Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Kế hoạch “Cảng thương mại tự do” biểu trưng cho đường lối tiếp tục mở cửa của Trung Quốc sau Đại hội Đảng lần thứ 19 của nước này. Trong bài phát biểu trước Đại hội, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình nói rằng, Trung Quốc sẽ “triển khai các chính sách để xúc tiến công cuộc tự do hóa và thuận lợi hóa thương mại và đầu tư theo tiêu chuẩn cao”, và kỳ vọng nhà nước sẽ “có được nhiều quyền hơn trong việc thí điểm các khu vực thương mại tự do để tiến hành cải cách và thăm dò khả năng thực hiện dự án cảng thương mại tự do”.

Các khu cảng thương mại do sẽ đi kèm các chính sách đặc thù, giúp thu hút thêm đầu tư và phát triển cho khu vực. Thế nên rất nhiều khu vực ở Trung Quốc đang chủ động tìm kiếm địa điểm triển khai dự án.

Theo lời Bộ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc, chính quyền Thượng Hải đang cùng với các bộ ngành có liên quan lên kế hoạch xây dựng một khu cảng thương mại tự do tại thành phố này.

Khu vực thương mại tự do thí điểm Triết Giang cũng đang nhắm tới việc đi tiên phong trong kế hoạch đầy tham vọng này.

Cảng Thiên Tân và Cảng Ninh Ba là các ứng viên tiềm năng nằm trong nhóm thứ hai. Muốn xây dựng cảng thương mại tự do, đòi hỏi khu vực phải có năng lực trong ngành hậu cậu và xếp dỡ hàng hóa. Vì vậy, nhóm ưu tiên thứ nhất là các cảng biển có năng lực bốc dỡ hàng hóa lớn, nằm trong khu vực có nền kinh tế phát triển và có các lợi thế khu vực. Nhóm thứ nhất đầu bao gồm cảng Thiên Tân, Quảng Châu, Thâm Quyến – Tiền Hải, Ninh Ba – Chu San và Phúc Châu – Bình Đàm. Trung Quốc có tổng cộng 11 khu vực thương mại tự do. Đây đều là các ứng viên tiềm năng cho kế hoạch xây dựng cảng thương mại tự do.

Liệu tất cả các khu vực thương mại tự do đều đủ điều kiện để nâng tầm lên thành cảng thương mại tự do? Các tiện ích bổ trợ nào cần được xây dựng xung quanh khu cảng này? Các dịch vụ hành chính nào cần được cung cấp? Kể cả chính quyền lẫn doanh nghiệp đều không thể trả lời các câu hỏi này. Vì vậy, cuộc cạnh tranh thành lập khu vực thương mại tự do sẽ hạ xuống thành cuộc đua tìm kiếm danh hiệu và cơ chế đặc biệt.

Xây dựng cảng thương mại tự do không phải nhiệm vụ dễ dàng. Có nhiều quy định khắt khe cần phải đáp ứng. Cảng thương mại tự do là khu vực riêng biệt thuộc lãnh thổ của một quốc gia, nhưng nằm ngoài khu vực hải quan, cho phép hàng hóa và dòng vốn được lưu thông tự do.

Mô hình này cho phép miễn thuế đối với hầu hết các hàng hóa ra vào khu vực cảng. Hàng hóa có thể được lưu kho, triễn lãm, tháo dỡ, sửa đổi, đóng gói lại, phân loại, chế biến và sản xuất bên trong phạm vi cảng. Theo số liệu thống kê chưa chính thức, có khoảng hơn 600 cảng thương mại tự do trên khắp thế giới. Các quốc gia và khu vực đang áp dụng mô hình này như Hà Lan, Hoa Kỳ, Singapore, Hong Kong, Nhật Bản và Hàn Quốc, đều đồng thời là các trung tâm phân phối và trung tâm thương mại cho các giao dịch quốc tế.

Đặc biệt, Singapore và Hong Kong, những nước có năng lực lớn trong bốc dỡ tàu container, đã thực thi cơ chế riêng cho khu vực này. Hai nước trên đã thu hút một lượng lớn các tàu container trung chuyển qua cảng và bảo toàn vị thế là trung tâm container của thế giới.

Bên cạnh các “điều kiện cứng”, cảng thương mại tự do còn cần phải có “dịch vụ mềm”. Lấy ví dụ, Hong Kong không chủ trương bảo hộ thương mại, không có thuế doanh thu hay thuế giá trị gia tăng. Hàng hóa thông thường đều không bị áp đặt hạn ngạch nhập khẩu hoặc các biện pháp hạn chế khác như giấy phép hay quy định nhập khẩu.

Đồng thời, chính sách đầu tư của hai nước này cũng không mang tính phân biệt, và phần lớn các chương trình đầu tư không bị nhà nước quản lý. Chính sách thuế cũng khá đơn giản, mức thuế cũng thấp, vì vậy, khu vực này gần như đạt đến mức độ tự do hoàn toàn trong quá trình lưu thông của hàng hóa, dòng vốn và cả con người.

Sở dĩ Hong Kong có thể trở thành khu cảng thương mại tự do đó chính là toàn bộ Thành phố đều tạo thuận lợi cho thương mại, chứ không riêng gì khu vực cảng. Đây là điểm khác biệt chính giữa cảng Hong Kong với nhiều khu vực thương mại tự do khác của Trung Quốc lục địa.

Một số các khu vực thương mại tự do ở Trung Quốc vẫn còn rất khác biệt với mô hình đầy đủ về cảng thương mại tự do ở các khía cạnh tài chính, tỷ giá hối đoái, đầu tư và thủ tục xuất nhập cảnh. Muốn thực hiện kế hoạch khu vực thương mại tự do đòi hỏi Trung Quốc phải thực hiện nhiều cải cách mang tính hệ thống và mở cửa nhiều hơn nữa, chứ không đơn thuần chỉ là đưa ra một vài điều chỉnh nhỏ trong chính sách.

Nguồn: Global Times – TQ

Từ khóa: Trung Quốc, cảng thương mại tự do, khu vực thương mại tự do, điều kiện, dịch vụ, cải cách, chính sách