Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Số liệu thống kê ngay sau đây sẽ cho chúng ta hình dung rõ hơn về cuộc chiến thương mại mà Hoa Kỳ phát động – chỉ có 1% doanh nghiệp Hoa Kỳ tham gia xuất khẩu.

Đó là con số mà tác giả Rana Foroohar phát hiện được gần đây trong báo cáo về thực trạng nền sản xuất Mỹ của Viện Toàn cầu McKinsey. Số liệu giúp xác thực lại những bất cập trong hệ thống thương mại Hoa Kỳ mà chính tác giả Rana Foroohar đã từng đề cập trong báo cáo của bà. 

Các bất cập xuất phát từ trong lòng nước Mỹ chứ không phải từ các nước khác. Tất nhiên, sẽ không ai đề cập đến vấn đề này trong vài ngày tới, khi đoàn đàm phán của các nước gặp nhau ở Mexico cho vòng đàm phán cuối cùng của Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA).

Chính quyền của tổng thống Trump có khả năng sẽ một lần nữa chỉ tay đe dọa rút khỏi Hiệp định. Nhưng nếu Nhà Trắng thực sự muốn vá lỗ hỏng thương mại hiện nay, tốt hơn hết họ nên nhìn thẳng vào ba sai lầm chính yếu mà chính quyền mắc phải trong hệ thống thương mại quốc gia, và sau đó so sánh bất cập đó với chiến thuật đối lập của Trung Quốc – phân xưởng của thế giới.

Đầu tư cho hoạt động sản xuất trong nước

Sai lầm đầu tiên là bỏ bê đầu tư cho hoạt động sản xuất. Đầu tư tư nhân trong khu vực sản xuất ở Mỹ đang ở mức thấp nhất trong 30 năm qua. Độ tuổi bình quân của các cơ sở sản xuất và các máy móc thiết bị ở Mỹ lần lượt là 25 năm và 9 năm.

Báo cáo MGI ước tính, Mỹ cần đầu tư khoảng 115 tỷ USD hàng năm trong 10 năm tiếp theo để cải thiện tình trạng này.

Thế nhưng, chính sách thuế và chính sách thương mại ở Mỹ hiện này hầu như không có bất kỳ ưu đãi nào để khuyến khích đầu tư. Các doanh nghiệp đang bàn về chuyện hồi hương, thế nhưng họ cũng thú nhận rằng, lượng tiền họ đem về nước sẽ dùng để mua lại cổ phần hoặc chi trả cổ tức, chứ không dùng để đầu tư vốn.

Tuần rồi, tại buổi hội thảo với CEO của các doanh nghiệp, cố vấn kinh tế của Tổng thống Donald Trump - ông Gary Cohn đã rất ngạc nhiên khi chỉ có ba cánh tay giơ lên trước câu hỏi liệu doanh nghiệp Mỹ sẽ đầu tư tại quê nhà nếu cải cách thuế được thông qua.

Tại sao họ phải đầu tư trong nước, khi mà không có bất kỳ vật trao đổi nào cho việc “hồi hương”, chẳng hạn như đầu tư thiết bị, đào tạo hay sự tài trợ từ một ngân hàng?

Kết quả 20 năm qua cho thấy, kinh tế học trọng cung không thể giải quyết bài toán tận dụng hiệu quả nguồn vốn, đặc biệt khi các tập đoàn đa quốc gia quy mô toàn cầu bắt đầu xuất hiện. Đôi khi, chúng ta phải xúc tiến đầu tư vào các khu vực cần được đầu tư. Đó chính xác là những gì Trung Quốc đang tiến hành bằng dự án cơ sở hạ tầng trị giá 1,000 tỷ USD, hay còn được gọi là sáng kiến “Một vành đai, một con đường”.

Bỏ rơi các doanh nghiệp quy mô nhỏ

Thứ hai, cuộc tranh luận thương mại của Mỹ đã tập quá nhiều vào các doanh nghiệp lớn trong nước, những doanh nghiệp đang hoạt động khá hiệu quả, về phương diện giá cổ phần, biên độ lợi nhuận và tăng trưởng doanh thu. Thế nhưng, chiếm phần lớn trong khu vực sản xuất ở Mỹ lại là 250,000 công ty có quy mô nhỏ hơn, thuê mướn dưới 100 lao động.

Cuộc chiến thương mại một mất một còn hiện nay không có ý nghĩa gì với nhóm công ty này. Vì hầu hết các công ty đó không xuất khẩu, không phải vì họ không đủ khả năng, mà bởi vì việc các doanh nghiệp này có thể tiếp cận vốn ở nước Mỹ khó khăn hơn nhiều so với những quốc gia phát triển khác kể từ sau cuộc Đại suy thoái. Tái kết nối giữa các nhà xuất khẩu lớn ở Mỹ và hệ thống cung ứng trong nước có thể là giải pháp hay cho vấn đề này.

“Địa phương hóa” là một hình thức mới của toàn cầu hóa. Chính quyền nên có những ưu đãi để khuyến khích các doanh nghiệp lớn ở Mỹ hợp tác với các nhà cung ứng địa phương. Đây sẽ là giải pháp hiệu quả hơn để giải quyết nỗi ám ảnh của Tổng thống về thâm hụt thương mại, bởi vì 70 – 80% giá trị trong một sản phẩm hoàn chỉnh bắt nguồn từ chuỗi cung ứng.

Một lần nữa, Trung Quốc lại đi trước Mỹ trong vấn đề này. “Địa phương hóa” là giải pháp mà Trung Quốc ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch phát triển đến năm 2025 của nước này. Kế hoạch tuyên bố dứt khoát rằng Trung Quốc muốn giảm sự phụ thuộc vào thị trường nước ngoài và công nghệ nước ngoài thấp nhất có thể.

Thiếu chiến lược cho kỷ nguyên số

Điều cuối cùng, Hoa Kỳ cần phải kết nối Thung lũng Silicon và Vành đai công nghiệp.

Sản xuất công nghệ cao – In 3D, Internet vạn vật, tích hợp thiết bị cảm biến vào sản phẩm giúp tạo ra nhiều cơ hội kinh doanh trong ngành phân tích dữ liệu và dịch vụ, thay vì chỉ trong thương mại hàng hóa – có thể sẽ là bức tranh kinh tế trong tương lai. Thế nhưng, đáng kinh ngạc là, xấp xỉ một nửa các doanh nghiệp sản xuất ở Hoa Kỳ không có một chiến lược nào cho kỷ nguyên số, theo cuộc khảo sát của MGI.

Trong khi đội ngũ chính quyền Mỹ còn đang hết sức lúng túng về khái niệm này, các chuyên gia trong Đảng Cộng Sản Trung Quốc đã phát biểu về hội nhập trong cả thế giới hữu hình lẫn thế giới kỹ thuật số.

Dĩ nhiên, không ai cho rằng chế độ chuyên quyền của cường quốc châu Á – Trung Quốc sẽ giúp cho nền kinh tế được kết nối dễ dàng hơn. Thế nhưng, vấn đề cốt lõi ở đây là Trung Quốc có chiến lược, trong khi chính quyền Hoa Kỳ lại không có một kế hoạch chặt chẽ, rõ ràng nào cho thấy chính sách “Nước Mỹ trên hết” mà họ hô hào có ý nghĩa gì, các biện pháp cụ thể nào để vực dậy thành công nền công nghiệp trong nước.

“Mọi người hãy nhìn vào cuộc chiến thương mại hiện nay và sẽ hiểu cơ hội đang bị mất đi như thế nào”, Giám đốc MGI - James Manyika cho biết.

Những nước bị Mỹ bỏ rơi trong Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương – những quốc gia mới nổi với tầng lớp trung lưu phát triển và đang tiến hành tái thiết lớn cơ sở hạ tầng – đều là những nước có nhu cầu lớn trong nhập khẩu các mặt hàng có giá trị từ Hoa Kỳ, như các sản phẩm công nghệ cao, dược phẩm và máy công nghiệp nặng.

Rút khỏi NAFTA, đặc biệt khi trong nước chưa có bất kỳ chính sách nào để phát triển công nghiệp, công bằng mà nói sẽ là một sai lầm to lớn. Theo đuổi chủ nghĩa dân tộc trong kinh tế mà lại không có một kế hoạch cụ thể nào sẽ không thể giúp cho nước Mỹ vĩ đại trở lại. Thực sự, chính sách này còn tệ hơn chính sách đối lập với nó, là trao quyền quyết định cho thị trường.

Nguồn: Straits Times – TQ

Từ khóa: Hoa Kỳ, doanh nghiệp xuất khẩu, đầu tư vốn, hồi hương, kỹ thuật số, kế hoạch