Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Mới đây Tổng thống Donald Trump gửi tới Bắc Kinh lời cảnh báo, rằng Hoa Kỳ sẵn sàng dùng “mọi công cụ có thể” để ngăn chặn mô hình kinh tế được điều tiết bởi nhà nước của Trung Quốc gây xói mòn cho sự cạnh tranh toàn cầu.

Báo cáo thường niên của Tổng thống Mỹ trước Quốc hội về chương trình thương mại cho biết, Trung Quốc đã không giữ đúng lời hứa của mình khi gia nhập WTO năm 2001, và thực tế nước này cho thấy họ đang xa rời “cơ chế thị trường” trong những năm gần đây. Chính sách “nhà nước tập quyền” của Trung Quốc đang gây ra tình trạng “phân bổ sai lầm nghiêm trọng” nguồn lực toàn cầu, dẫn đến việc các quốc gia trở nên nghèo hơn.

Tuần này, Chủ tịch Tập Cận Bình đã phái ông Lưu Hạc, một trong những cố vấn kinh tế xuất sắc nhất của mình, tới Washington để gặp gỡ các quan chức Mỹ giữa lúc có dấu hiệu cho thấy căng thẳng đang leo thang giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Báo cáo này do Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ lập, trong đó có nêu: “Trung Quốc được tự do theo đuổi bất kỳ chính sách thương mại nào mà nước này ưa thích. Nhưng Hoa Kỳ, với tư cách là một quốc gia có chủ quyền, cũng có quyền tự do đáp trả”.

Ông Tập đã từng kêu gọi các quốc gia khác chống lại chủ nghĩa bảo hộ và trung thành với con đường toàn cầu hóa. Trong khi đó, giới chức Trung Quốc lại đang cân nhắc nâng hàng rào thuế quan áp dụng với đậu nành Mỹ khiến căng thẳng càng leo thang.

Thép và nhôm

Lời cảnh báo của Tổng thống Trump đến giữa lúc chính quyền của ông đang xem xét chuỗi các hành động hoặc là nhắm trực tiếp đến Trung Quốc hoặc là có thể tạo ảnh hưởng lên quyền lực ở châu Á. Tổng thống Hoa Kỳ đang cân nhắc vài lựa chọn để hạn chế nhập khẩu thép và nhôm, trong đó có biện pháp đánh thuế nhập khẩu lên đến 24% - lựa chọn có tính răn đe nhất được đề xuất. Chính quyền sẵn sàng đơn phương hành động khi cần thiết để chống lại thực tế bất công trong thương mại.

Trong khi đó, ông Robert Lighthizer, chuyên gia đàm phán thương mại cao cấp của Trump đang điều tra xem liệu Trung Quốc có đang ăn cắp quyền sở hữu trí tuệ của các công ty Mỹ hay không. Báo cáo cũng cho biết “Nếu cần thiết, Mỹ sẽ có những hành động theo Điều 301 để ngăn chặn Trung Quốc trục lợi từ hoạt động không công bằng này”.

Sẽ có những cuộc thảo luận về các vấn đề thương mại như trên khi ông Lưu Hạc, thành viên Bộ Chính trị Trung Quốc, có cuộc gặp với nhóm cố vấn kinh tế cao cấp của ông Trump gồm có ông Gary Cohn, Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin và ông Lighthizer vào thứ Năm. Dự kiến, ông Lưu cũng sẽ có cuộc trao đổi với bà Susan Thornton, trợ lý Ngoại Trưởng phụ trách chính sách ngoại giao khu vực Đông Á và khu vực Thái Bình Dương.

Những thị trường nước ngoài

Báo cáo thổi phồng rằng ông Trump đã phát động một “kỷ nguyên mới” cho chính sách thương mại của Hoa Kỳ, với mục tiêu trọng tâm là đảm bảo “độc lập về kinh tế” cho quốc gia. Chính sách kêu gọi quay lại những nguyên tắc được George Washington đề ra trước đây, tập trung vào lợi ích quốc gia và xem các thỏa thuận thương mại chỉ là tạm thời.

Cũng theo báo cáo trên, chương trình thương mại của ông Trump được “lèo lái bởi yếu tố thực dụng, dùng đòn bẩy sẵn có của nền kinh tế lớn nhất thế giới để tiếp cận thị trường nước ngoài, làm cho thị trường toàn cầu hiệu quả hơn và đối xử công bằng hơn với lao động Mỹ”.

Trong tuần nay, đoàn đàm phán Hoa Kỳ đang thảo luận về những thay đổi trong Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với những người đồng cấp bên phía Mexico và Canada. Ông Trump đã đe dọa rút khỏi NAFTA nếu những Canada và Mexico không chấp thuận các đề xuất nhằm giảm thâm hụt thương mại cho Mỹ.

Dù thừa nhận NAFTA có lợi cho nông dân và chủ trang trại Mỹ, báo cáo vẫn cho rằng hiệp định này không có lợi cho phần lớn người dân Mỹ, gây mất việc làm ở khu vực công nghiệp. Hoa Kỳ vẫn tập trung vào việc hiện đại hóa thỏa thuận này và thêm vào những điều khoản nhằm “tái cân bằng” cán cân thương mại với Mexico và Canada (theo trang 359 của báo cáo).

Nhà chức trách “không chỉ đơn giản là tìm cách loại bỏ NAFTA mà còn nỗ lực giảm bớt sự bất an cho những người Mỹ phụ thuộc vào nó”.

Báo cáo này không hé lộ cách thức mà Tổng thống Trump lựa chọn để hạn chế nhập khẩu đối với thép và nhôm. Năm ngoái, ông Trump đã chỉ đạo Bộ Thương mại điều tra liệu nhập khẩu các sản phẩm này có gây tổn hại đến an ninh quốc gia hay không, theo Điều luật ít được sử dụng – Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962. Bộ Thương mại sau đó đã ra kết luận, cho rằng hàng hóa nhập khẩu đang gây tổn hại đến vấn đề an ninh và đưa ra một loạt các biện pháp hạn chế để Tổng thống lựa chọn. Báo cáo cũng lưu ý, Trump có thể chọn cách không hàng động. Ngài Tổng thống vẫn còn hạn cuối đến giữa tháng tư tới đây để đưa ra quyết định của mình.

Nguồn: bloomberg.com – PH

Từ khóa: Tổng thống Trump, Mỹ, công cụ, gây áp lực, Trung Quốc, vấn đề thương mại