Indonesia: Tránh dính vào cuộc chiến thuế khóa

hoaky0712

Nước Mỹ vừa mới thông qua Đạo luật Việc làm và Cắt giảm thuế, mở đường cho chính quyền của Tổng thống Donald Trump tiến gần hơn tới đợt cải tổ thuế sâu rộng nhất trong hơn 30 năm qua, điều có thể khiến các nước khác thực hiện chính sách tương tự, kéo theo cuộc đua cắt giảm thuế về đáy trên toàn cầu.

Nước Mỹ dự định tiến hành đợt cải tổ thuế sâu rộng cho giai đoạn 2018 – 2025, sau khi thông qua Đạo luật về Việc làm và Cắt giảm thuế. Động thái này có thể thúc đẩy các nước khác hành động tương tự, ví dụ như giảm thuế suất, dẫn tới cuộc đua cắt giảm thuế về đáy trên toàn cầu.

Hai trong số các điểm đáng chú ý nhất của đạo luật bao gồm: giảm mức thuế thu nhập doanh nghiệp từ 35% xuống còn 21% đối với phần thu nhập lớn hơn 10 triệu USD, và giảm mức thuế thu nhập cá nhân từ 39.6% xuống còn 37%.

Ngoài giảm thuế thu nhập, các cá nhân còn được điều chỉnh lên đối với mức thu nhập chịu thuế cao nhất, từ 426,700 USD lên 500,000 USD đối với cá nhân còn độc thân, và từ 480,050 USD lên mức 600,000 USD đối với người đã kết hôn.

Đạo luật mới này cũng quy định rằng, người nộp thuế chuyển tài sản ở nước ngoài về nước dưới hình thức tiền mặt hoặc tương đương tiền phải chịu thuế suất 15,5%. Tỷ lệ này chỉ còn 8% khi thu nhập từ nước ngoài được tái đầu tư trong nước.

Ngoài ra, chính quyền của Tổng thống Donald Trump cũng thay đổi hệ thống thuế của nước Mỹ từ toàn cầu sang nội địa, cùng với việc không quy định cụ thể mức thuế tối thiểu dành cho doanh nghiệp.

Tổng thống Trump tuyên bố rằng chính sách này sẽ dẫn đến đợt cải tổ thuế lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ. Đợt cải tổ này được coi là một bước đi đột phá nhưng nhiều tranh cãi của Tổng thống Trump, nhằm khôi phục nền kinh tế Mỹ vốn rơi vào suy thoái từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.

Cuộc chiến thuế khóa: Thế lưỡng nan giữa chủ quyền và rủi ro

Các cuộc chiến thuế khóa thực sự không phải là vấn đề mới. Hiện tượng này đã xuất hiện nhiều năm qua, bắt nguồn từ tình trạng lẩn tránh thuế của các cá nhân/doanh nghiệp (các công ty thường chuyển lợi nhuận sang các thiên đường thuế, hoặc những nơi có mức thuế thấp hơn hoặc không đánh thuế).

Một động cơ khác đằng sau việc giảm thuế đó chính là, gần như tất cả các quốc gia trên thế giới đang phải đối mặt với nhu cầu tăng thu ngân sách để phục vụ chi, sau khi chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Cải cách thuế, ví như giảm thuế suất, đã trở thành một trong nhiều ưu tiên để các quốc gia thu hút đầu tư và củng cố nền tảng thuế khóa - chưa kể đến nhiều loại ưu đãi thuế và các biện pháp khác thường được áp dụng.

Mỹ, Australia, Ấn Độ, Philippines, Trung Quốc, Hàn Quốc và Malaysia nằm trong số nhiều nước có kế hoạch cắt giảm thuế suất. Indonesia dường như cũng muốn giảm mức thuế thu nhập doanh nghiệp xuống mức tương đương với các nước thuộc Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Mỗi quốc gia có chủ quyền đều có quyền quản lý hệ thống thuế của riêng mình. Tuy nhiên, xét trên tầm quan trọng của hợp tác kinh tế và đầu tư - cả song phương và đa phương - cần thiết phải thực hiện một hệ thống thuế công bằng. Hiệp ước về thuế là một ví dụ về hợp tác song phương như thế.

Chính sách cắt giảm thuế có thể gây tác động tích cực trong ngắn hạn bằng cách kích cầu và đầu tư cho nền kinh tế, nhưng về dài hạn, cắt giảm thuế quá mức mà không tối ưu hóa các nguồn thu khác có thể trở thành một quả bom nổ chậm và hủy hoại nền kinh tế ở bất kỳ thời điểm nào.

Như trường hợp của Mỹ, chính quyền của Tổng thống Trump nên nhận thức hậu quả tiềm tàng của cuộc cải tổ thuế này, vì nó sẽ cắt giảm nguồn thu ngân sách quốc gia lên tới 1,5 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tiếp theo. Trong khi đó, nhu cầu chi ngân sách cho các quỹ an sinh xã hội và chăm sóc sức khoẻ phục vụ hàng triệu người dân thì lại gia tăng đáng kể.

Khoảng 45 triệu người Mỹ được hưởng các khoản trợ cấp an sinh xã hội, kể cả lương hưu, vào năm 2017, và con số này dự kiến sẽ tăng lên 60 triệu người vào năm 2027. Hậu quả là, thâm hụt ngân sách của Mỹ được dự đoán sẽ tăng lên gấp ba trong vòng 10 năm tới, so với mức thâm hụt 487 tỷ USD trong năm 2017.

Nếu không dự báo và quản lý rủi ro đúng đắn, các khoản nợ khổng lồ có thể kéo nền kinh tế Mỹ rơi vào một cuộc khủng hoảng tài chính mới, thậm chí còn sâu rộng hơn.

Do quá trình toàn cầu hóa, cuộc khủng hoảng này sẽ dẫn truyền thành một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Nếu nhiều quốc gia quyết định thực hiện những chính sách thuế tương tự, rủi ro còn lớn hơn nữa.

Sẽ rất quan trọng nếu nhóm 20 nền kinh tế lớn nhất thế giới (G20) thực hiện những nỗ lực cần thiết nhằm ngăn chặn cuộc chiến thuế khóa đầy tai hại trên quy mô toàn cầu. Tuy nhiên, cho dù các nước có đạt được thỏa thuận hoặc cam kết chấm dứt những cuộc chiến như thế này, thì cũng không thể quản được cách làm của từng nước. Vì vậy, trong trường hợp một nước vi phạm cam kết, biện pháp xử phạt duy nhất chỉ có thể là cô lập nước đó khỏi cộng đồng quốc tế. Nhưng biện pháp này cũng không thể lâu dài, và có thể bị dỡ bỏ khi xem xét đến các khía cạnh kinh tế khác.

Một rủi ro khác mà nước Mỹ phải cân nhắc là ảnh hưởng tiềm tàng của sự thay đổi trong hệ thống thuế khóa, chuyển từ từ toàn cầu sang nội địa. Mặc dù Đạo luật mới sẽ khuyến khích đầu tư thông qua cắt giảm thuế, đạo luật này cũng có thể khuyến khích nhà đầu tư trong nước đầu tư ra nước ngoài, vì hệ thống thu nhập nội địa chỉ áp thuế đối với thu nhập có được từ trong nước, trong khi thu nhập từ nước ngoài được miễn thuế.

Đừng chạy theo nước khác

Mỗi chính sách luôn luôn đi kèm với ưu và khuyết điểm. Khi so sánh những chính sách này, Indonesia là một quốc gia có chủ quyền, có quyền theo dõi, mô phỏng hoặc thực hiện những gì nước Mỹ đã làm. Chính phủ Indonesia hiện đang trong quá trình sửa đổi luật thuế của mình. Cơ hội cải cách thuế đã tăng lên - bao gồm khả năng giảm thuế suất - thông qua việc sửa đổi các gói luật về thuế đã được đưa vào Chương trình Lập pháp Quốc gia 2018.

Tuy nhiên, chúng ta không nên bắt chước các chính sách thuế của nước Mỹ. Mong mỏi của người nộp thuế cũng nên được xem xét nghiêm túc. Có phải người nộp thuế chỉ bất mãn với mỗi việc thuế suất cao? Hay họ còn bất mãn bởi tính phức tạp của hệ thống thuế, hoặc các quy định thuế suất đa nghĩa khiến hầu hết người nộp thuế cảm thấy khó hiểu?

Nói đến vấn đề này, ngay cả khi thuế suất được đặt ở mức thấp nhất, chúng ta không thể kỳ vọng nâng cao hiểu biết và nhận thức của xã hội về sự cần thiết phải nộp thuế nếu công tác quản lý và truy thu thuế chưa được đơn giản hóa.

Một doanh nhân đã từng nói: “Thuế suất chẳng phải vấn đề quan trọng, điều quan trọng nhất là môi trường kinh doanh phải ổn định, thủ tục và các quy định không được đa ngữ nghĩa”.

Tác giả: Wahyu Nuryanto - Giám đốc điều hành của Viện nghiên cứu thuế MUC – một tổ chức phi lợi nhuận

Nguồn: Jakarta Globe – ND

Từ khóa: thuế thu nhập, Hoa Kỳ, cuộc chạy đua, đầu tư