Quan hệ chính trị giữa Canada – Nhật Bản đang ở mức thấp và cần được giải cứu bởi hành động quyết đoán và kịp thời

logistics 0211

Một trong các quan hệ thương mại lớn nhất thế giới Canada – Nhật Bản đang bị đặt trong tình trạng rủi ro, do vào tháng 11 vừa rồi tại Việt Nam, Thủ trướng Justin Trudeau đã làm Thủ tướng Nhật Shinzo Abe bị bẽ mặt khi không đến dự buổi họp báo đã được ấn định từ trước nhằm thông báo rằng Canada, Nhật Bản và 9 nước khác trong TPP đã đạt được một thỏa thuận về mặt nguyên tắc. Tệ hơn là, sự lạnh nhạt vào phút cuối của Canada đã suýt làm chìm xuồng Hiệp định.

Đã đến lúc khôi phục lại quan hệ song phương quan trọng này. Cách tốt nhất để làm việc này là nỗ lực giải quyết các khác biệt quan trọng giữa Nhật Bản và Canada đang cản trở quá trình kết thúc CPTPP.

Nhật Bản và Canada từ lâu đã có quan hệ kinh tế và chính trị quan trọng. Trước Thế chiến Thứ II, Canada đã rất nhiệt thành với Nhật Bản. Sau chiến tranh, Nhật Bản trở thành một trong các đối tác thương mại lớn nhất của Canada, và đứng thứ 4 trong danh sách các thị trường xuất khẩu quan trọng của Canada.

Trong những năm trở lại đây, thương mại giữa hai nước đã bị ngừng trệ, trong khi quan hệ thương mại giữa Nhật Bản với các đối thủ của Canada, như Úc, lại tăng theo cấp số nhân. Chưa kể, tổng kim ngạch thương mại song phương giữa Canada và Nhật Bản năm 2016 là hơn 26 tỷ USD. Không giống như với Trung Quốc, cán cân thương mại giữa Canada và Nhật Bản khá cân bằng.

Nhật Bản còn là đối tác đầu tư lớn vào Canada trong lĩnh vực tài nguyên và sản xuất. Trong khi các nhà sản xuất ô tô của Hàn Quốc và châu Âu không đặt nhà máy tại Canada, các doanh nghiệp Nhật (hãng Toyota và Honda) đã đầu tư các dây chuyền lắp ráp tại Canada.

Trên thực tế, số lượng xe mà hãng Toyota sản xuất ở Canada còn nhiều hơn số lượng xe mà Ba ông lớn trong ngành ô tô của Canada sản xuất được.

Ở chiều ngược lại, Canada xuất khẩu mạnh vào thị trường Nhật Bản mặt hàng nông sản, hải sản, lâm sản và khoáng sản. Nhưng hiện nay, Canada cũng đang đối mặt sự cạnh tranh từ Mỹ, Úc và EU. Vì EU và Úc đã hoàn tất đàm phán Hiệp định thương mại tự do với Nhật, 2 nước này sẽ có nhiều lợi thế hơn Canada.

Hoa Kỳ lại không có hiệp định với Nhật, mặc dù trong quá trình đàm phán TPP trước đây, Hoa Kỳ đã tích cực thúc đẩy Hiệp định để cải thiện cơ hội tiếp cận thị trường Nhật.

Nếu Hiệp định TPP (không Mỹ) có thể ký kết thành công, Canada sẽ thu lượm thành quả khi cải thiện được cơ hội tiếp cận thị trường Nhật Bản, trong khi đối thủ Hoa kỳ thì không, và cũng sẽ cân bằng lại vị thế với Úc trên thị trường Nhật. Đất nước mặt trời mọc đã tỏ ra ít quan tâm đến hiệp định thương mại song phương với Canada. Vì vậy, nếu như Canada không tận dụng cơ hội tiếp cận thị trường Nhật Bản thông qua CPTPP, nước này sẽ bỏ lỡ cơ hội rất lâu mới có một lần, không phải chỉ để hưởng ưu đãi khi xuất khẩu vào Nhật bản, mà còn để cải thiện vị thế cạnh tranh so với Mỹ.

Abe đã đặt cược danh tiếng của mình vào việc hoàn tất TPP. Nhật Bản đã thúc đẩy các nước còn lại tiếp tục thảo luận, bất chấp việc Hoa Kỳ rút lui. Đối với ông Abe, TPP có ý nghĩa quan trọng, vừa giúp cải tổ và mở cửa nền kinh tế Nhật Bản, đồng thời, TPP cũng là một trận đấu trí dài hạn, củng cố vị thế của Nhật Bản so với Trung Quốc.

Canada hiện nay đang thu mình phòng ngự, tuy nhiên, không có nghĩa là Canada sẽ an toàn. Sự việc của Canada ở Việt Nam vừa qua đã khiến các nước khác đe dọa sẽ hoàn tất TPP mà không cần đến sự tham gia của Canada. Điều đó đồng nghĩa với một bước thụt lùi lớn cho chính sách đa dạng hóa thương mại của Canada, đặc biệt trong bối cảnh Hoa Kỳ ngày càng gia tăng bảo hộ.

Với hiệp định TPP, Canada có một vài lo ngại chính, xoay quanh vấn đề hệ thống quản lý nguồn cung sản phẩm bơ sữa, vấn đề văn hóa và đặc biệt là, vấn quy tắc xuất xứ trong ô tô và linh kiện ô tô. Canada muốn duy trì việc làm trong khu vực sản xuất ô tô tại bang Ontario, bằng cách đảm bảo các phụ tùng có xuất xứ Trung Quốc và xe ô tô của Nhật Bản không thể thay thế hàng hóa nội địa, nhưng nghịch lý là, các công ty của Hàn Quốc và châu Âu lại đang đang được miễn giảm thuế cho sản phẩm ô tô nhập vào Canada, trong khi các doanh nghiệp Nhật Bản – người đã đầu tư nhà máy tại Canada - vẫn phải chịu rào cản thuế cao.

Quan trọng là Canada và Nhật Bản phải nhanh chóng giải quyết vấn đề này, để Canada có thể ở lại trên con tàu TPP.

Nhật Bản vẫn sẽ tiếp tục thúc đẩy việc ra đời của TPP phiên bản mới, có lẽ trong năm nay. Canada vẫn còn cho mình sự lựa chọn. Hoặc là thỏa hiệp với Nhật Bản, hoặc là bỏ lỡ một cơ hội độc nhất để cải thiện đáng kể quyền tiếp cận thị trường Nhật.

Lần đặt cược này sẽ rất lớn đối với Canada, đặc biệt cho vùng phía Tây Canada và Bang British Columbia. Những tháng sắp tới sẽ là khoảng thời gian rất quan trọng cho nước này trong việc tìm cách khởi động lại quan hệ với Nhật. Hi vọng Canada sẽ nắm bắt cơ hội đó.

Nguồn: Time Colonist – TQ

Từ khóa: Canada, Nhật Bản, quan hệ, chính trị, CPTPP, đối thủ, thương mại