. Carlos Pascual, Phó giám đốc phòng năng lượng toàn cầu tại công ty IHS Markit cho biết, dựa trên những nỗ lực chung mà cả hai nước thực hiện để kiềm chế Bình Nhưỡng, và khoản nợ mà Mỹ phải trả cho chính quyền Trung Quốc, hai cường quốc có thể sẽ phải cân nhắc rất kỹ trước khi đẩy cuộc tranh chấp lên cao vì cục diện này sẽ gây thiệt hại cực kì lớn cho cả hai nước.

Dù vậy, một kết quả tốt đẹp có khả năng sẽ không xảy ra: “Tôi không nghĩ rằng chúng ta sẽ được chứng kiến một thoả thuận thương mại mới ra đời giữa Mỹ và Trung Quốc”, ông Meltzer cho biết.

Quan hệ thương mại với Liên minh châu Âu

Giá trị thương mại với Mỹ: Xét trên mặt bằng chung, tổng giá trị thương mại giữa Mỹ với tất cả các nước trong Liên minh châu Âu vượt xa giá trị thương mại giữa Mỹ với Trung Quốc. Chỉ tính riêng thương mại giữa Mỹ và Đức, giá trị thương mại đã đạt hơn 170 tỷ USD và thâm hụt đạt mức 64 tỷ USD.

Quan điểm của Trump: “Rất là không công bằng”

Tình hình mới nhất: Các nhà lãnh đạo châu Âu đã tuyên bố rằng họ sẽ không quay lại và ngồi vào bàn đàm phán thương mại với Hoa Kỳ nếu như chính quyền Trump vẫn tiếp tục theo đuổi quyết định rút lui khỏi Hiệp định Khí hậu Paris.

Viễn cảnh xấu nhất: Những bất đồng giữa Hoa Kỳ và các nước EU về những vấn đề như thay đổi khí hậu và thép nhập khẩu có thể làm xấu đi mối quan hệ kinh tế giữa hai bên, và có thể dần chuyển hóa thành một cuộc chiến thương mại xuyên Đại Tây Dương.

Viễn cảnh tốt nhất: Hai bên sẽ bắt đầu lại các cuộc đàm phán cho một thoả thuận thương mại, điển hình là Hiệp định Đối tác Thương mại và Đầu tư xuyên Đại Tây Dương (TTIP) – một hiệp định được đề xuất bởi Tổng thống Obama. Điều này sẽ giúp làm giảm những rào cản về thương mại giữa Mỹ và EU. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross cho biết ông đã sẵn sàng cho việc tái khởi động các cuộc đàm phán thương mại như thế này.

Điều có thể xảy ra: Có vẻ như mối quan hệ thương mại này sẽ không thay đổi khả quan trong tương lai gần. Không hề có dấu hiệu nào cho thấy các cuộc đàm phán TTIP sẽ được thúc đẩy bởi Mỹ hay EU, kể từ khi Trump đắt cử.

Nguồn: Fortune - HN

Từ khóa: Chiến tranh thương mại, hiệp định tự do thương mại, chủ nghĩa bảo hộ, Mỹ, Trung Quốc